Diesel vượt ngưỡng lịch sử
Ngày 1/10, giá dầu diesel trung bình tại Vương quốc Anh lần đầu chạm 2 bảng mỗi lít, vượt đỉnh từng ghi nhận sau khi Nga tấn công toàn diện Ukraine năm 2022. Với một chiếc xe khách có thể tiêu thụ hàng trăm lít mỗi tuần, từng xu tăng thêm đều nhanh chóng cộng dồn.
Đà tăng bắt nguồn từ những sự kiện cách xa đường sá nước Anh. Kể từ cuối tháng 2, khi Mỹ tiến hành những đợt tấn công đầu tiên vào Iran, giá nhiên liệu tại Anh đã tăng khoảng 40,5%, khi các vụ tấn công tàu biển và tình trạng gián đoạn dòng dầu qua eo biển Hormuz siết chặt nguồn cung dầu thô và sản phẩm tinh chế toàn cầu.
Lời cảnh báo từ trong ngành
Bà Alison Edwards, Giám đốc chính sách của Liên đoàn Vận tải Hành khách, nói với tờ The Independent rằng chi phí nhiên liệu đã lên mức không thể chịu đựng, bóp nghẹt biên lợi nhuận vốn đã eo hẹp sau nhiều năm phục hồi từ đại dịch.
“Nếu không có can thiệp, giá cả tăng vọt sẽ buộc phải đưa ra những quyết định khó khăn về việc duy trì dịch vụ, kể cả xe đưa đón học sinh, và về khả năng tồn tại của doanh nghiệp.” — Alison Edwards
Bà cảnh báo ít chuyến xe khách hơn đồng nghĩa với ít chuyến đi học tập và tham quan của trường học hơn, ít lựa chọn đi lại hơn cho các nhóm cộng đồng và câu lạc bộ thể thao, và ít du khách chi tiêu hơn tại các thị trấn, thành phố và điểm tham quan trên khắp đất nước.
Xương sống thầm lặng của giao thông
Xe khách hiếm khi được chú ý như tàu hỏa hay xe buýt thành phố, nhưng lại giữ vai trò thiết yếu trong đời sống hằng ngày. Theo CPT và nghiên cứu do tổ chức này đặt hàng KPMG thực hiện:
- Xe khách phục vụ hơn 450 triệu lượt hành khách mỗi năm ở Anh, tương đương khoảng 40% số lượt đi tàu hỏa quốc gia.
- Hành khách đi xe khách tạo ra khoảng 8,3 tỷ bảng chi tiêu mỗi năm cho kinh tế địa phương, trong đó 5,4 tỷ bảng tại các điểm du lịch.
- Khoảng 85% nhà khai thác xe khách độc lập là doanh nghiệp gia đình, nhiều trong số đó là công ty nhỏ với dự trữ tài chính hạn chế.
Xe khách còn đứng ra thay thế khi các phần khác của mạng lưới gặp sự cố, chở khách thay cho các chuyến tàu bị hủy và phục vụ trường học, bệnh viện, sự kiện, trở thành tấm lưới an toàn thầm lặng cho cả hệ thống.
Lời kêu gọi hỗ trợ tạm thời
CPT kêu gọi chính phủ hỗ trợ tạm thời chi phí diesel dành riêng cho ngành xe khách. Tổ chức này chỉ ra rằng, khác với dịch vụ xe buýt địa phương từng nhận thêm kinh phí qua chính quyền địa phương, các nhà xe khách thường không nhận được đầu tư trực tiếp nào từ chính phủ.
“Trong thời bình thường, họ không nhận được đầu tư nào của chính phủ. Nhưng ngành này cần được giúp đỡ khi giá diesel chạm mức cao kỷ lục.” — Alison Edwards
Bất kỳ khoản hỗ trợ nào cũng phải được cân nhắc trước áp lực lên ngân sách công và lời kêu cứu từ các ngành khác bị ảnh hưởng bởi giá nhiên liệu cao, từ vận tải hàng hóa đến nông dân. Chính phủ chưa phản hồi công khai đề nghị của ngành.
Phản ứng dây chuyền trong nền kinh tế
Cảnh khó khăn của ngành xe khách là lời cảnh báo về việc một cuộc khủng hoảng ở Trung Đông có thể lan tới lớp học, phố mua sắm và khu nghỉ dưỡng ở Anh ra sao. Diesel vận hành phần lớn chuỗi cung ứng, nên giá tăng sẽ đẩy chi phí thực phẩm, hàng hóa và dịch vụ đi lên. Với các gia đình, trường học và doanh nghiệp nhỏ, câu hỏi là họ còn chịu đựng được bao lâu trước khi buộc phải cắt bớt điều gì đó.

















