Bước chuyển sau bốn năm thay thế phi đội cũ
Theo thông cáo của Không đoàn 18 thuộc Không quân Mỹ, hai chiếc F-15EX thuộc Phi đoàn tiêm kích 67 hạ cánh tại Kadena ngày 15/11. Đây là lần đầu dòng Eagle II được bố trí thường trực cho nhiệm vụ chiến đấu ngoài lãnh thổ Mỹ, sau khi lực lượng Vệ binh Quốc gia Không quân Oregon tiếp nhận loại máy bay này trong nước. Thời điểm đến được các hãng chuyên ngành Janes và Stars and Stripes xác nhận.
Washington đã bắt đầu rút dần 48 chiếc F-15C/D từ tháng 11/2022, kết thúc hơn bốn thập niên hoạt động của dòng tiêm kích cũ ở Okinawa. Kế hoạch hiện hành dự kiến đưa 36 chiếc F-15EX tới Kadena, phân bổ cho các Phi đoàn 44 và 67. Trong giai đoạn chuyển tiếp, Mỹ duy trì các đơn vị máy bay luân phiên để tránh khoảng trống hiện diện thường trực.
Việc tiếp nhận mới chỉ là bước mở đầu. Chỉ huy Phi đoàn 67, trung tá Ajay Dua, nói nhiệm vụ tiếp theo là đưa máy bay vào quy trình bay thường lệ, tích lũy kinh nghiệm cho phi công và kỹ thuật viên, rồi khai thác tối đa các hệ thống mới. Một đơn vị vừa nhận hai máy bay không thể được đánh giá như phi đội đã đạt đầy đủ khả năng sẵn sàng chiến đấu.
F-15EX đem lại điều gì cho Kadena?
F-15EX là phiên bản hiện đại của gia đình F-15, sử dụng hệ thống điện tử hàng không mới, radar và thiết bị tác chiến điện tử tiên tiến, đồng thời mang được tải trọng vũ khí đáng kể. Ưu thế tải trọng và tầm hoạt động giúp nó bổ sung cho những máy bay tàng hình như F-35 hoặc F-22, chứ không thay thế hoàn toàn vai trò của chúng trong môi trường phòng không dày đặc.
Theo Bộ trưởng Không quân Mỹ Troy Meink, các nâng cấp giúp Kadena cải thiện năng lực tác chiến đối không. Trong thực tế, giá trị của một F-15EX còn phụ thuộc vào liên kết dữ liệu với máy bay cảnh báo sớm, radar mặt đất, đồng minh Nhật và các lực lượng khác. Nếu hoạt động trong một mạng lưới được phối hợp tốt, phi cơ có thể triển khai vũ khí từ vị trí thuận lợi hơn và chia sẻ gánh nặng phòng vệ.
Tuy nhiên, Eagle II không phải máy bay tàng hình. Khi đối mặt với tên lửa phòng không tầm xa, cảm biến hiện đại hoặc các chiến đấu cơ đối thủ có tính năng tàng hình, phi công phải dựa nhiều hơn vào chiến thuật phối hợp, gây nhiễu và hỗ trợ từ những nền tảng khác. Vì vậy, thông số kỹ thuật mạnh không tự động chuyển thành ưu thế trong mọi kịch bản chiến tranh.
Cán cân không quân không nằm ở một loại máy bay
Kadena nằm tại Okinawa, ở vị trí có ý nghĩa đối với hoạt động quân sự quanh biển Hoa Đông và eo biển Đài Loan. Việc duy trì máy bay sẵn sàng ở tiền phương rút ngắn thời gian phản ứng nhưng đồng thời khiến căn cứ trở thành địa điểm cần bảo vệ trước tên lửa, máy bay không người lái và các hình thức tấn công gây gián đoạn. Đây là một nghịch lý thường gặp của triển khai lực lượng gần điểm nóng.
Trung Quốc đã tăng cường lực lượng không quân, hải quân, tên lửa cùng mạng lưới cảm biến trong những năm gần đây. Đánh giá tương quan sức mạnh vì thế không chỉ dựa vào số lượng tiêm kích hai phía, mà còn phải xem xét năng lực phát hiện mục tiêu, chỉ huy, tiếp vận, dự trữ vũ khí và khả năng sửa chữa đường băng. Các nhà phân tích được SCMP dẫn lời cho rằng số F-15EX vừa tới chưa tạo ra thay đổi mang tính bước ngoặt.
Cũng cần phân biệt một chiếc máy bay mới với kết quả của cuộc xung đột giả định. Không có cơ sở để khẳng định Trung Quốc hay Mỹ chắc chắn chiếm ưu thế chỉ từ thông tin triển khai hai phi cơ. Điều được xác nhận là Washington đang tăng chất lượng lực lượng đồn trú, còn mức độ hiệu quả phụ thuộc vào toàn bộ cấu trúc tác chiến và quyết định chính trị của các bên.
Răn đe gắn với năng lực duy trì hoạt động
Tướng John Gallemore, chỉ huy Không đoàn 18, mô tả việc tiếp nhận F-15EX là dấu mốc nhằm củng cố năng lực ngăn chặn hành động gây hấn và bảo vệ Nhật Bản cùng đối tác. Phát biểu này thể hiện mục tiêu chính thức của quân đội Mỹ, không phải bằng chứng đã đạt ưu thế tuyệt đối trên không. Đối với Tokyo, thông điệp đáng chú ý là Mỹ tiếp tục đầu tư nguồn lực dài hạn cho Okinawa.
Song song với chiến đấu cơ, nhu cầu xây dựng công trình trú ẩn kiên cố, phân tán lực lượng, bảo đảm nhiên liệu và dự phòng thông tin liên lạc trở nên quan trọng. Nếu căn cứ bị gián đoạn hoạt động kéo dài, lợi ích của một phi đội hiện đại cũng bị hạn chế. Tác chiến hiện đại ngày càng là cuộc cạnh tranh giữa hệ thống hậu cần và khả năng phục hồi, không chỉ giữa các máy bay.
Theo kế hoạch được các ấn phẩm quốc phòng Mỹ đưa tin, các đợt bàn giao tiếp theo sẽ quyết định thời gian Kadena hình thành sức mạnh thực sự của 36 chiếc F-15EX. Việc tích hợp với Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản và thực hành huấn luyện chung sẽ là thước đo quan trọng hơn hình ảnh hai chiếc phi cơ vừa hạ cánh. Từ góc nhìn khu vực, hiện đại hóa năng lực răn đe cần đi cùng đối thoại nhằm tránh tính toán sai lầm.

















