Bối cảnh tăng lãi suất trái phiếu chính phủ Pháp

Trong bối cảnh kỳ nghỉ hè chung của châu Âu, triển vọng tài chính công của Pháp đang ngày càng xấu đi. Lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm đã tiệm cận mức 4% vào ngày thứ Hai, mức cao nhất lần cuối được ghi nhận từ tháng 6/2009 sau khi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu bùng nổ. Thậm chí trong những năm khủng hoảng nợ công khu vực euro, Pháp cũng chưa phải chịu mức lãi suất vay cao như hiện nay. Đối với trái phiếu kỳ hạn 30 năm, lợi suất hiện đạt khoảng 4,7%, mức cao nhất kể từ khủng hoảng tài chính.

Các nền kinh tế lớn khác như Đức cũng ghi nhận lợi suất tăng trong vài tuần gần đây, tuy nhiên mức tăng tại Pháp rõ ràng mạnh hơn. So với Hy Lạp đang giảm lợi suất vay kể từ mùa xuân và Italy giữ ổn định, áp lực tài chính đối với Pháp là đáng lo ngại. Chỉ số chênh lệch rủi ro (spread) giữa trái phiếu chính phủ Pháp và Đức kỳ hạn 10 năm đã tăng từ mức khoảng 60 điểm cơ bản lên 80 điểm gần đây, tương đương giai đoạn căng thẳng chính trị và lo ngại sâu sắc về chính sách tài khóa tại Paris.

Tình hình tài chính công của Pháp ngày càng bi quan

Tình trạng tài chính công của Pháp đã trong tình trạng báo động từ lâu. Mức thâm hụt ngân sách giảm xuống còn 4,7% GDP vào năm 2022 sau cú sốc đại dịch Covid-19, nhưng lại tăng trở lại và duy trì trên 5% từ năm 2023, bất chấp mục tiêu ba phần trăm theo tiêu chuẩn EU. Tổng nợ công tính bằng con số tuyệt đối lên đến 3.536 tỷ euro, dẫn đầu châu Âu. Tỷ lệ nợ công trên GDP đạt 117,5% vào cuối quý 1 năm nay, gấp gần hai lần so với giới hạn 60% mà Liên minh châu Âu đề ra. Điều này dẫn đến nhiều lần các hãng xếp hạng tín nhiệm hạ bậc điểm tín dụng của Pháp.

Áp lực chính trị và tác động của xung đột quốc tế

Các yếu tố như đà suy giảm kinh tế do tác động từ cuộc chiến ở Iran và cuộc bầu cử tổng thống Pháp sắp tới càng làm khó khăn cho nỗ lực kiểm soát ngân sách. Chính phủ hiện không có đa số tại quốc hội, làm tăng nguy cơ trì hoãn các biện pháp thắt chặt chi tiêu. Lãnh đạo cánh hữu Marine Le Pen đang dẫn đầu các cuộc thăm dò dư luận với chính sách tăng cường vai trò nhà nước và cam kết duy trì lương hưu từ 62 tuổi.

Advertisement300 × 250

Bộ trưởng Tài chính và Kinh tế Roland Lescure thừa nhận vào đầu tháng 7 rằng rất khó để giảm thâm hụt xuống 5% trong năm nay, dù cam kết nỗ lực đạt mục tiêu này. Chính phủ dự kiến cắt giảm chi tiêu ở các bộ ngành, cơ quan và hệ thống an sinh xã hội để bù đắp thêm 9 tỷ euro chi phí phát sinh từ cuộc xung đột ở Iran. Cuộc tranh luận ngân sách dự báo sẽ rất căng thẳng vào mùa thu tới.

Rủi ro nợ công tăng mạnh theo báo cáo kinh tế mới

Trong hai năm gần đây, các cuộc thảo luận ngân sách đã đầy tranh cãi. Việc thâm hụt chưa vượt trên 6% là nhờ các biện pháp tăng thuế lớn nhằm vào doanh nghiệp và người giàu. Tuy nhiên, mục tiêu thu ngân sách giảm còn 3% GDP vào năm 2029 mà Pháp cam kết với Ủy ban châu Âu đã trở nên xa vời. Nghiên cứu mới của một nhóm chuyên gia kinh tế do chính phủ ủy nhiệm dự báo nếu không có thay đổi chính sách để tái cấu trúc tài chính công, chi tiêu công của Pháp sẽ tiếp tục tăng tự động, kéo theo thâm hụt nợ tiếp tục phình to. Theo ước tính, thâm hụt ngân sách sẽ tăng lên 5,9% GDP vào năm tới và lên tới 6,8% vào năm 2030. Nguyên nhân chính gồm chi phí nợ tăng, chi tiêu quốc phòng, lương hưu và y tế gia tăng, cùng với việc miễn thuế lợi nhuận đặc biệt đang được đề xuất.

Báo động từ Kiểm toán Nhà nước Pháp

Kiểm toán Nhà nước Pháp bày tỏ sự quan ngại sâu sắc về tình hình này. Trong báo cáo hàng năm, cơ quan này khẳng định mức tăng nhanh của nợ công và chi phí trả lãi lên đến mức đã vượt chi tiêu đầu tư công vào lĩnh vực giáo dục và quốc phòng cần được xem là tín hiệu cảnh báo nghiêm trọng. Năm nay, Pháp dự kiến sẽ phải chi khoảng 77,4 tỷ euro chỉ để trả lãi cho các khoản nợ hiện có. Đồng thời, mức lạm phát hiện nay có thể dẫn đến nguy cơ "hiệu ứng quả cầu tuyết" khi nợ công và chi phí trả lãi cứ thế tăng lên theo thời gian.

Những diễn biến này cho thấy Pháp đang đứng trước thách thức lớn trong quản lý ngân sách và ổn định kinh tế, khi chi phí đi vay tăng cùng thời điểm với áp lực chính trị và kinh tế khó khăn trong nước và quốc tế.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm đạt gần 4% - mức cao nhất kể từ năm 2009.
  • Thâm hụt ngân sách Pháp duy trì trên 5% từ năm 2023, vượt xa mục tiêu 3% của EU.
  • Nợ công Pháp tính đến quý 1/2024 đạt 117,5% GDP, cao nhất châu Âu.
  • Pháp có thể phải chi đến 77,4 tỷ euro trong năm nay chỉ để trả lãi nợ công.
  • Rủi ro "hiệu ứng quả cầu tuyết" nợ công đang gia tăng do chi phí trả lãi tăng và lạm phát.
  • Sự ổn định chính trị và khả năng kiểm soát chi tiêu ngân sách của Pháp đang gặp thách thức lớn.

Đăng ký bản tin QMVN