Cánh hữu thắng áp đảo ở São Paulo, người được Lula kỳ vọng kế nhiệm thất bại lần thứ tư liên tiếp, cánh tả Brazil đứng trước bài toán hậu Lula

São Paulo, với hơn 34 triệu cử tri, tức cứ năm người Brazil đi bầu thì có một người ở bang này, luôn được coi là bệ phóng chính trị hướng tới chiếc ghế tổng thống. Kết quả năm nay cho thấy cánh hữu đang nắm chắc thành trì quan trọng này.

Đáng chú ý, các cuộc thăm dò lớn trước bầu cử từng cho thấy cuộc đua Thượng viện ở thế cân bằng giữa bốn ứng viên. Đây cũng là lần đầu tiên sau 12 năm, một thống đốc São Paulo đắc cử ngay từ vòng một.

São Paulo chưa bao giờ là mảnh đất dễ dàng với cánh tả. Đảng Lao động ra đời từ các nhà máy ở vành đai công nghiệp của bang, nhưng trong 46 năm lịch sử chưa từng nắm quyền thống đốc, dù đã ba lần giành được ghế thị trưởng thành phố São Paulo.

Suốt 28 năm, dinh thống đốc là “lãnh địa” của Đảng Dân chủ Xã hội Brazil (PSDB), lực lượng trung hữu thống trị vùng nội địa nông nghiệp và công nghiệp, trong khi tâm lý phản đối PT lớn dần sau những vụ bê bối tham nhũng lớn trong hai thập kỷ qua.

Trước ông Tarcísio, các lãnh đạo bang thường thuộc cánh hữu ôn hòa, lực lượng từng điều hành đất nước dưới thời Tổng thống Fernando Henrique Cardoso. Biểu tượng của dòng chính trị ấy, cựu thống đốc Geraldo Alckmin, nay lại là phó tổng thống của ông Lula, trong khi đảng PSDB của ông ủng hộ thống đốc vừa tái đắc cử.

Ông Tarcísio từng là bộ trưởng của ông Bolsonaro và ra làm chứng cho phía bào chữa trong phiên tòa xét xử âm mưu đảo chính, vụ án khiến cựu tổng thống bị kết án hơn 27 năm tù. Kết quả bầu cử cho thấy cánh hữu truyền thống của Brazil đã tan dần vào quỹ đạo của phong trào Bolsonaro.

Ông Fernando Haddad, giáo sư Đại học São Paulo và từng là bộ trưởng Giáo dục dưới thời Lula và Dilma Rousseff, ra mắt chính trường bằng chiến thắng ở cuộc bầu cử thị trưởng São Paulo năm 2012. Kể từ đó, ông chỉ liên tiếp nhận thất bại. Tại đại hội PT hồi tháng 8, ông Lula còn công khai nói với ông Haddad về đất nước mà ông sẽ trao lại khi Haddad trở thành tổng thống.

Thất bại ở São Paulo phơi bày thách thức lớn của cánh tả Brazil: chưa có ai đủ sức thay thế ông Lula, người ở tuổi 80 đang tranh cử nhiệm kỳ thứ tư. Đây là cuộc bầu cử tổng thống thứ mười kể từ khi Brazil trở lại dân chủ và là lần thứ bảy ông Lula ra tranh cử; trong gần bốn thập kỷ, PT chưa từng đưa ra ứng viên tổng thống nào ngoài chính ông Lula hoặc người do ông chọn.

Ông Tarcísio de Freitas, người được nhiều doanh nhân mong muốn đối đầu với ông Lula trong cuộc bầu cử năm nay, bước ra khỏi đêm bầu cử như một thành công của phong trào Bolsonaro. Nếu ông Lula không giữ được ghế tổng thống để tiếp tục nâng đỡ ông Haddad, con đường kế nhiệm của cựu thị trưởng São Paulo sẽ càng thêm mong manh.

Đồng thời, chiến thắng áp đảo cũng biến ông Tarcísio thành một đối thủ tiềm năng trong tương lai, thậm chí ngay trong nội bộ phe cánh hữu. Cán cân chính trị Brazil những năm tới vì thế sẽ phụ thuộc không chỉ vào kết quả vòng hai ngày 25/10, mà còn vào cuộc cạnh tranh giữa các thế hệ lãnh đạo mới.