Hai mươi năm sau phát súng ở Moscow
Kẻ nổ súng đã chờ sẵn Anna Politkovskaya trong sảnh tòa nhà, trong khi đồng bọn theo dõi bà suốt cả ngày và liên tục báo cáo hành trình. Trong bài viết trên Le Monde, ông Eric Bergkraut khẳng định vụ ám sát được thực hiện theo sự xúi giục của cơ quan an ninh Nga, một cáo buộc mà Điện Kremlin luôn bác bỏ. Sau vụ việc, ông Putin tuyên bố mình không liên quan và cho rằng cái chết của bà gây hại cho ông còn hơn mọi bài báo bà từng viết.
Theo Bergkraut, khi ấy dường như vẫn chưa phải mọi thứ đều đã mất. Ít ai có thể hình dung rằng hai thập kỷ sau, ông Putin vẫn cầm quyền và tiến hành một cuộc chiến cướp đi sinh mạng của hàng trăm nghìn người.
Người phụ nữ ở tiền tuyến Chechnya
Bergkraut nhớ lại tại tòa soạn báo Novaya Gazeta ở Moscow, Politkovskaya thường chờ xem Tổng biên tập Dmitry Muratov có duyệt bài mới của mình hay không, liệu bà có đi quá xa với một tờ báo luôn sống trong nỗi lo bị đóng cửa. Bà liên tục tới vùng Kavkaz, gọi đó là những "chuyến công tác", và coi cuộc chiến Chechnya là thảm họa của cả nước Nga. Những gì bà kiên trì phơi bày gồm:
- Tuyên truyền và dối trá của lực lượng chiếm đóng Nga trong và sau chiến tranh.
- Bạo lực thể xác không ngừng trong một môi trường gần như không có quyền con người.
- Số phận của hàng nghìn người mất tích không dấu vết, được bà lần theo cùng những người phụ nữ Chechnya như Zainap Gashaeva.
Bà thừa nhận chiến tranh đã thay đổi mình, khiến bà cứng rắn hơn và quyết tâm hơn bao giờ hết.
Politkovskaya tin rằng kẻ quyền lực có thể kiểm soát mọi thứ, trừ lương tâm con người.
Sự dung túng của phương Tây
Theo Bergkraut, đầu những năm 2000, các nhà lãnh đạo dân chủ Tây Âu hầu như không quan tâm tới những tội ác ở Chechnya. Thủ tướng Đức Gerhard Schröder thân thiết với ông Putin, đường ống khí đốt Nord Stream giữa Nga và Đức được khởi động, còn Tổng thống Pháp Jacques Chirac trao Bắc Đẩu Bội tinh cho nhà lãnh đạo Nga. Tác giả gọi đó là một sai lầm nghiêm trọng, bởi theo ông, sự dung túng khi ấy có mối liên hệ trực tiếp với những chiến trường hôm nay.
Ông cũng nhắc rằng ngay từ năm 2004, khi làn gió tự do đầu tiên thổi từ quảng trường Maidan ở Kiev, Politkovskaya đã dự báo Nga sẽ tiến hành chiến tranh xâm lược Ukraine. Bergkraut đặt câu hỏi liệu cuộc chạy đua vũ trang mới hôm nay có thể tránh được nếu thế giới đã lắng nghe bà.
Di sản và lời tri ân
Theo Bergkraut, Politkovskaya luôn dị ứng với những lời lẽ sáo rỗng, và cách tri ân bà tốt nhất là giúp đỡ những người đang chịu khổ vì chiến tranh, bất kể quốc tịch, đồng thời khiến nhà lãnh đạo chuyên quyền hiểu rằng triều đại của ông đang đi tới hồi kết. Ông cho rằng các nhà lãnh đạo châu Âu hôm nay có cơ hội chứng tỏ họ khôn ngoan hơn những người tiền nhiệm.
Ngày 20/10, báo Le Monde cùng Liên hoan Báo chí Quốc tế, Théâtre de la Ville và tổ chức Phóng viên Không biên giới sẽ tổ chức buổi tưởng niệm Anna Politkovskaya tại Nhà hát Abbesses ở Paris, với vở kịch "Femme non rééducable" của Stefano Massini và buổi trao đổi cùng Dmitry Muratov, đồng sáng lập Novaya Gazeta và chủ nhân giải Nobel Hòa bình năm 2021.
