Hai giờ tranh luận chưa ngã ngũ
Vụ án đầu tiên của nhiệm kỳ mới là một trong những vụ quan trọng nhất về nóng lên toàn cầu mà Tòa án Tối cao từng xử lý. Các thẩm phán đặt những câu hỏi sắc bén cho cả hai bên, nhưng sau phiên tranh luận, vẫn chưa rõ họ sẽ phán quyết theo hướng nào.
Cái giá đặt ra là vô cùng lớn. Nếu được tiếp tục tại tòa án bang Colorado, vụ kiện có thể mở đường cho hàng nghìn yêu cầu tương tự từ các địa phương trên khắp nước Mỹ về tác động của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe và hạ tầng, dẫn tới những khoản dàn xếp và bồi thường khổng lồ mà ngành dầu khí cảnh báo có thể khiến họ phá sản. Các chính quyền như San Francisco, Massachusetts và Hawaii cũng đang theo đuổi những vụ kiện tương tự.
Phép so sánh với thuốc lá và opioid
Boulder và các địa phương khác hy vọng các vụ kiện khí hậu sẽ trở thành phiên bản môi trường của những vụ kiện mang tính bước ngoặt từng buộc các công ty thuốc lá và nhà sản xuất opioid trả những khoản bồi thường lớn. Thẩm phán Elena Kagan, thuộc phái tự do, cho rằng gần như không có sự khác biệt giữa vụ của Boulder với những vụ kiện trước đây.
Đây là cùng một loại vụ kiện nhằm vào cùng một loại chủ thể.
Phát biểu của bà ngụ ý rằng vụ kiện nên được tiếp tục. Với phe nguyên đơn, phép so sánh này là cơ sở pháp lý và đạo lý quan trọng: nếu các bang từng có thể đòi trách nhiệm từ những sản phẩm gây hại được bán trên toàn quốc, thì nhiên liệu hóa thạch cũng không phải ngoại lệ.
Lập luận về thẩm quyền liên bang
ExxonMobil và Suncor lập luận rằng biến đổi khí hậu về bản chất là vấn đề liên bang, vì khí nhà kính được tạo ra và lan tỏa qua biên giới các bang, do đó tòa án bang không phải là nơi phù hợp và vụ kiện cần bị bác. Lập luận này nhận được sự đồng tình của một số thẩm phán bảo thủ.
Thẩm phán Brett Kavanaugh nói phán quyết trong bốn vụ án trước đây đã cho thấy “rõ như pha lê” rằng các yêu cầu của Boulder không thể đưa ra tòa án bang, quan điểm mà Thẩm phán Amy Coney Barrett cũng tán thành.
Tòa án này đã nhất quán cho rằng ô nhiễm không khí và nước là lĩnh vực riêng của liên bang.
Các công ty còn cho rằng những vụ kiện này là nỗ lực có phối hợp của giới bảo vệ môi trường nhằm áp đặt một loại thuế carbon lên ngành dầu khí.
Đây là một nỗ lực chưa từng có nhằm dùng luật bang để điều chỉnh hành vi trên phạm vi toàn cầu.
Quá sớm để phán quyết?
Tòa án Tối cao cũng yêu cầu các bên trình bày liệu vụ việc đã đủ điều kiện để Tòa xem xét hay chưa. Các câu hỏi trong phiên tranh luận cho thấy một số thẩm phán ủng hộ việc kết luận còn quá sớm và trả vụ án về tòa án bang để tiếp tục xét xử.
Chúng ta thực sự đang ở giai đoạn rất sớm của vụ án này. Điều này có phần vội vàng.
Kể từ khi lập quốc, các bang đã có thẩm quyền đưa ra tòa các vụ kiện về tổn hại.
Boulder khởi kiện từ năm 2018, đòi bồi thường cho những tác động tại địa phương của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe, hạ tầng và hạn hán khắc nghiệt. Năm ngoái, Tòa án Tối cao bang Colorado cho phép vụ kiện tiếp tục, trước khi các công ty dầu khí kháng cáo lên Tòa án Tối cao liên bang.
Biến số Alito và Quốc hội
Thẩm phán Samuel Alito đã rút lui khỏi vụ án hồi tháng 9 mà không nêu lý do, sau khi các nhà môi trường và tổ chức giám sát tư pháp cho rằng ông nên đứng ngoài vì sở hữu cổ phiếu của hai công ty dầu khí không phải là bên trong vụ kiện. Điều này làm nảy sinh khả năng hòa phiếu 4–4, khi đó phán quyết của Tòa án Tối cao bang Colorado sẽ được giữ nguyên. Phán quyết dự kiến được đưa ra trước khi nhiệm kỳ kết thúc vào tháng 6 hoặc tháng 7 năm sau.
Tuy nhiên, vụ kiện của Boulder và những vụ tương tự rốt cuộc có thể bị vô hiệu hóa bởi Quốc hội. Hạ viện và Thượng viện Mỹ đang xem xét dự luật miễn trừ cho các công ty dầu khí khỏi những yêu cầu bồi thường dựa trên luật bang như vậy, một diễn biến có thể làm thay đổi hoàn toàn cuộc chiến pháp lý về khí hậu.















