Giảm số ca bệnh nghề nghiệp tại Ba Lan
Bệnh nghề nghiệp là một thách thức đáng kể trong lĩnh vực y tế công cộng, xuất phát từ sự tiếp xúc lâu dài của người lao động với các yếu tố có hại tại môi trường làm việc như vật lý, hóa học, sinh học hoặc các yếu tố xã hội tâm lý. Mức độ phát sinh các bệnh này phụ thuộc vào loại công việc, điều kiện làm việc cũng như thời gian tiếp xúc với các yếu tố nguy hại.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây, Ba Lan ghi nhận sự suy giảm rõ rệt số ca bệnh nghề nghiệp được phát hiện, cho thấy chất lượng điều kiện lao động được cải thiện và các hoạt động phòng ngừa đang được triển khai hiệu quả hơn trên nhiều ngành nghề.
Theo báo cáo của Viện Y học Lao động mang tên Giáo sư Jerzy Nofer, trong năm 2025, số ca bệnh nghề nghiệp mới phát hiện giảm 275 trường hợp, tương đương giảm 10,1% so với năm 2024.
Nguyên nhân của sự giảm sút bệnh nghề nghiệp
Trao đổi về nguyên nhân giảm bệnh nghề nghiệp, Giáo sư Grażyna Spytek-Bandurska thuộc Liên đoàn Doanh nghiệp Ba Lan đánh giá có nhiều yếu tố đóng góp. Trước hết là sự tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị, giúp phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe và điều chỉnh biện pháp phòng ngừa, nên nhiều bệnh không phát triển đến mức được công nhận là bệnh nghề nghiệp.
Bên cạnh đó, điều kiện làm việc tại nhiều nơi đã được cải thiện nhờ chú trọng hơn về mặt an toàn, ergonomics và tổ chức vị trí làm việc. Các nhà tuyển dụng ngày càng nhận thức cao hơn về lợi ích của phòng ngừa, biết rằng chi phí ngăn ngừa thấp hơn nhiều so với chi phí điều trị bệnh nghề nghiệp hoặc xử lý hậu quả tai nạn lao động. Đồng thời, người lao động cũng có quyền nhận biết tốt hơn và đòi hỏi môi trường làm việc an toàn hơn.
Thêm vào đó, sự tự động hóa trong sản xuất giúp giảm nhẹ các công việc nặng nhọc như mang vác, tiếp xúc với tiếng ồn, bụi hay hóa chất độc hại.
Chuyên gia cũng lưu ý sự chuyển dịch cơ cấu lao động, khi các ngành công nghiệp truyền thống vốn có nguy cơ bệnh nghề nghiệp cao đang giảm sút, trong khi lĩnh vực dịch vụ và công nghệ hiện đại ngày càng phát triển, góp phần làm thay đổi xu hướng thống kê bệnh nghề nghiệp.
Stress trở thành vấn đề sức khỏe ngày càng nổi bật
Báo cáo của Viện cũng chỉ ra xu hướng gia tăng của stress liên quan công việc, hiện là một trong những yếu tố nguy cơ chủ đạo ảnh hưởng đến sức khỏe, dẫn đến các hậu quả như kiệt sức nghề nghiệp, trầm cảm hoặc rối loạn lo âu. Nhưng các vấn đề này chưa được phân loại là bệnh nghề nghiệp, do đó các chuyên gia đề xuất cần mở rộng thảo luận về tác động lâu dài của stress trong môi trường lao động.
Giáo sư Grażyna Spytek-Bandurska nhấn mạnh thách thức trong việc xác định mức độ căng thẳng trực tiếp liên quan đến công việc khi mà các yếu tố bên ngoài như tình hình gia đình, các vấn đề sức khỏe cá nhân hay nhịp sống cũng ảnh hưởng đến tâm trạng người lao động. Vì vậy cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên gia để đánh giá chính xác nguyên nhân.
Bà cũng nhấn mạnh rằng không phải trường hợp căng thẳng kéo dài nào cũng có thể liên kết trực tiếp với nghề nghiệp, nhưng vấn đề sức khỏe tâm thần tại nơi làm việc ngày càng cần sự quan tâm đúng mực.
