Khí hậu nóng lên làm giảm năng suất lúa trên toàn cầu
Lúa là nguồn thực phẩm cơ bản của hàng tỷ người trên thế giới. Một nhóm nghiên cứu dẫn đầu bởi Trung tâm Helmholtz về Nghiên cứu Môi trường (UFZ) và Viện Potsdam về Nghiên cứu Tác động Khí hậu (PIK) vừa công bố nghiên cứu cho thấy tác động của biến đổi khí hậu lên sản lượng lúa có thể nghiêm trọng hơn so với dự đoán trước đây.
Theo tính toán của nhóm, khi nhiệt độ toàn cầu tăng thêm 1 độ C, sản lượng lúa có thể giảm đến 8,1%. Con số này cao hơn rất nhiều so với dự báo 3,8% từ các mô hình thu hoạch trước đó, được công bố trên tạp chí khoa học "Science Advances".
Nguyên nhân do sự ảnh hưởng của nhiệt độ cao đến giai đoạn sinh sản của lúa
Yiwei Jian - tác giả chính của nghiên cứu tại UFZ giải thích, sự khác biệt này chủ yếu xuất phát từ việc các mô hình năng suất lúa hiện tại chưa đánh giá đầy đủ tác động của nhiệt độ cao cực đoan trong giai đoạn cây lúa sinh sản. Trước đó, các mô hình chủ yếu tập trung vào tăng nhiệt độ trung bình mà chưa chú ý đến những tổn hại tức thời do nóng quá mức gây ra khi bông lúa và hạt đang phát triển.
Nghiên cứu dựa trên hơn 200 quan sát từ các thí nghiệm ngoài đồng, nơi nhiệt độ môi trường được điều chỉnh tác động trực tiếp đến cây lúa. Qua đó, nhóm nhận thấy lúa rất nhạy cảm với đợt nóng cực đoan trong giai đoạn tạo bông và hình thành hạt, làm giảm năng suất mạnh mẽ.
Ảnh hưởng nghiêm trọng tại Nam Á và Đông Nam Á
Báo cáo nêu rõ Nam Á và Đông Nam Á là những khu vực bị tổn thương nhiều nhất do những đợt nắng nóng kéo dài đối với cây lúa. Christoph Müller, đồng tác giả từ PIK, cho biết tại Thái Lan, năng suất lúa có thể giảm tới gần 14% cho mỗi 1 độ C tăng nhiệt.
Năm 2023, nhiệt độ trung bình toàn cầu đã tăng khoảng 1,44 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp (1850-1900) theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), cho thấy thực tế biến đổi khí hậu đang diễn ra nhanh hơn nhiều dự báo.
Khuyến nghị ứng phó với biến đổi khí hậu
Nhóm nghiên cứu cảnh báo rằng kết quả tính toán chỉ dựa trên ảnh hưởng của nhiệt độ, chưa tính đến các yếu tố khác như thay đổi lượng nước tưới. Họ khuyến nghị phải tiến hành điều chỉnh phương pháp canh tác để thích ứng với khí hậu mới, bao gồm phát triển giống lúa chịu nhiệt, điều chỉnh lịch gieo trồng, cũng như nâng cao chất lượng đất và hệ thống tưới tiêu.
Những giải pháp này nhằm hạn chế tác động của biến đổi khí hậu lên sản xuất lúa, góp phần bảo đảm an ninh lương thực cho hàng tỷ người trên thế giới.













