Nga có thể gây rối trong NATO mà không cần xâm lược trực tiếp, cảnh báo mới từ Baltic

Từ tháng 8/2025, các chuyên gia đã cảnh báo về nguy cơ Nga không sử dụng biện pháp tấn công truyền thống bằng xe tăng vượt biên giới mà có thể tiến hành các hoạt động gây rối theo kiểu "mã độc nội bộ" trong khu vực Baltic. Mục tiêu của Moscow là khai thác các điểm yếu bên trong, kích hoạt lực lượng tay sai để tạo ra những cuộc khủng hoảng khó xác định, khiến các nước NATO lúng túng trong đánh giá tình trạng và phản ứng.

Chỉ chưa đầy một năm sau, những cảnh báo này không còn là giả thuyết. Đến tháng 6/2026, tình báo Latvia và một thành viên NATO khác đồng loạt nhận thấy dấu hiệu Nga chuẩn bị các hành động khiêu khích quân sự nhằm vào các quốc gia Baltic hoặc Ba Lan. Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cũng xác nhận tình hình an ninh khu vực đang rất bất ổn với nguy cơ leo thang dưới nhiều hình thức.

Thay vì tập trung vào câu hỏi khi nào Nga sẽ xâm lược, Liên minh châu Âu cần nhận thức rằng Nga không nhất thiết phải tiến hành một cuộc chiến tranh quy mô lớn để thách thức NATO. Đối với Moscow, quan trọng là tìm ra giới hạn để NATO do dự, tạo ra sự phân hóa chính trị thông qua các cuộc tấn công tinh vi như sabotages, tấn công mạng, xung đột biên giới hoặc cướp phá do các lực lượng tay sai thực hiện.

Điều này khiến các nước thành viên NATO khó khăn trong việc đồng thuận về trách nhiệm và lựa chọn phản ứng. Những hành động này không kém phần nghiêm trọng dù không có quân đội chính quy trực tiếp tham gia. Chúng thách thức khả năng phối hợp và phân tích nhanh chóng giữa các nước thành viên vốn vốn vẫn còn nhiều bất cập về chia sẻ thông tin và quyền hạn pháp lý.

Các quốc gia Baltic, bao gồm Estonia, Latvia và Lithuania, dù có chuẩn bị quân sự vững chắc thì vẫn tồn tại yếu điểm xã hội liên quan đến cộng đồng người nói tiếng Nga và các vấn đề liên quan đến thông tin và áp lực xuyên biên giới. Nga tận dụng điều này để tuyển mộ các tay sai "dùng một lần" như tội phạm, nhóm cực đoan, hoặc những cá nhân dễ bị tổn thương tài chính nhằm thực hiện các nhiệm vụ gián điệp, phá hoại hoặc gây rối.

Chiến lược của Nga không chỉ dựa vào lực lượng lớn mà hướng đến gây rối loạn từ bên trong bằng cách khai thác những mâu thuẫn và bất ổn xã hội thực sự. Các cuộc biểu tình hay xung đột ở địa phương có thể bị thổi phồng và lợi dụng nhằm làm rối loạn tình hình chính trị và hình ảnh của NATO trong dư luận.

Chiến lược an ninh châu Âu trong nhiều năm tập trung vào khả năng chống chịu (resilience) nhưng giờ đây điều này chưa đủ. Các quốc gia Baltic cần chuyển sang phát triển khả năng phản kháng chủ động, trong đó các lực lượng an ninh dân sự và quân sự phối hợp chặt chẽ ngay từ những phút đầu tiên của khủng hoảng để ngăn chặn hiệu quả các cuộc tấn công phối hợp đa chiều của đối phương.

Điều đáng lo ngại là hiện trạng phối hợp thông tin vẫn còn phân mảnh, các đối tác chưa có kênh trao đổi và phối hợp hoạt động ổn định xuyên quốc gia, đồng thời ranh giới giữa tình trạng hòa bình và chiến tranh vẫn khiến nhiều tổ chức phương Tây bị động trong ứng phó.

Kinh nghiệm từ cuộc xung đột ở Ukraine cho thấy nguy cơ không phải lúc nào cũng báo trước bằng các hành động quân sự truyền thống mà có thể bắt đầu bằng những chiến dịch nhỏ lẻ, tinh vi và khó xác định. Các chính phủ NATO cần thiết lập các cơ chế cảnh báo sớm, phối hợp chặt chẽ trong chia sẻ thông tin và phản ứng nhanh để không bị bất ngờ trước các chiến thuật không đối xứng của Nga.

Qua đó, liệu NATO có thể giữ vững sự thống nhất trong xử lý các sự cố phức tạp và duy trì sức mạnh tập thể khi phải đối mặt với những thách thức mới trong an ninh khu vực rõ ràng đã vượt ra ngoài khái niệm chiến tranh truyền thống?

Kết luận, cuộc đối đầu hiện nay không chỉ là vấn đề biên giới tiếp liệu mà là cuộc chiến về nhận thức và chính trị ngay trong nội bộ NATO. Các cảnh báo gần đây không phải để chờ đợi bước chân quân đội Nga xuất hiện mà là để chuẩn bị cho một cuộc khủng hoảng ngấm ngầm có thể đã bắt đầu từ lâu.