Ba thập kỷ thiệt hại không chỉ nằm trên bảng thống kê
Germanwatch cho biết gần 10.000 hiện tượng thời tiết cực đoan liên quan đến khí hậu đã được ghi nhận trong giai đoạn 1996–2025. Tổng thiệt hại tài chính trực tiếp, đã điều chỉnh lạm phát, vượt 4.700 tỷ USD; nhiều hậu quả lâu dài như mất sinh kế, gián đoạn học tập hay suy giảm sức khỏe chưa được tính đầy đủ. Con số 5,5 tỷ thể hiện số lượt người bị ảnh hưởng qua các sự kiện, không đồng nghĩa với 5,5 tỷ cá nhân khác nhau.
Chỉ riêng năm 2025, 367 sự kiện khiến gần 35.000 người tử vong, hơn 100 triệu lượt người chịu tác động và thiệt hại trên 158 tỷ USD. Sự chênh lệch giữa dữ liệu một năm và ba thập kỷ nhắc rằng một thảm họa rất lớn có thể làm thay đổi đáng kể thứ hạng quốc gia.
Nắng nóng lấy mạng người, bão tàn phá tài sản
Theo báo cáo, nắng nóng chiếm gần 70% số người chết được thống kê năm 2025, tương đương hơn 24.000 người. Trong toàn giai đoạn 30 năm, nắng nóng đóng góp khoảng 40% số ca tử vong được báo cáo, trong khi bão gây 58% tổng thiệt hại kinh tế. Đây là hai kiểu rủi ro khác nhau: một loại thường âm thầm bào mòn sức khỏe, loại kia có thể quét sạch nhà cửa và hạ tầng trong vài giờ.
Số người chết vì nhiệt độ cao có thể thấp hơn thực tế. Nhiều nơi thiếu hệ thống theo dõi sức khỏe và hồ sơ tử vong đủ chi tiết để xác định vai trò của nắng nóng, đặc biệt ở các nước thu nhập thấp. Vì vậy, báo cáo nên được hiểu như ước lượng tối thiểu dựa trên dữ liệu hiện có.
Khi quốc gia nhỏ gánh cú sốc khổng lồ
Dominica, Myanmar và Honduras đứng đầu bảng xếp hạng tác động dài hạn, một phần vì những trận bão nghiêm trọng lặp đi lặp lại. Với quốc đảo nhỏ, thiệt hại của một mùa bão có thể vượt phần lớn sản lượng kinh tế hằng năm; xây lại trường học và đường sá chưa xong thì đợt thiên tai kế tiếp đã đến.
Chín trong mười nước chịu ảnh hưởng nặng nhất theo chỉ số thuộc nhóm thu nhập trung bình hoặc thấp hơn; Bahamas là trường hợp thu nhập cao duy nhất. Điều đó không có nghĩa quốc gia giàu miễn nhiễm, mà phản ánh mức độ phơi nhiễm cùng năng lực phòng chống và phục hồi rất khác nhau.
Châu Âu và bài học về khả năng thích ứng
Italy, Pháp, Hy Lạp và Tây Ban Nha đều nằm trong nhóm 20 nước bị ảnh hưởng nặng trong giai đoạn 1996–2025. Tây Ban Nha đứng thứ ba riêng năm 2025, sau Jamaica và Sri Lanka. Đức xếp thứ 34 trong dài hạn và 48 trong năm 2025; hơn 33.000 người đã chết vì cực đoan thời tiết tại Đức trong ba thập kỷ, phần lớn liên quan đến nắng nóng.
Các con số tại châu Âu bác bỏ quan niệm khí hậu cực đoan chỉ là câu chuyện xa xôi ở vùng nhiệt đới. Đồng thời, những hệ thống y tế, cảnh báo sớm, quy hoạch đô thị và bảo hiểm tốt có thể giảm số thương vong, dù không xóa được nguy cơ.
Một chỉ số để hành động, không phải lời tiên tri
Chỉ số Germanwatch kết hợp số người chết, người bị ảnh hưởng và thiệt hại kinh tế, đo bằng cả giá trị tuyệt đối lẫn tỷ lệ so với dân số hoặc quy mô kinh tế. Đây là thước đo hậu quả trong quá khứ, không phải dự báo chắc chắn về nơi xảy ra thảm họa tiếp theo, cũng không tự chứng minh biến đổi khí hậu đã gây ra từng sự kiện riêng lẻ.
Tại hội nghị khí hậu Liên Hợp Quốc ở Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, thông điệp chính sách càng rõ: giảm phát thải phải đi cùng đầu tư thích ứng, hệ thống cảnh báo và nguồn tài chính xử lý tổn thất, thiệt hại. Không ai có thể hoàn trả một sinh mạng đã mất, nhưng các quyết định hôm nay có thể tránh nhiều mất mát mai sau.














