Ấn Độ đã tiến hành Chiến dịch Sindoor vào tháng 5 năm 2025 nhằm triệt phá các cơ sở hạ tầng khủng bố tại Pakistan để trả đũa vụ việc. Các nguồn tin cho biết hiệp định đã bị đình chỉ và sẽ không thể hoạt động lại như hiện tại, đồng thời yêu cầu phải xem xét lại các điều khoản chia sẻ nguồn nước dựa trên các yếu tố mới như biến đổi khí hậu, thay đổi nhân khẩu học và tiến bộ công nghệ thủy văn kể từ những năm 1950 khi hiệp định được ký kết.
Quan điểm về việc xem xét lại hiệp định
Việc Ấn Độ xem xét duy trì đình chỉ Hiệp định Nước Sông Ấn chỉ có thể thay đổi nếu Pakistan từ bỏ hỗ trợ khủng bố xuyên biên giới. Tuy nhiên, hiện tại chưa có bằng chứng cho thấy Islamabad có những bước đi nhằm chấm dứt các hoạt động này. Trái lại, theo báo cáo, nhiều nhóm bị cấm và cá nhân bị cấm vận từ Liên Hợp Quốc vẫn xuất hiện công khai tại Pakistan và duy trì quyền phát ngôn công khai.
Thông tin tình báo Ấn Độ cho thấy các hoạt động của nhóm khủng bố bên kia Đường Kiểm Soát (LoC) vẫn diễn ra không được kiểm soát. Trước khi đình chỉ hiệp định, Ấn Độ đã tiếp xúc chính thức với Pakistan bốn lần kể từ năm 2023 nhằm thương thảo lại thỏa thuận, trong đó có lời đề nghị gặp gỡ tại bất kỳ địa điểm nào do Pakistan lựa chọn. Tuy nhiên, Pakistan chỉ chấp nhận đối thoại ở cấp ủy ban nước sông, trong khi Ấn Độ đòi hỏi đàm phán giữa hai chính phủ.
Tác động từ hành động của Pakistan và tình hình quản lý nguồn nước
Hành động của Pakistan, bao gồm nỗ lực ngăn chặn hầu hết các dự án quản lý nước xuyên biên giới do Ấn Độ đề xuất, đã làm suy yếu tinh thần hợp tác và thiện chí vốn là nền tảng cho hiệp định. Hiệp định này từng được Ấn Độ đồng ý chia hơn 81% lượng nước sông cho Pakistan nhằm giải quyết các vấn đề liên quan, song điều đó không tạo ra được kết quả hòa giải như mong muốn.
Pakistan còn bị chỉ trích xây dựng câu chuyện nạn nhân dựa trên giả định sai lầm rằng Ấn Độ muốn cắt nguồn nước. Tuy nhiên, Islamabad không hiệu quả trong việc quản lý hoặc sử dụng nguồn nước của mình. Trong tổng số 140 triệu acre feet (MAF) nước hàng năm trên các sông xuyên biên giới, Pakistan lãng phí khoảng 35 MAF, tức nhiều hơn lượng nước được phân chia cho Ấn Độ, khi để nước chảy ra biển.
Chi tiết về hiệp định và tranh chấp
Hiệp định Nước Sông Ấn do Ngân hàng Thế giới bảo trợ quy định các sông tây gồm sông Ấn, Jhelum và Chenab dành cho Pakistan, trong khi các sông đông là Ravi, Beas và Sutlej dành cho Ấn Độ. Mỗi nước được phép sử dụng trên sông của bên kia theo giới hạn nhất định.
Tuy nhiên, Pakistan đã vi phạm cơ chế giải quyết tranh chấp theo từng bước được quy định trong hiệp định. Đến năm 2015, khi Pakistan phản đối các dự án Kishenganga và Ratle, nước này yêu cầu bổ nhiệm một chuyên gia trung lập nhưng lại rút lại đơn này vào năm 2016 và đề nghị tòa trọng tài. Ngân hàng Thế giới đã bổ nhiệm đồng thời một chuyên gia trung lập và tòa trọng tài. Ấn Độ tham gia các cuộc họp do chuyên gia trung lập triệu tập cho tới khi hiệp định bị đình chỉ nhưng không công nhận tòa trọng tài và hoàn toàn không tham dự các phiên tòa của cơ quan này.
Quan điểm từ Ấn Độ cho rằng cách hành xử của Pakistan có thể dẫn đến những kết luận làm phá vỡ nền tảng cơ bản của hiệp định.
Phát triển dự án thủy điện sau đình chỉ hiệp định
Kể từ khi tạm đình chỉ hiệp định, Ấn Độ đã đẩy nhanh tiến độ một số dự án quản lý nguồn nước và phát điện thủy điện tại Jammu và Kashmir, đặc biệt những dự án từng bị chặn lại trong nhiều thập kỷ do sự phản đối của Pakistan. Trong 60 năm qua, khu vực này đã tạo ra công suất thủy điện khoảng 3.300 MW và dự kiến sẽ bổ sung thêm 3.500 MW trong vài năm tới.
Năm dự án mới được chú ý gồm Kiru và Pakal Dul dự kiến vận hành trong năm nay, trong khi hai dự án Kwar và Ratle dự kiến hoàn thành và đưa vào vận hành vào năm 2028. Những bước này thể hiện sự chủ động và sự tập trung của Ấn Độ trong việc tận dụng và quản lý nguồn nước tại khu vực nhạy cảm này.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Hiệp định Nước Sông Ấn bị đình chỉ do lý do chính Pakistan tiếp tục ủng hộ khủng bố xuyên biên giới.
- Ấn Độ đã đề nghị thương thảo lại hiệp định từ năm 2023 nhưng Pakistan không đồng ý đối thoại chính phủ-liên chính phủ.
- Pakistan bị cáo buộc lãng phí phần lớn nước sông được phân bổ theo hiệp định, để nước chảy ra biển thay vì khai thác hiệu quả.
- Việc Pakistan vi phạm cơ chế giải quyết tranh chấp trong hiệp định đã làm xói mòn nền tảng của thỏa thuận.
- Ấn Độ tăng tốc phát triển các dự án thủy điện tại Jammu và Kashmir sau khi đình chỉ hiệp định.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.











