Năm sức ép dẫn tới cú trượt dốc
Phiên thứ Sáu chứng kiến hàng loạt cột mốc đáng buồn: S&P 500 và Dow Jones vào vùng điều chỉnh, Nasdaq Composite mất toàn bộ mức tăng của năm, còn Nasdaq-100 có lúc rơi vào thị trường giá xuống trong phiên. Theo phân tích của CNBC, năm lực đẩy chính gồm:
Làn sóng “bán khi có tin” quanh thương vụ IPO kỷ lục của Anthropic.
Những rắc rối chồng chất tại Nvidia, từ bê bối lãnh đạo đến cuộc điều tra kế toán.
S&P 500 phá vỡ đường trung bình 200 ngày, kích hoạt lệnh bán tự động.
Lạm phát dai dẳng buộc Fed phải tính tới việc tăng lãi suất mạnh hơn.
Tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của các công ty AI chậm lại.
Những điều này giống như những cọng rơm làm gãy lưng lạc đà. Ai cũng nói ‘Tôi không quan tâm, vì mọi thứ khác đều ổn’, và khi những cọng rơm cứ chồng lên… Bùm.
Anthropic và Nvidia – hai ngòi nổ
Anthropic đã nâng quy mô chào bán một ngày trước khi niêm yết, bất chấp tâm lý ảm đạm quanh cổ phiếu AI, qua đó trở thành thương vụ IPO lớn nhất lịch sử. Nhưng động thái này cũng làm dấy lên lo ngại rằng màn chào sàn, nối tiếp thương vụ khổng lồ của SpaceX mùa hè vừa qua, là thời điểm “rút tiền” tập thể của ngành AI. Hôm thứ Năm, cổ phiếu Anthropic từ giá IPO 83 USD vọt lên trên 115 USD rồi lập tức quay đầu, kéo theo cả nhóm cổ phiếu AI. Kết thúc tuần, cổ phiếu đóng cửa ở 88,91 USD, còn Nasdaq ghi nhận tuần tệ nhất kể từ tháng 3/2020, giảm 10%.
Nvidia giảm 14% hôm thứ Sáu, đà bán mạnh lên sau khi Reuters đưa tin hoạt động kế toán của hãng là tâm điểm điều tra của SEC. Riêng tháng 11, cổ phiếu đã mất gần 40%, trong tháng mà Jensen Huang từ chức CEO giữa bê bối liên quan tới một người bị cáo buộc là gián điệp Trung Quốc. Đầu tuần, Bộ Thương mại Mỹ siết quy định ngăn Trung Quốc truy cập chip Mỹ từ xa qua nước thứ ba. Báo cáo lợi nhuận vững chắc hôm thứ Ba không giúp ích, khi hội đồng quản trị dứt khoát loại trừ khả năng ông Huang quay lại. Cả tuần, Nvidia mất 23%.
Kỹ thuật và lạm phát
S&P 500 rơi xuống dưới đường trung bình 200 ngày – thước đo xu hướng dài hạn – hôm thứ Ba và phá vỡ rõ rệt hôm thứ Năm, biến nhiều nhà giao dịch theo xu hướng như các cố vấn giao dịch hàng hóa (CTA) thành những người bán tự động. Cùng lúc, xung đột Iran đẩy giá dầu lên cao, dù đã hạ nhiệt nhưng vẫn trên 83 USD/thùng.
Lạm phát vẫn xa mục tiêu 2% của Fed. Sau khi tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm hồi tháng 9 và tạm dừng cuối tháng 10, Fed bị lo ngại là đang tụt lại trong cuộc chiến chống lạm phát; lợi suất trái phiếu kho bạc 10 năm vượt 5% trước khi giảm trở lại hôm thứ Sáu nhờ dòng tiền trú ẩn.
Tôi rất, rất lo ngại về lạm phát. Nó đang đi sai hướng và lan rộng.
Thống đốc Fed Christopher Waller cho biết ngân hàng có thể cần tăng lãi suất 0,5 điểm phần trăm vào tháng tới. Thị trường hiện kỳ vọng Fed sẽ tăng lãi suất cả trong tháng 12 lẫn tháng 1. Cuối ngày thứ Sáu, Financial Times đưa tin chính quyền Trump đang cân nhắc nối lại các đợt không kích nhằm vào Iran.
Tăng trưởng lợi nhuận chậm lại
Từ trước khi những cột mốc đáng buồn xuất hiện, thị trường đã mất dần động lực vì lo ngại tốc độ tăng trưởng của các công ty AI đang chững lại. Số liệu quý III công bố đầu tháng của Anthropic cho thấy doanh thu tăng 47%, giảm mạnh so với mức 144% của quý II. Các quỹ theo đà AI như VanEck Semiconductor ETF và iShares MSCI USA Momentum Factor ETF đều đã đạt đỉnh từ mùa hè.
Nỗi lo càng tăng sau khi đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội và nhiều ghế thống đốc then chốt, làm dấy lên đồn đoán về các quy định chặt chẽ hơn đối với việc xây dựng trung tâm dữ liệu. CoreWeave, công ty xây trung tâm dữ liệu bằng lượng nợ lớn, đã giảm 71% so với đỉnh; Caterpillar, hãng tự tái định vị là cổ phiếu AI nhờ máy phát điện và xây dựng trung tâm dữ liệu, giảm hơn 50%.
Một cuộc điều chỉnh kỳ vọng?
Theo ông Siegel và nhiều nhà quan sát, nền kinh tế vẫn đủ vững để đây chỉ là một cuộc điều chỉnh thông thường, giúp “đặt lại” một thị trường giá lên đã đẩy kỳ vọng quá cao. S&P 500 tăng hơn 20% trong năm 2023 và 2024, rồi tăng 16% năm ngoái.
Mức trung bình dài hạn của thị trường chứng khoán là tăng 8%, 9% mỗi năm. Người ta bắt đầu nghĩ 15 đến 20% sẽ là chuẩn mực nhờ AI, và chúng ta phải đưa điều đó về với thực tế.
Ông khuyên nhà đầu tư nên tiếp tục nắm giữ cổ phiếu. Tuy nhiên, vấn đề là thị trường chứng khoán và hiệu ứng tài sản của nó là một trong những trụ cột lớn của nền kinh tế, khi cổ phiếu chiếm tỷ trọng tài sản hộ gia đình cao hơn bao giờ hết, đặc biệt với thế hệ bùng nổ dân số. Với S&P 500 chỉ còn tăng khoảng 1% từ đầu năm, đợt bán tháo có thể khởi động một vòng luẩn quẩn: kinh tế chậm lại, rồi kéo theo những khoản lỗ lớn hơn trên thị trường.















