Trở về sau gần một thiên niên kỷ
Tấm thảm Bayeux kể lại chiến thắng của William xứ Normandy trong trận Hastings năm 1066, lần cuối cùng nước Anh bị chinh phục. Được cho là làm ra tại Anh, tấm thảm chủ yếu nằm ở thị trấn trung cổ Bayeux, miền bắc nước Pháp, sống sót qua thời Cách mạng Pháp khi có người muốn dùng nó che xe ngựa, và qua thời Thế chiến II khi quân Đức Quốc xã tìm cách đưa nó về Berlin. Sau bảy năm thương lượng ngoại giao, Anh và Pháp đạt thỏa thuận cho mượn tạm thời.
Đó là một câu chuyện không thể tách rời khỏi bản sắc Anh. Đó là lý do người dân có sự gắn bó cảm xúc với nó.
Theo giảng viên triết học nghệ thuật tại Đại học Cardiff này, với nhiều người Anh, được tận mắt nhìn thấy tấm thảm gần như là một quyền bẩm sinh. Triển lãm khai mạc ngày 10/9 với hàng dài người xếp hàng trước cửa bảo tàng.
Cuộc săn vé như đi xem hòa nhạc
Khi vé được mở bán trước ngày khai mạc, nhiều người nhanh chóng nhận ra cơ hội của mình gần như bằng không. Có người ví cuộc săn vé như “tour diễn Eras dành cho những người mê lịch sử”.
- Hàng chờ trực tuyến trên website của Bảo tàng Anh từng phình lên hơn 80.000 người, dài nhất trong lịch sử bảo tàng.
- Mỗi lượt xem là một hành trình một chiều kéo dài khoảng 40 phút dọc theo tấm thảm; đợt vé mới sẽ được mở bán vào ngày 21/10.
- Cơn sốt lan rộng đến mức buổi trưng bày một bản sao kích thước thật ở thị trấn Reading gần đó đã kín chỗ đến cuối tháng 1/2027.
Sasha Mills, 25 tuổi, nghiên cứu sinh lịch sử nghệ thuật, đặt báo thức lúc 8 giờ sáng và đăng nhập sớm, nhưng vẫn đứng sau hàng chục nghìn người. “Tấm thảm Bayeux phải dành cho tất cả mọi người”, cô nói.
Một hệ thống “hai tầng”?
Cú sốc thực sự đến khi người ta biết ai có thể vào xem dễ dàng. Khách sạn sang trọng One Aldwych, một nhà tài trợ của bảo tàng, bán gói lưu trú kèm vé xem tấm thảm, cho phép khách ở những phòng giá khoảng 1.100 USD mỗi đêm chọn bất cứ ngày giờ nào.
Làm sao có thể đúng khi một số người được trả tiền để vào, trong khi những người khác phải chen chúc giành cơ hội chiêm ngưỡng một phần di sản của chúng ta?
Bức xúc tiếp tục bùng lên khi tờ The Guardian đưa tin đồng sáng lập Palantir, tỷ phú Peter Thiel, được xem riêng dù không có ghi nhận công khai nào về việc quyên góp cho bảo tàng; ông Thiel không bình luận.
Bảo tàng Anh bảo vệ việc dành vé cho khách của nhà tài trợ, đồng thời nhấn mạnh đã dành riêng vé cho trẻ em và triển khai các chương trình về tấm thảm tại trường học.
Từ mạng xã hội đến Quốc hội
Rebecca Dale, 28 tuổi, một công chức ở Leicestershire, bất ngờ nhận về 200 bình luận chỉ sau giờ nghỉ trưa khi đăng suy nghĩ của mình về vụ việc; cô cho rằng sự bức xúc là dễ hiểu vì nó tạo cảm giác về một hệ thống hai tầng. Cuộc tranh luận nhanh chóng đến tai tân Thủ tướng Andy Burnham trong phiên chất vấn đầu tiên của ông tại Quốc hội, giữa những câu hỏi về nợ công, thuế và mối đe dọa từ Nga.
Chúng tôi muốn càng nhiều trẻ em càng tốt được đứng trước tấm thảm ấy khi nó còn ở Vương quốc Anh. Đó là một khoảnh khắc lớn trong lịch sử đảo quốc của chúng ta.
Tuy vậy, nhiều người vẫn hoài nghi về việc bảo tàng thực hiện cam kết đó. Bà Laura Roberts, người cùng con gái từ Blackpool đến bảo tàng mà không được xem tấm thảm, cho rằng các nhà tài trợ lẽ ra phải đóng góp vì mục đích vị tha chứ không phải để đổi lấy đặc quyền. Giá vé tiêu chuẩn 33 bảng, cao gấp hơn ba lần so với ở Bayeux, cũng khiến bảo tàng hứng chịu chỉ trích.
Bài học từ chính tấm thảm
Giữa những tranh cãi, tấm thảm vẫn tạo nên không khí lễ hội: quán rượu Museum Tavern gần đó tạm đổi tên thành “The Beer Tapestry”, còn Vua Charles III và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã tham dự buổi xem trước. Với những người lỡ cơ hội, Sasha Mills có một lời nhắc nhở nhẹ nhàng.
Đây đâu phải chuyện ‘hoan hô nước Anh’. Nó đúng nghĩa là bản ghi chép về việc chúng ta đã bị chinh phục như thế nào.
Có lẽ chính sự khiêm nhường ấy là thông điệp sâu sắc nhất của tấm thảm gần nghìn năm tuổi: lịch sử không chỉ để tự hào, mà để thấu hiểu. Và một di sản chỉ thực sự là của chung khi mọi người, bất kể giàu nghèo, đều có cơ hội đứng trước nó.
