Nghi lễ và biểu tượng ở Thâm Quyến
Ông Tập phá lệ ngoại giao khi ra tận đường băng đón ông Trump lúc chuyên cơ Air Force One hạ cánh ngày 18/11, cử chỉ mà Tổng thống Mỹ gọi là một chiến thắng lớn ngay cả trước khi hội đàm bắt đầu. Ngày 19/11, hai nhà lãnh đạo có cuộc gặp thực chất thứ ba trong năm, tiếp theo là hội nghị thượng đỉnh ba bên đầu tiên giữa lãnh đạo Trung Quốc, Mỹ và Nga tại Kỳ Lân sơn trang.
Mở đầu cuộc gặp ba bên, ông Trump bảo vệ cách tiếp cận đối thoại với các đối thủ của mình.
Chưa từng có nền hòa bình nào được tạo dựng bằng cách từ chối cơ hội đối thoại.
Bản tuyên bố bốn điểm sau đó tái khẳng định chiến tranh hạt nhân không thể có kẻ thắng, cam kết đàm phán giảm thiểu rủi ro hạt nhân, kêu gọi cải tổ Liên Hợp Quốc, nhấn mạnh dòng chảy năng lượng ổn định và chỉ trích Tòa án Hình sự Quốc tế. Văn kiện không nhắc tới Ukraine hay Iran, và nhiều nhà phân tích đánh giá nó ngắn gọn và chung chung.
Ít thành quả cụ thể cho Washington
Ông Trump cho biết ông và ông Tập đã bàn về trí tuệ nhân tạo, thương mại và các chuyến dầu qua eo biển Hormuz. Washington đã gây sức ép với Bắc Kinh trên nhiều mặt, nhưng kết quả công khai vẫn hạn chế:
- Trung Quốc đang đi đúng hướng để hoàn thành cam kết mua đậu tương năm 2026, nhưng mới thực hiện một phần các cam kết mua nông sản khác.
- Xuất khẩu đất hiếm vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước khi chiến tranh thương mại leo thang hồi năm ngoái.
- Hai công dân Mỹ mà Washington cho là bị giam giữ sai trái vẫn chưa được trả tự do.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết hai bên sẽ vạch ra kế hoạch hành động xây dựng “quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng”, khuôn khổ được công bố lần đầu hồi tháng 5, nhưng không nêu chi tiết hay lộ trình.
Thông cáo của Bắc Kinh không nhắc tới thương mại, đất hiếm, kiểm soát chip hay những người Mỹ bị giam giữ, nhưng ghi lại lời cảnh báo của ông Tập rằng Mỹ phải xử lý đúng đắn vấn đề Đài Loan để tránh trở ngại trong quan hệ.
Hai cách đọc về cùng một hội nghị
Các nhà phân tích phê phán kết quả cho rằng Bắc Kinh đã đạt được điều mình muốn: duy trì đàm phán, trì hoãn nhượng bộ và giành thêm không gian chiến lược về Đài Loan và công nghệ. Việc đăng cai cuộc gặp ba bên cũng giúp ông Tập thể hiện mình là nhân vật trung tâm trong điều hành các vấn đề toàn cầu.
Những người ủng hộ cách tiếp cận của Nhà Trắng phản bác rằng đối thoại giữa ba cường quốc hạt nhân lớn nhất tự thân đã có giá trị, nhất là khi chiến tranh đang diễn ra ở Trung Đông và Ukraine. Một số nhà quan sát ở Bắc Kinh cũng cho rằng, sau một năm đàm phán căng thẳng và cuộc bầu cử giữa kỳ ở Mỹ, chỉ riêng việc giữ được ổn định đã là thành tựu đáng kể.
Chip, Quốc hội và đồng hồ đếm ngược
Sức ép đối với Trung Quốc đang gia tăng ở Washington. Sau khi Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang từ chức trong tháng này vì một mối quan hệ cá nhân mà tình báo Mỹ được cho là liên hệ với hoạt động gián điệp của Trung Quốc, chính quyền đã tìm cách bịt các kẽ hở trong kiểm soát xuất khẩu chip AI. Một quy định mới hạn chế Trung Quốc tiếp cận chip tiên tiến có hiệu lực đúng ngày diễn ra thượng đỉnh. Tại Quốc hội, một ủy ban Hạ viện kêu gọi hạn chế đầu tư vào ngành hàng không vũ trụ Trung Quốc, và một thượng nghị sĩ đề xuất thu hồi quy chế thương mại bình thường của Trung Quốc.
Bắc Kinh tuyên bố sẽ trả đũa các biện pháp này, nhưng giới phân tích cho rằng họ thích thực hiện cam kết từng bước một để giữ đòn bẩy. Thỏa thuận đình chiến thương mại hết hạn ngày 10/1, và việc gia hạn dự kiến được bàn khi ông Trump và ông Tập gặp lại tại hội nghị thượng đỉnh G20 ở Miami vào tháng 12.

















