Quyền quyết định của Tổng thống theo Hiến pháp Argentina
Hiến pháp Argentina, đặc biệt là điều 99, khoản 4, đoạn ba, sửa đổi năm 1994 và được Tòa án Tối cao phê chuẩn, quy định rằng các thẩm phán khi đạt đến tuổi 75 phải chấm dứt nhiệm kỳ, trừ khi được Tổng thống bổ nhiệm lại với sự đồng ý của Thượng viện. Đây được xem là một cơ chế nhằm đảm bảo sự trẻ hóa trong hệ thống tư pháp với ngoại lệ dành cho những thẩm phán có năng lực cao và giá trị.
Tuy nhiên, cơ chế này không vận hành dựa trên tiêu chí khách quan mà mang tính tuỳ nghi dựa trên ý chí chính trị của người đứng đầu chính phủ. Việc quyết định việc tiếp tục nhiệm kỳ cho các thẩm phán trở thành một công cụ chính trị nhằm củng cố quyền lực và thúc đẩy những lãnh đạo tư pháp ủng hộ chính thống đương thời.
Sự khác biệt trong các trường hợp thẩm phán Irurzun, Mahiques và Pesino
Thủ tướng Javier Milei cùng Bộ trưởng Tư pháp Juan Bautista Mahiques đã tiến hành cải tổ mạnh mẽ tòa án liên bang ở Comodoro Py 2002 trong vòng chưa đầy năm tháng, điều mà chưa chính phủ nào thực hiện kể từ nhiệm kỳ Mauricio Macri. Những thay đổi này tập trung tại Tòa án Liên bang Buenos Aires, một cơ quan trọng yếu trong việc xử lý và thúc đẩy các vụ án tham nhũng.
Trong bối cảnh đó, thẩm phán Martín Irurzun, người từng giữ vị trí chủ tọa tại Tòa án Liên bang phòng 2 và được xem là một nhân tố quan trọng ở Comodoro Py từ năm 1994, đã không được chính phủ gia hạn nhiệm kỳ sau khi đến tuổi 75. Lý do chính được cho là ông thể hiện dấu hiệu độc lập cao, không tuân theo những mong muốn chính trị của chính phủ, nên không được tái bổ nhiệm.
Ngược lại, Carlos Mahiques, cha của Bộ trưởng Bộ Tư pháp Juan Bautista Mahiques, được Thượng viện Argentina thông qua để tiếp tục làm thẩm phán ở Tòa án Tối cao Casación năm năm nữa dù đã đến tuổi 75, với sự ủng hộ mạnh mẽ từ Chính phủ. Quyết định này diễn ra dễ dàng và nhanh chóng, thể hiện sự ưu ái đặc biệt khi danh tiếng cá nhân gắn liền với quyền lực hành pháp.
Trường hợp của thẩm phán Víctor Pesino cũng tương tự, là người đã ký phán quyết khôi phục hiệu lực của luật cải cách lao động do chính phủ Milei đề xuất. Mặc dù có những cáo buộc về việc trao đổi lợi ích trong quá trình phê duyệt tái bổ nhiệm, Pesino đã được Thượng viện đồng ý gia hạn nhiệm kỳ sau khi thuyết phục được rằng việc đó không xảy ra dưới áp lực hay thương lượng phi pháp.
Tính tuỳ nghi trong việc gia hạn nhiệm kỳ thẩm phán
Với các trường hợp nêu trên, rõ ràng nhà lãnh đạo Argentina vận dụng quyền hạn theo Hiến pháp một cách tuỳ tiện, không gắn liền với các tiêu chuẩn liên quan đến năng lực hay phẩm chất nghề nghiệp mà dựa nhiều vào sự trung thành và hỗ trợ chính sách của thẩm phán đối với chính quyền hiện tại. Điều này tạo ra một hình thức kiểm soát và định hướng hệ thống tư pháp thuận lợi cho chính phủ.
Tổng thống Javier Milei và Bộ trưởng Juan Bautista Mahiques đã duy trì lập trường không ngần ngại trong việc sử dụng quyền lực tùy ý trong vấn đề này, qua đó thay đổi đông đảo nhân sự trong tòa án cao cấp với tốc độ nhanh chóng không kém các thời kỳ trước của chính phủ. Sự việc đã làm dấy lên nhiều tranh cãi và câu hỏi liên quan đến sự độc lập của tư pháp tại Argentina.
Điều này đồng thời phản ánh cách tiếp cận và chính sách của chính quyền Milei trong việc điều hành đất nước, nơi mà quyền lực của người đứng đầu được thể hiện rõ ràng hơn thông qua các quyết định chính trị liên quan đến hệ thống pháp luật và tư pháp quốc gia.
Trước những diễn biến này, công luận và các nhà quan sát đang đặc biệt chú ý đến những bước đi tiếp theo của chính phủ trong việc tổ chức lại và kiểm soát các thể chế tư pháp, cũng như ảnh hưởng của nó tới sự công bằng và minh bạch trong các vụ án quan trọng tại Argentina.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Tổng thống Milei sử dụng quyền hạn Hiến pháp để tuỳ ý quyết định việc tiếp tục nhiệm kỳ của các thẩm phán trên 75 tuổi.
- Việc giữ lại hay không giữ thẩm phán có liên quan mật thiết đến mức độ ủng hộ và sự thân cận với chính phủ hiện hành.
- Carlos Mahiques và Víctor Pesino được gia hạn nhiệm kỳ một cách nhanh chóng và thuận lợi, phản ánh lợi thế chính trị cá nhân.
- Martín Irurzun không được gia hạn do thể hiện dấu hiệu độc lập và không chịu tuân theo áp lực chính quyền.
- Việc sử dụng quyền lực tùy ý gây ra nhiều tranh cãi về tính độc lập và khách quan của hệ thống tư pháp Argentina.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.







