Thâm hụt ngân sách kéo dài và vượt quy định luật
Tổ chức công nghệ dân sự BudgIT vừa công bố báo cáo phân tích dự toán ngân sách chính phủ liên bang Nigeria năm 2026 cho thấy mức thâm hụt lên đến 31,45 nghìn tỷ Naira (tương đương khoảng 6,41% GDP), vượt nhiều lần so với mức trần cho phép 3% GDP theo Luật Trách nhiệm Tài chính của Nigeria. Dự toán này dự kiến tổng thu ngân sách đạt 36,87 nghìn tỷ Naira trong khi tổng chi lên đến 68,32 nghìn tỷ Naira, tạo ra khoảng cách tài chính lớn cần được bù đắp.
Mức thâm hụt hiện tại không chỉ vi phạm giới hạn luật định mà còn dấy lên lo ngại sâu sắc về tính bền vững tài chính công của nước này trong thời gian tới. Nếu thực hiện theo dự toán, Nigeria sẽ phải dựa phần lớn vào vay nợ để trang trải cho các khoản chi tiêu chính phủ.
Rủi ro từ dự báo doanh thu quá khả quan
BudgIT cho rằng các giả định dự báo doanh thu ngân sách dành cho năm 2026 có thể là quá tham vọng và tiềm ẩn nguy cơ không đạt được, điều này sẽ khiến thâm hụt nợ ngày càng nghiêm trọng hơn. Theo báo cáo, chỉ khoảng 53,9% tổng chi tiêu đề xuất dự kiến được trang trải từ nguồn thu dự kiến, số còn lại sẽ phải đi vay để bù đắp.
Đặc biệt, tổ chức này đặt nghi vấn về độ tin cậy của các dự báo doanh thu khi trong nửa đầu năm 2025, chính phủ chỉ huy động được 10,92 nghìn tỷ Naira trên tổng mục tiêu hơn 36 nghìn tỷ Naira cho cả năm. Đây là dấu hiệu cho thấy mục tiêu năm 2026 có thể khó đạt được khi các chính phủ trước đây cũng thường xuyên không hoàn thành chỉ tiêu thu ngân sách.
Tác động xã hội và nhu cầu tái cân bằng đầu tư
Báo cáo của BudgIT cũng nhấn mạnh mức nghèo đói gia tăng tại Nigeria tới năm 2023 khi có 56 triệu người dân sống trong cảnh nghèo, tăng đáng kể so với 40 triệu năm 2019. Người dân khu vực nông thôn bị ảnh hưởng nặng nề hơn, phản ánh khó khăn kinh tế lan rộng dù đã có một số cải cách kinh tế vĩ mô gần đây.
Tổ chức kiến nghị chính phủ cần ưu tiên đầu tư vào các dự án thúc đẩy năng suất kinh tế, cải thiện mạng lưới an sinh xã hội cũng như tạo hành lang thuận lợi cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, nhằm giảm thiểu sự phụ thuộc vào vay nợ và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Ngành y tế và giáo dục chịu đầu tư thấp
BudgIT chỉ ra rằng các khoản chi ngân sách dành cho các lĩnh vực trọng yếu như y tế và giáo dục vẫn ở mức thấp so với cam kết quốc tế. Ngành y tế chỉ nhận được khoảng 5% ngân sách quốc gia, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 15% của Tuyên bố Abuja. Trong khi đó, giáo dục chiếm khoảng 4% tổng chi tiêu.
Việc thiếu đầu tư kéo dài làm suy yếu khả năng cung cấp dịch vụ y tế, làm gia tăng những thiếu hụt cơ sở vật chất trong trường học và ảnh hưởng tiêu cực đến phát triển nguồn nhân lực, một yếu tố then chốt của sự phát triển kinh tế - xã hội.
Cập nhật về các chỉ số kinh tế vĩ mô
Báo cáo cũng thừa nhận một số cải thiện trong các chỉ số kinh tế vĩ mô của Nigeria, trong đó có mức dự trữ ngoại hối tăng lên 45,5 tỷ USD vào cuối năm 2025. Tuy nhiên, mức tăng này chủ yếu nhờ vào đầu tư ngắn hạn dạng danh mục hơn là các khoản đầu tư dài hạn mang tính sản xuất và phát triển bền vững nền kinh tế.
Điều này gợi ý rằng để đảm bảo đà tăng trưởng kinh tế lâu dài, Nigeria cần cải thiện chất lượng đầu tư, không chỉ dựa vào các yếu tố tạm thời trên thị trường tài chính toàn cầu.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Thâm hụt ngân sách Nigeria năm 2026 vượt mức 31 nghìn tỷ Naira, gấp hơn hai lần giới hạn pháp luật.
- Dự báo doanh thu ngân sách năm 2026 của chính phủ có thể quá tham vọng và khó đạt được.
- Số người nghèo tại Nigeria tăng lên 56 triệu vào năm 2023, chủ yếu tập trung ở khu vực nông thôn.
- Ngành y tế chỉ nhận 5% ngân sách, giáo dục chiếm 4% tổng chi tiêu, thấp hơn nhiều so với cam kết quốc tế.
- Dự trữ ngoại hối của Nigeria đạt 45,5 tỷ USD nhờ đầu tư ngắn hạn nhưng cần tăng đầu tư dài hạn phát triển kinh tế bền vững.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.













