Từ bảng ước mơ đến một hiện tượng trực tuyến
Nas Hexxin, 28 tuổi, kể với AFP rằng cô đã có chồng, công việc nhiếp ảnh thành công và khoản tích lũy đủ để đặt cọc mua nhà. Cô gắn những kết quả ấy với việc viết ra hình mẫu người bạn đời và làm bảng hình dung mục tiêu cùng chồng mỗi năm. Câu chuyện của cô có sức truyền cảm hứng, nhưng không thể tự nó chứng minh một quan hệ nhân quả giữa suy nghĩ và thành công.
Trên TikTok và nhiều nền tảng khác, những video hướng dẫn viết nhật ký, tưởng tượng cuộc sống lý tưởng và lặp lại lời khẳng định tích cực thu hút đông đảo người xem. Theo bản tin AFP ngày 21/11, chủ đề này đã xuất hiện trong hơn 110 triệu bài đăng trên TikTok. Con số nền tảng có thể biến động, song sự lan tỏa cho thấy nhu cầu tìm kiếm cảm giác chủ động trước tương lai bất định.
Vì sao người trẻ muốn tin vào sức mạnh ý nghĩ
Khi công việc cạnh tranh, nhà ở đắt đỏ và những biến động xã hội khó lường, các nghi thức cá nhân tạo ra một khoảng không dễ kiểm soát hơn. Một bảng mục tiêu có thể giúp người viết gọi tên điều mình thực sự muốn, sắp xếp ưu tiên và duy trì chú ý. Với một số người, đây còn là hình thức tự chăm sóc tinh thần, không nhất thiết là một tuyên bố siêu nhiên.
AFP dẫn khảo sát Harris Poll công bố tháng 9 cho biết hơn một nửa người Mỹ thuộc thế hệ Gen Z đã tìm đến tâm linh hoặc manifestation để cảm thấy làm chủ tương lai hơn. Tuy nhiên, câu trả lời khảo sát phản ánh hành vi và cảm nhận, không chứng minh hiệu quả khách quan. Việc một người đạt mục tiêu sau khi viết ra mong muốn cũng có thể chịu ảnh hưởng của kỹ năng, nguồn lực, quan hệ xã hội và may mắn.
Khoa học phân biệt hình dung với hành động
Nhà tâm lý học Gabriele Oettingen của New York University nghiên cứu những tưởng tượng tích cực và động lực hành động. Các công trình của bà chỉ ra rằng chìm đắm trong cảnh thành công có thể làm giảm nỗ lực, đặc biệt khi người ta bỏ qua khó khăn thực tế.
Điều này không đồng nghĩa mọi hình dung đều vô ích; vấn đề nằm ở cách hình dung được chuyển thành kế hoạch và sự kiên trì.
Cách tiếp cận “đối chiếu tinh thần” đặt kết quả mong muốn bên cạnh trở ngại hiện tại. Phương pháp WOOP tóm lược bốn bước: mong muốn, kết quả, trở ngại và kế hoạch. Ví dụ, muốn cải thiện tài chính không chỉ là tưởng tượng số tiền trong tài khoản, mà còn phải tính khoản tiết kiệm mỗi tháng, nguy cơ chi tiêu vượt mức và hành động khi cám dỗ xuất hiện.
Khi hy vọng được đóng gói thành sản phẩm
Những khóa huấn luyện và bản ghi âm manifestation được quảng bá từ mức giá vài chục USD đến những gói tư vấn cá nhân cực kỳ đắt đỏ. Không phải mọi dịch vụ hướng dẫn đều thiếu giá trị, nhưng lời hứa có thể thu hút tiền bạc hay tình yêu chỉ bằng sức mạnh ý nghĩ cần được xem xét thận trọng. Giá cao và lời chứng thực của người nổi tiếng không thay thế bằng chứng độc lập.
Danielle Ryan, một YouTuber Canada từng làm huấn luyện viên, nói với AFP rằng có những người kiếm tiền nhờ dạy người khác cách kiếm tiền bằng manifestation. Rủi ro đạo đức nảy sinh khi thất bại luôn bị quy cho khách hàng “chưa đủ tin”, khiến họ tiếp tục mua dịch vụ. Một phương pháp không cho phép đặt câu hỏi về hiệu quả sẽ rất khó được kiểm nghiệm nghiêm túc.
Giữ lại hy vọng, nhưng đừng đánh mất khả năng phán đoán
Người tin vào manifestation không nhất thiết phải từ bỏ các bảng ước mơ. Chúng có thể trở thành công cụ ghi nhớ giá trị cá nhân nếu được kết nối với hành động có thể đo lường. Một người muốn chuyển nghề có thể lập danh sách kỹ năng cần học, số hồ sơ sẽ gửi mỗi tuần và người cố vấn nên tìm kiếm, thay vì chỉ chờ cơ hội xuất hiện.
Cũng cần tránh dùng niềm tin này để trách cứ người nghèo, người mắc bệnh hoặc người gặp bất hạnh vì họ “nghĩ chưa đủ tích cực”. Những hoàn cảnh ấy còn chịu tác động của kinh tế, sức khỏe, chính sách và bất bình đẳng. Một xã hội nhân văn có thể khuyến khích lạc quan đồng thời thừa nhận giới hạn của mỗi cá nhân và trách nhiệm cộng đồng.















