Những cáo buộc trước tòa
Ahmadyan, sống ở Liverpool, và Salehi, sống ở Salford, bị bắt tại Manchester ngày 20/9, trước lễ Yom Kippur, và bị buộc tội hôm thứ Sáu về hành vi chuẩn bị thực hiện khủng bố. Hôm thứ Bảy, họ ra Tòa sơ thẩm Westminster, chỉ nói qua phiên dịch tiếng Farsi và tiếng Kurd để xác nhận họ tên, ngày sinh và địa chỉ.
Công tố viên Mark Luckett nói với tòa rằng hai người đã liên lạc với một bên thứ ba, được cho là đang ở Iran, người bị cáo buộc chỉ đạo, điều phối kế hoạch tấn công và cung cấp hướng dẫn lắp ráp một thiết bị nổ tự chế.
Các bị cáo bị phát hiện thực hiện điều mà bên công tố cho là hoạt động trinh sát thù địch trong cộng đồng Do Thái ở Manchester, xác định những mục tiêu như Bảo tàng Do Thái và giáo đường Heaton Park.
Họ còn bị cáo buộc dùng internet tìm hiểu các mục tiêu tiềm năng và thu thập hình ảnh, sơ đồ, bản đồ những địa điểm này. Tòa được biết cả hai đến Anh bằng thuyền nhỏ vượt eo biển Manche: Salehi năm 2020, sau 5 năm ở Đức, và đã được cấp quy chế tị nạn; Ahmadyan năm 2023, đơn xin tị nạn vẫn đang chờ xét. Thẩm phán Nina Tempia ra lệnh tạm giam cả hai. Các cáo buộc chưa được kiểm chứng tại phiên xét xử, và hai người được suy đoán vô tội cho đến khi bị chứng minh có tội.
Vết thương chưa lành
Việc lựa chọn mục tiêu chạm đúng vào nỗi đau. Ngày 2/10/2025, đúng lễ Yom Kippur, ngày linh thiêng nhất trong lịch Do Thái, Jihad Al-Shamie, 35 tuổi, lao xe vào cổng giáo đường Heaton Park rồi tấn công bằng dao trong khi đeo một chiếc đai bom giả.
Hai giáo dân Melvin Cravitz, 66 tuổi, và Adrian Daulby, 53 tuổi, thiệt mạng, ba người đàn ông khác bị thương nặng. Al-Shamie, người bị cho là đã tuyên thệ trung thành với nhóm Nhà nước Hồi giáo, bị cảnh sát bắn chết.
Bà Vicki Evans, điều phối viên quốc gia cấp cao về chống khủng bố, tìm cách trấn an công chúng về vụ án mới:
- Âm mưu bị cáo buộc được cho là mang tính đơn lẻ.
- Không còn mối đe dọa nào đang tiếp diễn đối với công chúng.
- Vụ việc không liên quan đến âm mưu bị nghi ngờ tại RAF Fairford, vụ mà một số quan chức cho là có liên hệ với Tehran.
Tôi hiểu rằng tin tức về âm mưu bị cáo buộc này, xuất hiện đúng dịp Đại lễ Thánh, đã gây ra rất nhiều lo ngại.
Bà Evans nói thêm rằng vụ việc trùng với dịp tưởng niệm vụ tấn công năm ngoái và diễn ra giữa lúc các vụ bài Do Thái gia tăng trên khắp nước Anh, nên nhiều khả năng sẽ làm nặng thêm những lo âu vốn đã rất lớn trong cộng đồng Do Thái.
Mối đe dọa từ các nhà nước dưới ánh đèn soi
Vụ án diễn ra vào thời điểm nhạy cảm đối với an ninh nước Anh. Trong một cuộc điều tra riêng, một người mang hai quốc tịch Anh và Iran đã bị bắt vì một sự cố an ninh tại RAF Fairford, căn cứ do Mỹ vận hành ở Anh, và sau đó được tại ngoại. Một số quan chức cho rằng sự cố đó có liên quan đến Iran.
Những sự kiện gần đây là lời nhắc nhở rõ ràng về các mối đe dọa đối với đất nước này từ cả những kẻ khủng bố lẫn các chủ thể nhà nước nước ngoài.
Lời cảnh báo của Bộ trưởng Nội vụ lặp lại những báo động nhiều năm qua từ giới tình báo Anh. Giám đốc MI5 Ken McCallum từng cho biết cơ quan này đã theo dõi hơn 20 âm mưu có khả năng gây chết người do Iran hậu thuẫn tại Anh kể từ năm 2022. Ở nơi khác, Australia đã trục xuất đại sứ Iran năm 2025 sau khi cáo buộc Tehran chỉ đạo các vụ đốt phá nhắm vào mục tiêu Do Thái ở Melbourne và Sydney, cáo buộc mà Iran bác bỏ.
Một cộng đồng giữa sợ hãi và kiên cường
Với cộng đồng Do Thái Manchester, một trong những cộng đồng lớn nhất nước Anh ngoài London, phiên tòa diễn ra chỉ vài ngày sau khi các thành viên tụ họp tưởng niệm một năm vụ tấn công Heaton Park. Nhiều người kể về một năm sống cùng an ninh tăng cường tại giáo đường, trường học và trung tâm cộng đồng.
Thế nhưng việc bắt giữ, diễn ra trước khi kế hoạch bị cáo buộc kịp thực hiện, cũng cho thấy sự cảnh giác có thể phát huy hiệu quả. Khi vụ án chuyển lên Tòa Old Bailey, thách thức với nước Anh là kép: giữ an toàn cho nơi thờ tự, và bảo đảm công lý được thực thi bằng chứng cứ được kiểm chứng công khai trước tòa.
