Tác động của siêu thị đến thói quen ăn uống ở khu vực đô thị Barcelona

Báo cáo mới do Viện Nghiên cứu Đô thị Barcelona (IDRA) phối hợp với AMcoop - Escola de Mobilitat Sostenible công bố chỉ ra rằng việc tập trung các siêu thị trong các vùng cụ thể của thành phố lớn đã thay đổi sâu sắc thói quen ăn uống của các gia đình tại Khu vực Đô thị Barcelona (Área Metropolitana de Barcelona - AMB). Thói quen mua thực phẩm của người dân ở đây hiếm khi dựa hoàn toàn vào sở thích cá nhân mà còn chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ khả năng tài chính, thời gian dành cho việc mua sắm và đặc biệt là nguồn cung ứng thực phẩm mà họ có thể tiếp cận.

Trong 30 năm qua, sự phát triển của mô hình siêu thị như kênh mua thức ăn chủ yếu đã khiến lượng tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến tăng gấp ba lần trên toàn Tây Ban Nha. Tại vùng Catalunya, hệ thống siêu thị rất phổ biến và bao phủ rộng rãi khi khoảng 97% dân số sống gần một siêu thị, chiếm đến 75% doanh số bán lẻ thực phẩm. Riêng tỉnh Barcelona chiếm tới 69% số lượng siêu thị trong khu vực, tập trung phần lớn ở AMB và các khu vực ven biển.

Khoảng cách và thu nhập quyết định khả năng tiếp cận thực phẩm lành mạnh

Dù có vẻ người dân luôn có thể mua được thực phẩm tươi và lành mạnh, thực tế báo cáo nêu rõ thu nhập vẫn là rào cản chính ngăn cản một bộ phận người dân ở AMB tiếp cận được với sản phẩm này. Adrià Rodríguez, tác giả báo cáo và nhà nghiên cứu tại IDRA, gọi đây là “ảo ảnh về thực phẩm” - tức là một số khu vực đảm bảo nguồn hàng nhưng người dân không đủ khả năng tài chính để mua.

Thêm vào đó, việc xuất hiện tập trung các cửa hàng bán thực phẩm siêu chế biến hoặc chuỗi thức ăn nhanh ngày càng nhiều tại các khu vực có đông đúc khách du lịch làm vấn đề trầm trọng hơn. Báo cáo chỉ ra rằng 88,65% dân số AMB sống trong khu vực có ít nhất bốn cơ sở bán đồ ăn không lành mạnh trong bán kính 400 mét.

Đáng chú ý, một số khu phố dù có thu nhập cao đủ để mua thực phẩm tươi nhưng cư dân vẫn phải đi đến các nơi khác vì thiếu cửa hàng cung cấp sản phẩm lành mạnh gần nơi ở.

Thực phẩm siêu chế biến chiếm ưu thế trong lựa chọn mua sắm

Người dân khi đến siêu thị thường bị bao quanh bởi các sản phẩm siêu chế biến, điều này đặc biệt ảnh hưởng đối với những người bận rộn có hạn chế về thời gian. Adrià Rodríguez nhận định các siêu thị đã khai thác thời gian eo hẹp này để thu hút khách hàng chọn các sản phẩm tiện lợi, góp phần làm gia tăng lượng tiêu thụ thực phẩm ít dinh dưỡng.

“Sa mạc thực phẩm” và bất bình đẳng trong tiếp cận chất lượng dinh dưỡng

Báo cáo còn giới thiệu khái niệm “sa mạc thực phẩm” - những khu vực có rất ít hoặc không có cửa hàng cung cấp thực phẩm tươi, lành mạnh, nơi có hơn 30% dân số sống dưới ngưỡng nghèo đói. Một số vùng điển hình như Vallbona, Torre Baró hay La Mina thuộc AMB thuộc nhóm này, góp phần làm rõ khoảng cách về dinh dưỡng giữa các khu vực.

Xu hướng tiêu thụ thịt gia tăng trong 50 năm qua

Theo báo cáo, người dân Tây Ban Nha lượng thịt tiêu thụ trung bình năm nay đã tăng gấp đôi so với 50 năm trước, với 41,64 kg/người/năm. Các siêu thị chiếm lĩnh hơn một nửa thị trường thịt cả nước với 54,1%.

Advertisement300 × 250

Nhóm mua thịt chủ yếu là người về hưu (24,37%), tiếp đến là các hộ gia đình có con (18,92%) và các cặp đôi không con (13,61%).

Bên cạnh đó, khác biệt theo thu nhập cho thấy gia đình thu nhập thấp ăn nhiều thịt hơn đến 23 kg/người mỗi năm so với nhóm thu nhập cao. Cụ thể, nhóm thu nhập thấp tiêu thụ 57,17 kg/người, vượt hơn 15,53 kg so với mức trung bình; trong khi nhóm thu nhập cao chỉ khoảng 34,45 kg, thấp hơn mức trung bình 7,19 kg. Vùng Catalunya đứng thứ hai trong cả nước về lượng tiêu thụ thịt, chiếm 16,91% tổng lượng thịt tiêu thụ, chỉ sau một chút so với Andalusia.

Giá thực phẩm tăng mạnh ảnh hưởng chi tiêu của gia đình

Kể từ năm 2020, giá thực phẩm ở Tây Ban Nha đã tăng bình quân 34%, ảnh hưởng rõ rệt đến ngân sách chi tiêu thực phẩm của nhiều gia đình, đặc biệt với các mặt hàng thiết yếu như dầu ăn, sữa và trứng. Ở AMB, chi phí mua sắm thực phẩm chiếm khoảng 23% tổng chi tiêu gia đình, cao hơn 7% so với mức bình quân chung của Catalunya, trong bối cảnh giá nhà đất cũng tăng cao.

Đề xuất chính sách giúp cải thiện lựa chọn thực phẩm

Báo cáo đưa ra khoảng mười đề xuất nhằm thay đổi xu hướng tiêu thụ và khuyến khích người dân chọn thực phẩm lành mạnh hơn. Trong đó, Adrià Rodríguez nhấn mạnh cần có các chính sách mang tính cấu trúc như áp dụng các hệ thống dán nhãn minh bạch để nhận diện sản phẩm hữu cơ và cảnh báo các sản phẩm gây ô nhiễm hoặc không tốt cho sức khỏe.

Bên cạnh đó, việc phát hành thẻ mua hàng chung để đảm bảo mua sắm thực phẩm lành mạnh và phổ cập thực đơn trường học cũng là các giải pháp được đề xuất nhằm nâng cao chất lượng dinh dưỡng cộng đồng.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Tập trung nhiều siêu thị tại các khu vực nhất định làm tăng lượng tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến ở Barcelona.
  • Thu nhập là rào cản chính trong việc tiếp cận thực phẩm tươi và lành mạnh tại khu vực đô thị Barcelona.
  • Hơn 88% người dân AMB sống trong khu vực có ít nhất bốn cửa hàng bán thức ăn không lành mạnh trong vòng 400 mét.
  • Tiêu thụ thịt ở Tây Ban Nha đã tăng gấp đôi trong 50 năm qua, với sự ảnh hưởng lớn từ các siêu thị.
  • Giá thực phẩm đã tăng 34% kể từ 2020, làm gia tăng áp lực tài chính cho các gia đình tại Barcelona.

Đăng ký bản tin QMVN