Mục tiêu 6 GW khó thành hiện thực
Singapore hiện sản xuất tới 95% điện năng từ khí tự nhiên. Để giảm phát thải, EMA đặt mục tiêu nhập khẩu khoảng 6 GW điện carbon thấp vào năm 2035, tương đương khoảng một phần ba nhu cầu điện dự kiến khi đó. Tuy nhiên, theo Wood Mackenzie, tỷ trọng điện xanh nhập khẩu nhiều khả năng chỉ đạt khoảng 15%, tức chừng một nửa mục tiêu.
Nghịch lý nằm ở chỗ Singapore không thiếu dự án được phê duyệt. Tổng công suất đã được chấp thuận lên tới 9,25 GW qua sáu hành lang, vượt xa mục tiêu. Nhưng chưa dự án nào đạt tới bước thu xếp tài chính hay bắt đầu xây dựng, cho thấy khoảng cách rất lớn giữa giấy phép và hiện thực.
Những nút thắt trên đường dây xuyên biên giới
Wood Mackenzie chỉ ra hàng loạt trở ngại. Các nước xuất khẩu có cơ chế cấp phép riêng, khiến dự án phụ thuộc vào chính sách của nhiều chính phủ.
Khả năng vay vốn của dự án còn hạn chế, trong khi việc tài trợ cho những tuyến cáp truyền tải dưới biển dài hàng trăm, thậm chí hàng nghìn km là bài toán cực kỳ tốn kém.
Một điểm nghẽn khác ít được chú ý là thiếu cơ chế cho phép bên mua ghi nhận giá trị carbon của điện nhập khẩu. Khi không thể chứng minh và hưởng lợi từ việc dùng điện sạch, người mua khó có động lực trả thêm chi phí. Bên cạnh đó, điện nhập khẩu còn phải cạnh tranh với giá bán buôn điện tại Singapore.
Bức tranh từng hành lang
Báo cáo đánh giá tiến độ rất khác nhau giữa các hành lang nhập khẩu:
- Malaysia là hành lang duy nhất có lộ trình khả thi trong thập kỷ này nhờ đường dây liên kết sẵn có công suất tới 1 GW; tháng 8, EMA đã phê duyệt 900 MW từ bang Johor, trong đó 300 MW của Sembcorp Utilities có thể cấp điện từ năm 2029, còn bang Sarawak hướng tới vận hành thương mại vào giữa thập niên 2030.
- Indonesia chiếm 37% danh mục được phê duyệt, nhưng tiến độ bị đình trệ do yêu cầu giấy phép xuất khẩu và quy định về tỷ lệ nội địa hóa.
- Việt Nam, Campuchia và Australia cùng chiếm 43% danh mục, nhưng đều mới ở giai đoạn phê duyệt có điều kiện, chưa có lịch trình xây dựng rõ ràng.
Với Việt Nam, kết quả này vừa là thách thức vừa là cơ hội. Tiềm năng điện gió ngoài khơi dồi dào khiến Việt Nam trở thành đối tác đầy hứa hẹn, nhưng để biến giấy phép thành dòng điện thực sự, các bên cần giải quyết những vấn đề về khung pháp lý, tài chính và hạ tầng truyền tải.
Cạnh tranh với khí đốt và hydro
Trong khi các dự án nhập khẩu chậm tiến triển, EMA đã mở rộng kế hoạch phát triển các nhà máy điện chạy khí có khả năng chuyển sang dùng hydro. Điều này cho thấy Singapore đang chuẩn bị nhiều phương án để bảo đảm an ninh năng lượng, nhưng cũng có thể khiến khí đốt tiếp tục giữ vai trò chủ đạo lâu hơn dự kiến.
Với một quốc gia nhỏ, thiếu đất và tài nguyên năng lượng tái tạo, hợp tác khu vực là con đường gần như bắt buộc để chuyển đổi xanh. Báo cáo của Wood Mackenzie là lời nhắc rằng tham vọng chỉ trở thành hiện thực khi có những cơ chế chung đủ mạnh để kết nối chính sách, vốn và hạ tầng giữa các quốc gia.















