Một cách tiếp cận thận trọng
Trả lời phỏng vấn Reuters ngày 18/11, bà Anand cho biết Canada “nghiêm túc” khi tuyên bố muốn đa dạng hóa thương mại khỏi sự phụ thuộc vào một đối tác duy nhất. Trung Quốc là chặng cuối trong chuyến công du châu Á của bà, sau Philippines và Campuchia. Theo bà, mục tiêu của hành trình là giải quyết căng thẳng thương mại với Bắc Kinh, hoàn tất hiệp định thương mại tự do với Philippines và về cơ bản kết thúc đàm phán hiệp định thương mại tự do với ASEAN.
Khi được hỏi liệu Trung Quốc nay đã an toàn đối với công dân Canada hay chưa, vị ngoại trưởng không đưa ra một câu trả lời đơn giản. Bà nói Ottawa nhận thức được cả rủi ro lẫn lợi ích của việc tăng cường can dự, và mô tả chính sách của chính phủ bằng một cụm từ ngắn gọn:
Đó thực sự là một cách tiếp cận từng bước một.
Từ Bắc Kinh đến Thâm Quyến: những thỏa thuận cụ thể
Cuộc gặp giữa ông Carney và ông Tập Cận Bình tại Thâm Quyến ngày 17/11 đánh dấu bước tiến mới sau thỏa thuận sơ bộ đạt được ở Bắc Kinh hồi tháng 1. Hai bên cũng nhất trí mở rộng giao lưu giữa doanh nhân và sinh viên. Theo Al Jazeera, các điểm chính gồm:
- Trung Quốc giảm thuế cho khoảng 400 triệu đô la Canada hàng xuất khẩu, trong đó có thịt lợn đông lạnh và hải sản, đồng thời gia hạn ưu đãi cho bột hạt cải, đậu Hà Lan, tôm hùm và cua thêm hai năm.
- Canada duy trì miễn thuế cho một số sản phẩm thép và nhôm của Trung Quốc thêm hai năm, và bổ sung 32 mặt hàng mà nguồn cung trong nước chưa đáp ứng đủ.
- Thỏa thuận tháng 1 đã cho phép tối đa 49.000 xe điện Trung Quốc mỗi năm vào Canada với thuế suất 6,1%, hạn mức tăng lên 70.000 xe trong năm năm.
Lằn ranh đỏ mang tên ngành ô tô
Dù nền kinh tế 20.000 tỷ USD của Trung Quốc là trọng tâm trong nỗ lực bù đắp tác động từ thuế quan Mỹ, ông Carney đã loại trừ khả năng ký hiệp định thương mại tự do toàn diện với Bắc Kinh. Trong khi đó, Trung Quốc mới chỉ cắt giảm chứ chưa xóa bỏ hoàn toàn thuế đối với hạt cải dầu, thịt lợn và hải sản Canada.
Bà Anand nhấn mạnh “ưu tiên số một” của Canada là giữ cho hệ thống sản xuất ô tô vững mạnh, bởi ngành này gắn bó chặt chẽ với công nghiệp Mỹ và cũng đang chịu thuế của ông Trump. Trước khả năng các hãng ô tô Trung Quốc đầu tư nhà máy tại Canada, bà khẳng định Ottawa sẽ luôn bảo vệ lợi ích quốc gia và đặt ra những “rào chắn” cần thiết.
Phản ứng từ Washington và Ottawa
Bước ngoặt của ông Carney khiến Nhà Trắng không hài lòng. Theo Al Jazeera, cố vấn thương mại Peter Navarro gọi phát biểu của ông Carney rằng Canada có thể tìm đến các hãng xe Trung Quốc nếu đàm phán với Washington thất bại là “xúc phạm tột độ”, đồng thời cảnh báo Trung Quốc có thể “nuốt chửng Canada”. Đàm phán thương mại Mỹ - Canada đổ vỡ hồi tháng 8, dù ông Carney cho biết vẫn đang có tiến triển hướng tới một thỏa thuận.
Trong nước, một số nghị sĩ đối lập cáo buộc Bắc Kinh can thiệp bầu cử Canada. Lãnh đạo đảng Bảo thủ Pierre Poilievre từng chất vấn ông Carney vì sao từ chỗ gọi Trung Quốc là mối đe dọa an ninh lớn nhất trước bầu cử lại chuyển sang công bố “quan hệ đối tác chiến lược” với Bắc Kinh sau bầu cử.
Cường quốc tầm trung giữa thời đại cạnh tranh nước lớn
Giống nhiều cường quốc tầm trung khác, Canada đang thích nghi với một kỷ nguyên cạnh tranh nước lớn mới, được mở ra bởi sự trở lại Nhà Trắng của ông Trump và cuộc chiến của Nga ở Ukraine. Bà Anand lên án việc Moscow điều máy bay quân sự vào không phận của Đài Loan và Nhật Bản, hai thành viên APEC, ngay trước hội nghị cấp cao.
Tuy vậy, bà cho rằng một cuộc gặp giữa ông Putin, ông Tập Cận Bình và ông Trump sẽ đáng hoan nghênh nếu giúp giải quyết xung đột và mang lại tiến bộ thực chất cho hòa bình. Bà nhấn mạnh mọi lệnh ngừng bắn ở Ukraine cần kèm bảo đảm an ninh, có sự tham gia của Tổng thống Volodymyr Zelensky, và lợi ích của Ukraine phải được bảo vệ.
