Bên cạnh đó, Giáo sư cảnh báo tác hại của việc nhân viên đi làm trong trạng thái có vấn đề sức khỏe tâm thần như kiệt sức, lo lắng hoặc mệt mỏi, làm giảm năng suất làm việc nghiêm trọng, gây tổn thất kinh tế lớn cho doanh nghiệp, vượt xa tổn thất do nghỉ bệnh.
Về phía lãnh đạo doanh nghiệp, Giáo sư đánh giá nhiều nhà tuyển dụng hiện đã chủ động cải thiện môi trường làm việc, áp dụng các chính sách thúc đẩy sức khoẻ tinh thần và quản trị theo giá trị thay vì dựa trên áp lực.
Katarzyna Kamecka từ Hiệp hội Kinh tế Ba Lan cũng đồng ý rằng stress tại nơi làm việc là vấn đề quan trọng nhưng khá phức tạp do stress còn chịu ảnh hưởng nhiều từ yếu tố ngoài công việc. Bà cho biết khó xác định rõ liệu stress đến từ nhà hay ngược lại.
Tuy nhiên, theo bà, doanh nghiệp có thể kiểm soát được môi trường làm việc để giảm các yếu tố gây stress như cách tổ chức công việc, phương thức quản lý, quan hệ đồng nghiệp hay văn hóa doanh nghiệp. Doanh nghiệp nên tận dụng các công cụ giảm thiểu các nguy cơ này không chờ đợi các quy định mới ban hành.
Thách thức trong nhận diện ung thư nghề nghiệp
Viện Y học Lao động cũng lưu ý tình trạng đánh giá chưa đầy đủ về ung thư nghề nghiệp do tiếp xúc các chất có khả năng gây ung thư. Nghiên cứu tại các quốc gia khác cho thấy số ca ung thư liên quan nghề nghiệp thực tế có thể cao hơn nhiều so với báo cáo chính thức tại Ba Lan.
Katarzyna Kamecka nhìn nhận đây là vấn đề cần phân tích kỹ lưỡng hơn. Bà cho rằng hiện khó xác định rõ quy mô vấn đề từ những dữ liệu hiện có vì còn thiếu mối liên hệ rõ ràng giữa bệnh ung thư và yếu tố nghề nghiệp gây ung thư.
Bà nhấn mạnh cần nghiên cứu sâu để xác định thực trạng có hay không sự đánh giá thiếu sót và nguyên nhân, cũng như hiệu quả của các phương pháp chẩn đoán và hệ thống giám sát hiện tại trong việc phát hiện các ca bệnh này.
Theo bà, việc mở rộng các nghiên cứu, cải tiến nhận diện nguy cơ sẽ hỗ trợ các biện pháp bảo vệ sức khỏe người lao động, góp phần nâng cao điều kiện làm việc và giảm thiểu các rủi ro bệnh tật.
Thống kê nổi bật
- Năm 2025, tại Ba Lan có tổng cộng 2.436 ca bệnh nghề nghiệp được ghi nhận.
- Sự gia tăng lớn nhất về số ca bệnh được ghi nhận thuộc nhóm bệnh liên quan đến cơ quan phát âm với 29 trường hợp.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Số ca bệnh nghề nghiệp tại Ba Lan giảm 10,1% trong năm 2025 so với 2024.
- Sự cải thiện điều kiện làm việc và biện pháp phòng ngừa là nguyên nhân chính dẫn đến giảm bệnh nghề nghiệp.
- Stress tại nơi làm việc đang trở thành vấn đề sức khỏe đáng chú ý không được xếp vào bệnh nghề nghiệp.
- Doanh nghiệp có thể giảm các yếu tố gây stress bằng cách cải thiện tổ chức và văn hóa làm việc.
- Có khả năng ung thư nghề nghiệp tại Ba Lan bị đánh giá thấp, cần nghiên cứu và giám sát kỹ hơn.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.

