Bầu không khí đa dạng và linh hoạt tại chung kết World Cup 2022

Vào đêm chung kết World Cup 2022 tại MetLife Stadium, những người hâm mộ trên khán đài không chỉ đơn thuần chọn phe Argentina hoặc Tây Ban Nha dựa trên lý do truyền thống hay địa lý. Bất chấp việc phần lớn khán giả là người Mỹ, nhiều cá nhân lại chọn ủng hộ đội bóng dựa trên các yếu tố cá nhân và cảm xúc riêng biệt. Ví dụ, cựu vô địch quyền Anh Mike Tyson mặc áo tuyển Argentina trong khi danh hài Trevor Noah lại diện trang phục đội Tây Ban Nha. Điều này thể hiện rõ sự biến hóa đa dạng trong cách thức con người gắn bó với các quốc gia trong sự kiện thể thao quốc tế.

Hiện tượng này không chỉ giới hạn ở sân vận động mà lan rộng ra toàn cầu: toàn bộ người dân Bangladesh trở nên cuồng nhiệt vì Argentina, nhóm bạn đến từ Trung Á tại Bắc London cùng đồng lòng ủng hộ Uzbekistan, còn cộng đồng người Ả Rập khu vực nước ngoài thì nghiêng về hai đội Morocco và Ai Cập. Chỉ trong vài tuần, các biểu tượng dân tộc như cờ và màu áo đội bóng được sử dụng như một phần của phong cách và sự lựa chọn cá nhân, thay vì biểu tượng sự đoàn kết lâu dài hay truyền thống sâu sắc.

Sự phai nhạt của ý tưởng dân tộc trong sự kiện toàn cầu

World Cup 2022 đã thể hiện sự phức tạp và đôi khi mâu thuẫn trong khái niệm về quốc gia và dân tộc. Theo nhà tâm lý xã hội Michael Billig, "chủ nghĩa dân tộc tầm thường" – tức những biểu tượng quốc gia hàng ngày xuất hiện mà ta dễ dàng nhận thấy – ngày nay lại trở nên rời rạc và có phần vô nghĩa khi lòng trung thành quốc gia được xem như "một món hàng dùng một lần".

Advertisement300 × 250

Áo đấu của đội tuyển quốc gia có thể được mặc và tháo bỏ một cách dễ dàng tùy theo trận đấu hay sở thích cá nhân, làm giảm đi ý nghĩa truyền thống của danh tính quốc gia.

Bên cạnh đó, ranh giới của quốc gia ngày càng trở nên mờ nhạt trong bối cảnh toàn cầu hóa và di cư. Nhiều đội tuyển quốc gia tham dự World Cup 2022 có đến 40 trong số 48 đội có cầu thủ sinh ra ở nước ngoài. Ví dụ, chỉ có một thành viên trong đội tuyển Curaçao được sinh ra tại đảo Caribe này, trong khi đội tuyển Cape Verde từng tạo ra bất ngờ trước Tây Ban Nha lại có nhiều cầu thủ sinh ra tại Rotterdam hơn là thủ đô Praia của quốc gia này.

Quốc tịch và chính trị: sự giao thoa phức tạp

Quan điểm về quốc tịch không chỉ là vấn đề thể thao mà còn chứa đựng nhiều yếu tố chính trị và văn hóa phức tạp. Trong khi nhiều người cánh hữu cao cấp theo chủ nghĩa dân tộc lại chỉ trích đội tuyển quốc gia của họ vì có quá nhiều cầu thủ da màu, thì các cổ động viên cánh tả lại chọn tẩy chay áo đấu của đội tuyển quốc gia như một phản ứng đối với cách những biểu tượng này bị sử dụng cho mục đích chính trị.

Trên phạm vi rộng hơn, lòng trung thành của các nhóm chính trị cánh hữu ngày nay không chỉ gói gọn trong biên giới quốc gia mà đôi khi gắn liền với các nhân vật hay biểu tượng bên ngoài, như sự ủng hộ dành cho Donald Trump hoặc các biểu tượng của Israel. Điều này cho thấy cái gọi là quốc tịch và lòng yêu nước đang trở nên đa dạng, không còn là biểu tượng thuần túy của một quốc gia đơn nhất.

World Cup – Tấm gương phản chiếu xã hội hiện đại

Mặc dù bóng đá luôn được xem là một công cụ thúc đẩy tinh thần dân tộc, nhưng sự kiện World Cup 2022 cũng nhấn mạnh sự mong manh của điều này trong xã hội toàn cầu. Những sự kiện lớn trong lịch sử bóng đá như chiến thắng của Pháp năm 1998 hay Argentina năm 1978 từng gắn liền với các biến động chính trị và xã hội sau đó, cho thấy sức mạnh của bóng đá không phải lúc nào cũng bền vững hay đại diện cho cả một dân tộc.

World Cup 2022 mang đến một hình ảnh mới về cộng đồng bóng đá toàn cầu – một tập thể không có ranh giới rõ ràng, hội tụ con người từ mọi nơi trên thế giới trong suốt 90 phút thi đấu. Đó là một cộng đồng có thể mặc một chiếc áo đội bóng trong thời gian ngắn rồi lại trả lại, thay vì cổ vũ theo truyền thống một cách lâu dài.

Kết nối giữa thể thao, quốc gia và bản sắc cá nhân ngày nay trở nên phức tạp hơn bao giờ hết. World Cup 2022 như một lời nhắn rằng trong khi các biên giới vật lý ngày càng được thắt chặt, thì các ranh giới xã hội về quốc tịch lại ngày càng trở nên lỏng lẻo, cho thấy một tương lai của sự hòa nhập đa chiều nhưng cũng đầy thử thách.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • World Cup 2022 phản ánh cách thức gắn bó với quốc gia ngày càng linh hoạt và đa dạng trong xã hội toàn cầu.
  • Sự xuất hiện của nhiều cầu thủ sinh ra ở nước ngoài cho thấy ranh giới quốc gia trong thể thao ngày càng mờ nhạt.
  • Lòng trung thành quốc gia đang được thể hiện như một yếu tố mang tính thương hiệu hơn là truyền thống bất biến.
  • Các quan điểm chính trị về dân tộc và quốc tịch thể hiện sự phân hóa phức tạp trong xã hội toàn cầu hiện nay.
  • World Cup 2022 khẳng định bóng đá không đơn thuần là công cụ xây dựng dân tộc mà còn phản ánh các biến động xã hội sâu xa.

Đăng ký bản tin QMVN