Những nguyên nhân đằng sau nhịp điều chỉnh 10% hiện nay
Các cổ phiếu gắn với làn sóng trí tuệ nhân tạo từng đẩy chứng khoán Mỹ lên đỉnh lịch sử vào tháng Mười, nhưng hàng loạt diễn biến gần đây đã khiến giới đầu tư đặt câu hỏi liệu sự hưng phấn có bị đẩy đi quá xa và ngành trí tuệ nhân tạo có đáp ứng được kỳ vọng lớn hay không. Bên cạnh nỗi lo định giá cổ phiếu AI tăng quá nhanh và nhu cầu bộ nhớ, bộ xử lý cùng hạ tầng trung tâm dữ liệu có thể chững lại nếu hiệu quả sinh lời thấp hơn hứa hẹn, các doanh nghiệp công nghệ cũng phải huy động hàng tỷ USD bằng cách phát hành trái phiếu trong lúc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) được dự báo sẽ tăng lãi suất ngắn hạn vào tháng tới.
Áp lực càng gia tăng sau bầu cử giữa nhiệm kỳ khi các nghị sĩ Dân chủ mới đắc cử tuyên bố sẽ siết chặt quản lý ngành trí tuệ nhân tạo giữa làn sóng phản đối trung tâm dữ liệu — trong đó hai bang lớn từng ưu đãi trung tâm dữ liệu là Texas và Georgia đã bầu các thống đốc Dân chủ cam kết dừng xây dựng mới — cùng cú sốc từ sự ra đi đột ngột của cựu CEO kiêm đồng sáng lập Nvidia Jensen Huang, ngay cả khi màn chào sàn quy mô lớn của Anthropic trong tuần này không đủ sức chặn đà bán tháo.
"Sự ra đi của Jensen Huang có thể là chất xúc tác cho đợt bán tháo này, nhưng những lo ngại tiềm ẩn trong lĩnh vực công nghệ đã tích tụ suốt một thời gian." Karan Ramchandani
Tranh luận bong bóng công nghệ hay nhịp tái định giá lành mạnh
Trước mức định giá cao của cổ phiếu trí tuệ nhân tạo, Phố Wall từ lâu đã dự báo một nhịp điều chỉnh, song giới phân tích vẫn chia rẽ về mức độ nghiêm trọng của đợt giảm này:
Ông David Trainer, người đứng đầu công ty nghiên cứu đầu tư New Constructs, nhận định bong bóng đang vỡ và còn tiếp tục giảm sâu hơn khi thị trường đối diện thực tế đầu tư quá mức vào trí tuệ nhân tạo.
Nhà phân tích tài chính Dan Ives tại Yorkville Ives & Co. ví đợt giảm hiện nay với các nhịp điều chỉnh tháng Ba năm 2020 quanh đại dịch và tháng Tư năm 2025 sau leo thang chiến tranh thương mại, cho rằng đây là làn sóng bán vì hoảng loạn chứ không phải tín hiệu phủ nhận cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
Bà Karan Ramchandani tại Post Oak Group xem đây là giai đoạn tái đánh giá và chọn lọc những công ty thực sự tạo ra lợi nhuận, trong khi chiến lược gia trưởng Mark Hackett của Nationwide cho rằng cú thanh lọc do cổ phiếu AI dẫn dắt có thể cải thiện vị thế, tâm lý và mở đường cho nhịp phục hồi bền vững hơn vào cuối năm.
"Nếu diễn biến này phát triển thành một đợt thanh lọc thực sự, nó có thể đóng vai trò như sự thiết lập lại cần thiết để cải thiện vị thế, tâm lý và cơ hội cho một đợt phục hồi bền vững hơn vào cuối năm." Mark Hackett
Tần suất điều chỉnh và dữ liệu lịch sử của S&P 500 từ năm 1946
Theo công ty nghiên cứu CFRA, các nhịp điều chỉnh từ 10% trở lên diễn ra trung bình vài năm một lần; ngay cả trong giai đoạn thị trường giá lên kéo dài gần 11 năm từ tháng Ba năm 2009 đến tháng Hai năm 2020, chỉ số S&P 500 vẫn trải qua năm lần điều chỉnh bởi lo ngại về lãi suất, chiến tranh thương mại hay khủng hoảng nợ châu Âu. Đợt điều chỉnh gần nhất của thị trường Mỹ diễn ra vào tháng Ba năm 2025, còn lần điều chỉnh chuyển thành thị trường giá xuống gần nhất là năm 2022 khi S&P 500 giảm 25,4% từ ngày 3 tháng Một đến ngày 12 tháng Mười.
Xét 25 nhịp điều chỉnh kể từ năm 1946 tự phục hồi trước khi rơi vào thị trường giá xuống, S&P 500 mất trung bình 130 ngày để chạm đáy với mức giảm bình quân gần 14,1% và mất trung bình 112 ngày để lấy lại toàn bộ điểm số đã mất; ngược lại, ở 14 đợt giảm biến thành thị trường giá xuống kể từ năm 1946, S&P 500 chịu mức sụt giảm trung bình tới 32%.

















