Gibraltar gia nhập khu vực Schengen EU sau hơn ba thế kỷ thuộc Anh
Ngày hôm nay, chính phủ Anh đã ký kết thỏa thuận quan trọng tại Bruxelles, theo đó Gibraltar, vùng lãnh thổ hải ngoại của Anh, trở thành phần hiệu quả trong khu vực tự do đi lại Schengen của Liên minh châu Âu (EU). Điều này đồng nghĩa với việc biên giới giữa Gibraltar và Tây Ban Nha sẽ biến mất, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho khoảng 15.500 người lao động hàng ngày từ Tây Ban Nha qua lại khu vực này. Sự kiện được coi là kết thúc bức tường biên giới cuối cùng trong nội khối EU, theo đánh giá của Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez.
Gibraltar, với diện tích chỉ khoảng 7 km2, nổi tiếng trong lĩnh vực dịch vụ tài chính và trò chơi trực tuyến, đồng thời sở hữu thu nhập bình quân đầu người thuộc hàng cao nhất thế giới. Từ năm 1713, theo Hiệp ước Utrecht, vùng lãnh thổ này thuộc quyền quản lý của Anh và là điểm chiến lược quân sự quan trọng nằm trên một trong những tuyến hàng hải đông đúc nhất toàn cầu.
Phản ứng chỉ trích từ phe đối lập Anh về việc mất chủ quyền quần đảo Falkland
Thỏa thuận trên cũng làm dấy lên lo ngại sâu sắc từ các nghị sĩ phe đối lập tại Anh, trong đó có Đảng Bảo thủ và Đảng Cải cách, rằng việc trao chủ quyền quần đảo Falkland cho Argentina có thể trở thành “phản bội” ngoại giao tiếp theo của chính phủ Labour. Các ý kiến phản biện nghi ngờ khả năng của chính phủ trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia và nhấn mạnh sự yếu kém trước các áp lực quốc tế.
Các nghị sĩ như Robert Jenrick (Reform) và Mark Francois (Bảo thủ) đánh giá việc người Anh giờ đây phải trình hộ chiếu cho phía Tây Ban Nha để vào khu vực Gibraltar vốn thuộc Anh là nhượng bộ không thể chấp nhận. Họ cảnh báo nếu hôm nay chấp nhận nhượng bộ Gibraltar, ngày mai nhiều vùng lãnh thổ hải ngoại khác như quần đảo Chagos hoặc các căn cứ Anh ở Cyprus và quần đảo Falkland có thể bị đặt vào tình trạng nguy hiểm.
Thậm chí, theo cựu bộ trưởng Brexit David Jones, đây là sự đầu hàng yếu ớt, “không thể tha thứ” của Chính phủ Anh, cho thấy cả chính quyền đương nhiệm và chính phủ bảo thủ trước đó đã không bảo vệ được chủ quyền quốc gia. Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Gavin Williamson cũng nhận xét chính phủ có xu hướng “nhường hết mọi thứ”, không quan tâm đến lợi ích chiến lược của Anh và người dân tại các vùng lãnh thổ này.
Tác động thực tế của thỏa thuận lên kiểm soát biên giới và chủ quyền địa phương
Hợp đồng ký kết có hiệu lực ngay từ hôm nay, cho phép xóa bỏ các công trình kiểm soát biên giới đã tồn tại 118 năm giữa Gibraltar và Tây Ban Nha. Mặc dù Gibraltar vẫn thuộc Anh về mặt pháp lý, nhưng việc tham gia khu vực Schengen sẽ đưa hòn đảo vào phạm vi đi lại tự do của EU, với các lực lượng an ninh Tây Ban Nha được trao quyền kiểm soát cửa khẩu, đặc biệt tại sân bay Gibraltar.
Điều này có nghĩa người nhập cảnh dù là công dân Anh cũng phải trình hộ chiếu và có thể bị từ chối nhập cảnh bởi phía Tây Ban Nha, quốc gia lâu nay có tranh chấp chủ quyền với Anh về Gibraltar. Trước khi Brexit, Anh không thuộc khu vực Schengen nên các kiểm tra biên giới giữa Gibraltar và Tây Ban Nha luôn được thực hiện, tuy nhiên kể từ sự kiện này, biên giới vật lý được dỡ bỏ hoàn toàn.
Nguy cơ đối với an ninh và chủ quyền các lãnh thổ Anh khác
Tình hình căng thẳng tại Gibraltar diễn ra trong bối cảnh Anh vừa trải qua tranh cãi liên quan đến việc chuyển giao chủ quyền quần đảo Chagos cho Mauritius, một thỏa thuận mà chính phủ Labour điều đình nhưng vấp phải chỉ trích từ Tổng thống Mỹ Donald Trump và giới quan sát. Ngoài ra, yêu sách chủ quyền của Argentina đối với quần đảo Falkland cũng đang được làm nóng lên, đặc biệt trước thềm trận bán kết World Cup với Anh.
Các chính trị gia đối lập lo ngại chính phủ Labour sẽ có bước đi mềm mỏng hơn trong các cuộc đàm phán chủ quyền phía trước, dễ dẫn tới nguy cơ mất kiểm soát nhiều vùng lãnh thổ hải ngoại quý giá của Anh.
Đã có những tuyên bố mạnh mẽ từ phía Argentina khi ngoại trưởng Pablo Quirno gọi cư dân quần đảo Falkland là “dân cư nhân tạo cấy ghép”, song lãnh đạo phe đối lập Anh vẫn kịch liệt phản bác quan điểm này, cho rằng quần đảo phải nằm trong quyền kiểm soát của Anh. Những diễn biến chính trị này vẫn tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn trong bối cảnh quan hệ Anh-Argentina đang có nhiều dấu hiệu căng thẳng mới.
Đại diện Gibraltar, Thủ hiến Fabian Picardo, đã ủng hộ thỏa thuận và tham gia buổi lễ ký kết. Trong khi đó, phía Tây Ban Nha tin rằng việc dỡ bỏ biên giới sẽ hỗ trợ đáng kể cho người lao động địa phương cả hai bên, đồng thời thúc đẩy kinh tế vùng đất đặc biệt này.
Việc Gibraltar gia nhập khu vực Schengen một phần cũng phản ánh sự phức tạp trong quan hệ ngoại giao và an ninh khu vực sau Brexit, khi các biện pháp kiểm soát biên giới mới được đàm phán và thực thi, làm dấy lên các tranh cãi về chủ quyền và ảnh hưởng chiến lược của nước Anh tại châu Âu.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Việc Gibraltar trở thành một phần của khu vực Schengen EU làm thay đổi cơ chế kiểm soát biên giới giữa Anh và Tây Ban Nha.
- Các nghị sĩ đối lập Anh cảnh báo nguy cơ mất chủ quyền quần đảo Falkland cho Argentina.
- Thỏa thuận mới có thể ảnh hưởng đến quyền kiểm soát các vùng lãnh thổ hải ngoại khác của Anh như quần đảo Chagos.
- Người Anh giờ phải xuất trình hộ chiếu khi vào Gibraltar, một lãnh thổ thuộc Anh.
- Sự kiện làm dấy lên lo ngại về việc chính phủ Anh hiện tại có thể yếu thế trong bảo vệ lợi ích quốc gia.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.












