Một cơ hội ngoại giao trong lịch trình dày đặc
Theo tin ngày 17/11 của Jiji Press và Nippon.com, một quan chức cấp cao trong chính phủ Nhật Bản cho biết Thủ tướng Takaichi Sanae và Tổng thống Vladimir Putin có khả năng gặp nhau tại Thâm Quyến. Trước đó, phía Nga cũng để ngỏ một cuộc tiếp xúc ngắn. Vì chưa có tuyên bố chung về lịch trình hay kết quả, đây vẫn là triển vọng ngoại giao, không phải một cuộc hội đàm đã diễn ra.
Tính chất bên lề của APEC khiến cuộc gặp, nếu được thu xếp, có thể ngắn và tập trung vào vài ưu tiên tức thời. Những cuộc trao đổi kiểu này hiếm khi giải quyết ngay bất đồng lớn, nhưng đôi khi giúp xác nhận lập trường và tránh hiểu nhầm trong giai đoạn quan hệ chính trị đóng băng.
Địa điểm cũng mang ý nghĩa riêng: Trung Quốc là chủ nhà APEC, trong lúc giới lãnh đạo các cường quốc chuẩn bị những cuộc gặp thu hút sự chú ý toàn cầu. Đối với Tokyo, tiếp xúc với Moscow không nhất thiết đồng nghĩa thay đổi chính sách đối với chiến sự Ukraine; đó còn là cách giữ đường dây đối thoại để xử lý các vấn đề cụ thể.
Những hồ sơ khó giữa Tokyo và Moscow
Một vấn đề được truyền thông Nhật nêu là trường hợp Yuki Imai, nhà báo người Nhật bị giam giữ tại Nga. Những thông tin về cáo buộc và quy trình pháp lý cần được phân biệt với lập trường của Tokyo, vốn muốn người này được trả tự do.
Nếu có gặp, Takaichi dự kiến sẽ trực tiếp yêu cầu giải quyết vụ việc, theo Jiji Press.
Tokyo còn quan tâm tới các hoạt động kinh doanh của Japan Tobacco tại Nga. Các thông tin gần đây nói tới việc tài sản hoặc hoạt động của các pháp nhân liên quan doanh nghiệp này bị phía Nga kiểm soát, làm nổi bật rủi ro pháp lý và thương mại khi chính trị đối đầu kéo dài. Bảo vệ công dân và doanh nghiệp vì thế có thể là nội dung thực tế hơn những tuyên bố mang tính biểu tượng.
Phía sau các vấn đề cấp bách là tranh chấp về bốn đảo do Nga kiểm soát mà Nhật Bản gọi là Lãnh thổ phương Bắc, một trở ngại lịch sử khiến hai nước chưa ký hiệp ước hòa bình chính thức sau Thế chiến II. Bất đồng này không thể được tháo gỡ bằng một cuộc gặp ngắn; chính vì thế, khả năng duy trì tiếp xúc có giá trị như một bước quản lý bất đồng hơn là dấu hiệu hòa giải toàn diện.
APEC và bài toán vị thế của Nhật Bản
APEC vốn tập trung vào hợp tác kinh tế khu vực, nhưng các kỳ họp thường tạo điều kiện cho trao đổi ngoại giao ngoài chương trình chính thức. Năm nay, Thâm Quyến còn là tâm điểm bởi kế hoạch gặp gỡ giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Putin. Bối cảnh ấy khiến cách Nhật Bản tiếp cận từng đối tác được theo dõi sát sao.
Hãng CNA cho biết Takaichi đã gặp ông Trump tại một hội nghị khu vực trước khi lên đường đến Trung Quốc. Tokyo quan tâm đến việc tiếng nói của các đồng minh và đối tác không bị chìm trong những thương lượng giữa các nước lớn. Đây là mối lo về vị thế chiến lược, không phải bằng chứng cho thấy có một thỏa thuận bất lợi đã được quyết định.
Một cuộc chào hỏi hoặc trao đổi với Putin có thể mang lại cơ hội nêu vấn đề song phương, song cũng đòi hỏi Nhật Bản cân bằng thận trọng: giữ cam kết với các đối tác phương Tây, không xem nhẹ vấn đề Ukraine và vẫn bảo vệ lợi ích của người dân, doanh nghiệp. Hiệu quả thực sự phải được đánh giá bằng những bước tiếp theo, chứ không chỉ qua hình ảnh hai nhà lãnh đạo cùng xuất hiện.

















