Cảnh tượng hiếm hoi ở xứ sở của lá phiếu
Người dân Thụy Sĩ quen bày tỏ bất đồng qua vô số cuộc trưng cầu ý dân diễn ra nhiều lần mỗi năm trong nền dân chủ trực tiếp của họ. Đình công hiếm khi xảy ra, biểu tình đường phố còn hiếm hơn. Vì thế, khi một số tổ chức cánh tả phát động lời kêu gọi bãi khóa thanh niên từ tháng 10, sự yên bình quen thuộc của đất nước đã phần nào bị xáo trộn.
Hôm thứ Sáu, lời kêu gọi đã được hưởng ứng. Ở Lausanne, đám đông tập trung tại Esplanade de Montbenon; ở Geneva, sinh viên tụ họp trước Trường Đại học Nghệ thuật và Thiết kế; các đoàn tuần hành cũng diễu qua Zurich và nhiều thành phố khác. Tổ chức Thanh niên Xã hội, mà Chủ tịch Mirjam Hostetmann cho biết cuộc bãi khóa đã được lên kế hoạch từ mùa hè, coi đây là cuộc phản đối quá trình quân sự hóa ngày càng tăng ở châu Âu song hành với cắt giảm an sinh xã hội.
Cùng một nỗi giận, cùng những khẩu hiệu
Điều khiến giới quan sát ngạc nhiên là cuộc biểu tình ở Thụy Sĩ giống đến thế nào với những nơi khác ở châu Âu. Cảm xúc và khẩu hiệu không khác gì ở Paris, Berlin hay Rome.
Jessica, nữ sinh viên văn chương 22 tuổi ở Lausanne, không cho biết họ, giơ cao tấm biển tóm gọn tâm trạng chung.
Ai gieo nghèo đói sẽ gặt về những người phẫn nộ.
Với nhiều người tuần hành, thông điệp không chỉ nhắm vào một chính sách cụ thể mà vào một chân trời dường như đang khép lại: những công việc đầu đời bấp bênh, những căn hộ ngoài tầm với và một hành tinh nóng lên nhanh hơn khả năng phản ứng của chính trị.
Điều gì châm ngòi cho sự bức bối
Những bất bình được nêu lên khắp cả nước tạo thành một danh sách dài:
- Thắt chặt ngân sách ở cả cấp liên bang lẫn bang, với các gói tiết kiệm tác động tới giáo dục, y tế và dịch vụ xã hội.
- Cắt giảm dịch vụ công, điều đã khiến công chức ở Vaud và Geneva liên tục đình công và biểu tình đông người trong mùa thu này.
- Sức ép lên sức mua, từ phí bảo hiểm y tế đến giá cả hằng ngày.
- Chi phí nhà ở, với nguồn căn hộ trống khan hiếm và giá thuê tăng tại các thành phố lớn.
- Khủng hoảng khí hậu, vấn đề mà nhiều người trẻ Thụy Sĩ cảm thấy đang bị gạt sang bên bởi những ưu tiên mới như chi tiêu quốc phòng.
Cộng lại, những vấn đề này nuôi dưỡng điều người biểu tình gọi là “tương lai bị bịt lối”: nỗi lo rằng lời hứa thịnh vượng của Thụy Sĩ không còn dành cho thế hệ đang bước vào tuổi trưởng thành.
Giới doanh nghiệp lo “nhập khẩu” bất ổn
Nhiều tuần qua, các tổ chức giới chủ Thụy Sĩ liên tục bày tỏ lo ngại. Bà Chantal de Senger, phụ trách truyền thông của Liên đoàn Doanh nghiệp vùng Romandie, viết trên LinkedIn cuối tháng 10 rằng ai cũng có quyền bảo vệ quan điểm của mình, nhưng đặt câu hỏi vì sao phản kháng chính trị lại phải chấp nhận rủi ro mang về Thụy Sĩ những biến tướng đã xảy ra ở các nước khác.
Nhập khẩu những kẻ quậy phá vào Thụy Sĩ!
Ban tổ chức bác bỏ sự so sánh này. Laura Guschetti, sinh viên Đại học Lausanne và thành viên ban lãnh đạo Thanh niên Xã hội, lên án rõ ràng bạo lực ở Pháp nhưng từ chối đánh đồng người biểu tình với kẻ quậy phá, khẳng định cuộc huy động ở Thụy Sĩ sẽ diễn ra ôn hòa.
Đó chỉ là bạo lực của một số cá nhân.
Một phần của làn sóng châu Âu
Cuộc bãi khóa ở Thụy Sĩ nằm trong đợt huy động thanh niên quốc tế được kêu gọi vào ngày 20/11 tại khoảng mười quốc gia châu Âu. Nó diễn ra sau nhiều tuần người trẻ Pháp biểu tình phản đối giá cả đắt đỏ, và sau các cuộc tuần hành của thế hệ Z lan tới hơn 30 thành phố Đức cùng Zurich và Basel hồi đầu tháng 11.
Phong trào có kéo dài hay không vẫn còn bỏ ngỏ. Các cuộc biểu tình của giới trẻ thường bùng lên nhanh và lắng xuống cũng nhanh. Nhưng việc ngay cả Thụy Sĩ, biểu tượng của sự ổn định và đồng thuận, cũng chứng kiến người trẻ xuống đường cho thấy nỗi bất an không chỉ giới hạn ở những nền kinh tế đang gặp khó của châu Âu. Đó là một câu hỏi thế hệ mà mọi chính phủ trên lục địa này đều phải trả lời.













