Lời cảnh báo 300% từ đường đua tranh cử ở Ohio
Phát biểu tại Trường Trung học Butler ở thị trấn Vandalia, bang Ohio, hôm thứ Bảy, ông Trump coi thuế quan và đầu tư nước ngoài là những trụ cột trong thành tích kinh tế của mình khi vận động cho các ứng viên Đảng Cộng hòa. Ohio là nơi diễn ra một trong những cuộc đua vào Thượng viện được theo dõi sát sao nhất mùa bầu cử giữa kỳ, nơi kinh tế và chi phí sinh hoạt đứng đầu mối lo của cử tri.
Ông Trump cho biết các công ty nước ngoài sẽ có khoảng một năm rưỡi để xây nhà máy tại Mỹ trước khi đối mặt với mức thuế từ 150% đến 300%. Ông xếp Hàn Quốc bên cạnh Trung Quốc, Nhật Bản và Canada như những nước có doanh nghiệp bị thuế quan của ông thúc đẩy đầu tư vào ngành sản xuất Mỹ. Với Seoul, phát ngôn này đến vào thời điểm khó xử, khi các quan chức vẫn đang tìm cách làm rõ chính xác họ đã hứa gì với Washington.
LNG Alaska: Washington đã công bố, Seoul vẫn đang cân nhắc
Đầu tuần, ông Trump công bố loạt dự án đầu tiên thuộc gói đầu tư chiến lược 200 tỷ USD của Hàn Quốc, gồm tám nhà máy điện hạt nhân cỡ lớn, một đường ống dẫn khí và một nhà máy điện công suất 6 gigawatt ở bang Texas. Ông coi việc Hàn Quốc tham gia LNG Alaska là một phần của gói này, còn Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick nói Hàn Quốc sẽ rót hơn 50 tỷ USD vào dự án. Seoul lập tức phản bác, cho biết mới chỉ đồng ý bắt đầu xem xét và chưa quyết định có đầu tư hay không, cũng như đầu tư bao nhiêu. Khi được hỏi hôm thứ Sáu liệu ông có vội vàng hay không, ông Trump không hề tỏ ra lấn cấn.
“Tôi không hề vội vàng. Ý tôi là, họ đã có mặt ở đó và họ đã có đại diện.” — Donald Trump
Ông nói thêm rằng nếu Hàn Quốc không muốn tiếp tục thì cũng không sao, vì ông sẽ đơn giản là thu thêm của họ, đồng thời cảnh báo sẽ “tăng gấp đôi” nếu Seoul không sớm ký, dường như ám chỉ thuế quan. Hiện vẫn chưa rõ Nhà Trắng sẽ dựa vào thẩm quyền pháp lý nào để đơn phương tăng thuế đối với một đồng minh thân cận.
Cái giá đắt của một đường ống dài
Sự thận trọng của Seoul chủ yếu bắt nguồn từ bài toán kinh tế của dự án. LNG Alaska đã được lên kế hoạch suốt nhiều thập kỷ nhưng đến nay vẫn chưa có cam kết ràng buộc nào từ bên mua hay nhà đầu tư. Ba dữ kiện lý giải sự do dự:
- Nhà phát triển chính Glenfarne Group ước tính tổng chi phí từ 44,5 tỷ đến 54,5 tỷ USD.
- Theo Reuters, chi phí trên mỗi đơn vị công suất sản xuất hằng năm của dự án cao hơn gấp đôi nhiều dự án LNG gần đây ở vùng Vịnh Mexico của Mỹ.
- Dự án cần một đường ống dài 800 dặm (1.287 km) từ vùng North Slope của Alaska tới Nikiski, cùng một nhà máy xử lý khí và một trạm hóa lỏng.
Với một quốc gia nhập khẩu gần như toàn bộ năng lượng, khí đốt từ Alaska mở ra tuyến đường hấp dẫn tới châu Á, tránh được cả kênh đào Panama lẫn eo biển Hormuz.
Nhưng các doanh nghiệp Hàn Quốc phải đặt sức hút chiến lược ấy lên bàn cân với điều kiện thi công khắc nghiệt ở vùng Bắc Cực và nguy cơ đội vốn từng ám ảnh nhiều siêu dự án năng lượng trên thế giới.
Lằn ranh của Seoul: “hợp lý về mặt thương mại”
Hồi tháng 9, Tổng thống Lee Jae Myung cho biết tính khả thi thương mại đã trở thành điểm vướng mắc trong đàm phán với Washington, bao gồm cách chia lợi nhuận và cách xử lý thua lỗ từ những dự án không sinh lời. Seoul từng đề nghị đưa cụm từ “hợp lý về mặt thương mại” vào thỏa thuận đầu tư. Sau thông báo mới nhất của ông Trump, ông Lee viết trên mạng xã hội rằng dự án Alaska chỉ được triển khai nếu tính khả thi tài chính được xác nhận và tuân thủ các thủ tục pháp lý của Hàn Quốc.
“Đưa ra các con số hay dùng ngôn từ mang tính khẳng định là đã vượt xa những gì được thỏa thuận.” — Kim Jung-kwan
Bộ trưởng Công nghiệp Kim Jung-kwan cho rằng Hàn Quốc không nên bỏ tiền vào những dự án không đạt chuẩn thương mại. Song ông cũng thừa nhận thế khó nằm ngay trong lòng thỏa thuận: rút khỏi các dự án có thể khiến Seoul đối mặt sức ép thuế quan mới và đe dọa mức thuế 15%, nền tảng cho hàng xuất khẩu Hàn Quốc vào thị trường lớn thứ hai của nước này.
Những gì đã nằm trên bàn
Không phải mọi phần của gói đầu tư đều gây tranh cãi. Dự án đầu tiên được xác nhận trong quỹ đầu tư chiến lược là một nhà máy điện chạy khí ở Encinal, bang Texas. Hai chính phủ cũng đã thảo luận việc xây tám lò phản ứng hạt nhân cỡ lớn, dù giới chức Hàn Quốc nhấn mạnh các dự án này vẫn cần được thẩm định riêng trước khi có quyết định đầu tư cuối cùng.
Thời điểm phát ngôn cho thấy thông điệp của ông Trump nhắm tới cử tri Ohio không kém gì Seoul: nhà máy, việc làm và dòng vốn ngoại đổ về các thị trấn Mỹ là thông điệp tranh cử đầy sức nặng. Với Hàn Quốc, thách thức là giữ trọn cả liên minh lẫn thỏa thuận thương mại mà không biến cam kết 350 tỷ USD thành một tấm séc khống. Cách Seoul xử lý dự án Alaska có thể định hình mọi dự án tiếp theo.
