Phán quyết tại Phần Lan: Thuyền trưởng Nga và thủy thủ Azerbaijan lĩnh án tù vì phá hoại cáp ngầm dưới biển Baltic

Tòa án quận Helsinki tuyên án ngày 5/11, gần một năm sau khi tàu Fitburg bị bắt giữ vào đêm giao thừa. Theo tòa, hai người đã hành động có chủ ý khi con tàu kéo dây xích neo và thân neo trên đáy biển.

Luật sư cho biết thuyền trưởng sẽ kháng cáo, còn thủy thủ chưa quyết định. Hai người vẫn ở Phần Lan theo lệnh cấm đi lại, và bản án chưa có hiệu lực chung thẩm.

Rạng sáng 31/12/2025, các công ty Elisa và Arelion báo lỗi trên những tuyến cáp giữa Phần Lan và Estonia. Lực lượng biên phòng xác định Fitburg là tàu tình nghi; trực thăng quan sát thấy dấu hiệu mỏ neo đang thả, và con tàu bị yêu cầu dừng lại.

Fitburg treo cờ Saint Vincent và Grenadines, dài 132 mét, đang đi từ St Petersburg đến Israel. Các nhà điều tra sau đó phát hiện vết kéo trên đáy biển. Theo Maritime Executive, cuộc điều tra ghi nhận hư hại ở tám tuyến cáp và đường ống.

Phía bị cáo khẳng định họ tin rằng mỏ neo đã được cố định, viện dẫn thời tiết xấu và boong tàu đóng băng khiến khó tiếp cận thiết bị neo. Thủy thủ nói ông không có thẩm quyền tự ý hạ neo. Công tố viên phản bác rằng điều tra không tìm thấy lỗi cơ khí, và thủy thủ đoàn đã phủ nhận việc kéo neo khi bị chất vấn. Cuối cùng, tòa đã chấp nhận luận điểm cố ý.

Trọng tâm pháp lý là nơi xảy ra hư hại. Cáp nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Estonia, không thuộc lãnh hải Phần Lan, và tàu mang cờ nước khác. Trong vụ Eagle S, cùng tòa án này năm 2025 từng bác vụ án vì cho rằng theo Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển, thẩm quyền thuộc về quốc gia treo cờ hoặc quốc gia của thủy thủ.

Tuy nhiên, Tòa phúc thẩm Helsinki sau đó đã đảo ngược quyết định, cho rằng sự việc không còn đơn thuần là tai nạn hàng hải và hậu quả đã xảy ra tại Phần Lan. Lần này, tòa quận tự coi mình có thẩm quyền. Bản án Fitburg vì vậy có thể trở thành một tiền lệ đáng chú ý, nếu trụ vững qua các cấp xét xử.

Từ năm 2022, Baltic đã chứng kiến chuỗi sự cố liên quan đến cáp và đường ống. Nhiều chuyên gia và chính trị gia châu Âu coi đó là một phần của chiến tranh lai từ phía Nga, trong khi Moscow bác bỏ. Các báo cáo về bản án chỉ đề cập trách nhiệm của hai cá nhân, không cho thấy kết luận nào về sự chỉ đạo của một quốc gia. NATO đã tăng cường tàu tuần tra, máy bay và thiết bị không người lái trong khu vực, còn Phần Lan tổ chức diễn tập lên tàu hồi tháng 9.

Với Helsinki, thông điệp đã rõ: đáy biển không phải vùng không luật pháp. Nhưng đánh giá cuối cùng vẫn nằm ở các tòa án cấp cao hơn.