Kỷ lục tháng 9 làm thay đổi bức tranh chín tháng
Trong buổi công bố dữ liệu ngày 3/10, Bộ trưởng Thương mại Ömer Bolat cho biết xuất khẩu hàng hóa tháng 9 đạt 25,976 tỷ USD, cao hơn 15,4% so với tháng 9/2025. Đây là mức cao nhất từng ghi nhận riêng trong tháng 9 và là kết quả xuất khẩu theo tháng cao thứ hai của Türkiye, chỉ sau tháng 12/2025 với khoảng 26,3 tỷ USD. Những con số ấy quan trọng vì tháng 9 không chỉ mang lại thành tích riêng lẻ: tổng chín tháng tăng 5,2% lên 210,973 tỷ USD.
Nếu xét theo chuỗi 12 tháng kết thúc vào tháng 9, xuất khẩu hàng hóa đạt 283,7 tỷ USD. Chính phủ đánh giá đây là mức kỷ lục mới và là tín hiệu tích cực trong bối cảnh thương mại toàn cầu phải thích nghi với chi phí vận tải, nhu cầu tiêu dùng và căng thẳng chính trị. Tuy nhiên, thước đo 12 tháng gần nhất không phải kết quả của riêng năm dương lịch 2026; những tháng cuối năm vẫn có thể khiến số liệu cả năm thay đổi.
Xuất khẩu tăng nhưng cán cân chưa hết sức ép
Ở chiều ngược lại, nhập khẩu tháng 9 đạt 31,208 tỷ USD, tăng 5,9%, khiến Türkiye vẫn nhập hàng nhiều hơn xuất. Dù vậy, mức thâm hụt riêng tháng đã giảm khoảng 24,8% so với cùng kỳ, còn 5,23 tỷ USD.
Tỷ lệ xuất khẩu so với nhập khẩu cải thiện lên khoảng 83,2%, cho thấy mỗi đồng chi cho hàng nhập được bù đắp bằng doanh thu xuất khẩu cao hơn trước.
Nhìn toàn bộ chín tháng, tình hình phức tạp hơn: nhập khẩu tăng 5,4% lên 281,998 tỷ USD, trong khi thâm hụt thương mại mở rộng 5,8% lên khoảng 71,03 tỷ USD. Sự khác biệt giữa cải thiện trong một tháng và áp lực cộng dồn cả năm cho thấy không nên dùng một kỷ lục xuất khẩu để đánh giá toàn bộ sức khỏe kinh tế. Giá năng lượng, nguyên liệu đầu vào và nhu cầu máy móc nhập khẩu có thể làm tăng chi phí của một nền kinh tế công nghiệp.
Vượt mục tiêu chưa đồng nghĩa hoàn thành cả năm
Ông Bolat nói kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tính theo 12 tháng đã vượt mục tiêu 282 tỷ USD đặt ra trong Chương trình Trung hạn 2026, khi năm vẫn còn ba tháng. Đây là một dấu mốc chính sách, song việc hoàn thành chỉ tiêu cho cả năm cần được đánh giá trên kết quả xuất khẩu từ tháng 1 đến tháng 12, thay vì tự động coi chỉ số 12 tháng gần nhất là tổng của năm 2026.
Với dịch vụ, Chính phủ đưa ra mức xuất khẩu tính theo 12 tháng vào khoảng 125,4 tỷ USD. Cộng với hàng hóa, con số xấp xỉ 409,1 tỷ USD cho thấy du lịch, vận tải và các dịch vụ quốc tế đóng vai trò bổ sung đáng kể. Tuy vậy, các chỉ tiêu hàng hóa và dịch vụ có phương pháp ghi nhận khác nhau, cần đọc đúng phạm vi và mốc thời gian trước khi so sánh.
Doanh nghiệp và người dân đứng trước cơ hội, thách thức
Bộ trưởng Tài chính Mehmet Şimşek nhận định mức tăng thâm hụt thương mại thấp hơn lo ngại ban đầu dù giá hàng hóa cơ bản chịu tác động của chiến sự trong khu vực. Ông dự kiến tỷ lệ thâm hụt tài khoản vãng lai so với GDP có thể duy trì ở khoảng 2,6%. Đây là đánh giá và dự báo của giới chức, không phải kết quả cuối cùng đã được xác nhận.
Đối với nhà sản xuất, cơ hội lớn nhất từ đà xuất khẩu là đơn hàng, việc làm và nguồn ngoại tệ. Song để giữ được lợi ích, doanh nghiệp phải bảo đảm chất lượng, thời gian giao hàng, năng suất và khả năng ứng phó chi phí đầu vào. Với người tiêu dùng, kết quả thương mại bền vững chỉ thật sự có ý nghĩa khi tạo ra thu nhập ổn định và giảm rủi ro từ biến động giá cả. Kỷ lục là một cột mốc; sức chống chịu dài hạn mới là đích đến.

















