Chiến tranh Ukraine và những hệ lụy kinh tế xã hội tại Nga

Kể từ khi Vladimir Putin phát động "chiến dịch quân sự đặc biệt" vào tháng 2 năm 2022, chính quyền Nga từng hứa hẹn cuộc xung đột sẽ diễn ra nhanh chóng và không ảnh hưởng đến đời sống thường nhật của người dân Nga. Tuy nhiên, thực tế đã khác xa mong đợi: các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine ngày càng lan rộng, nhắm đến cả các nhà máy lọc dầu, nhà máy và các cơ sở hạ tầng năng lượng sâu trong lãnh thổ Nga. Những ảnh hưởng này khiến Nga phải gánh chịu thâm hụt ngân sách hơn sáu nghìn tỷ ruble (tương đương 83,5 tỷ USD), lạm phát cao và những hàng dài xe chờ đổ xăng kéo dài từ Moscow đến Vladivostok.

Vladimir Putin đã chứng kiến cảnh khói bụi bốc lên trên thành phố St. Petersburg trong khi diễn ra diễn đàn kinh tế yêu thích của ông, một sự kiện hàng năm nơi ông tự hào quảng bá vị thế toàn cầu của Nga. Làm sao có thể xem chi tiết này như một dấu hiệu của sức mạnh khi nền kinh tế và đời sống người dân phải đối mặt với nhiều khó khăn đến thế?

Tư duy cứng nhắc và quan điểm về chiến tranh của Putin

Tư duy chỉ đạo của Putin trong cuộc chiến này không nhằm mục đích giải quyết một vấn đề cụ thể mà nhằm khẳng định sức mạnh và uy quyền của Nga trước Ukraine và phương Tây theo điều kiện của chính ông. Với Ukraine, cuộc chiến là cuộc chiến sinh tồn; còn với Putin, đó là cuộc chiến về uy quyền và danh dự quốc gia, nơi ông không được phép thể hiện sự yếu đuối.

Advertisement300 × 250

Tinh thần không nhượng bộ tương tự đã được thể hiện từ thời Joseph Stalin, khi ông từ chối trao đổi con trai bị bắt giữ với các lãnh đạo Đức trong Thế chiến II và áp dụng lệnh "Không lùi bước một bước nào". Tư tưởng này tiếp tục được duy trì trong thể chế Nga ngày nay và trở thành khuôn mẫu cho sự kiên quyết dù chịu tổn thất to lớn về nhân mạng và kinh tế.

Các nỗ lực hòa đàm và thực tế chính trị hiện tại

Chính phủ Ukraine nhiều lần đề xuất một lệnh ngừng bắn năng lượng, trong đó Ukraine sẽ ngừng tấn công các cơ sở lọc dầu nếu Nga ngừng phá hoại hạ tầng năng lượng của Ukraine. Tổng thống Volodymyr Zelensky gọi các cuộc tấn công nhằm vào những cơ sở năng lượng trọng điểm ở Nga là cách để đặt áp lực buộc Putin phải tìm kiếm hòa bình. Lý luận này có vẻ thuyết phục: áp lực trong dân chúng và các khó khăn kinh tế lẽ ra sẽ khiến Kremlin phải cân nhắc nới lỏng xung đột.

Tuy nhiên, Putin vận hành theo nguyên tắc riêng biệt, không bị chi phối bởi ý kiến công chúng, thiệt hại nhân mạng hay áp lực kinh tế. Việc duy trì chiến tranh là ưu tiên hàng đầu của ông và chế độ hiện nay. Trong những tháng gần đây, Putin đã liên tục xuất hiện trước công chúng, từ diễn đàn kinh tế St. Petersburg, phỏng vấn với truyền thông Kremlin đến việc ra mặt tại tiền tuyến với quân phục để khẳng định quan điểm rằng cuộc chiến không thể thương lượng.

Điều kiện để kết thúc chiến tranh có thể xảy ra

Nếu muốn thực sự chấm dứt chiến tranh, Nga sẽ cần phải trải qua một cuộc biến chuyển chính trị lớn, thay đổi căn bản chế độ hiện tại, cung cấp lời giải thích hoặc xin lỗi về những tổn thất đã gây ra, bồi thường cho Ukraine, và mở cửa trở lại với thế giới trên các phương diện kinh tế và ngoại giao. Tuy nhiên, trái ngược hoàn toàn với điều này, Điện Kremlin lại ngày càng gia tăng các luật lệ kiểm soát chặt chẽ mọi mặt của đời sống xã hội và chính trị, từ kinh doanh, giáo dục tới kiểm duyệt văn hóa và truyền thông.

Hiện tại, cơ hội thực tế duy nhất để tìm kiếm một giải pháp ngoại giao nằm ở hội nghị thượng đỉnh G20 tổ chức tại Miami vào tháng 12 tới đây. Putin có thể hy vọng vào mối quan hệ cá nhân với Tổng thống Mỹ Donald Trump để thúc đẩy một thỏa thuận. Trong trường hợp Mỹ từ chối như đã từng từ chối khi Nga đề nghị hòa giải cuộc khủng hoảng Iran, Moscow có thể lựa chọn phương án leo thang căng thẳng, bao gồm cả khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân, nhằm buộc đạt hòa bình theo ý mình.

Chiến thắng là mục tiêu cốt lõi của Putin trong cuộc chiến ở Ukraine. Bất kỳ kết quả nào khác sẽ khiến những tổn thất của người Nga trở nên vô nghĩa và ông không thể chấp nhận một thất bại như vậy.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Chiến tranh Ukraine đã làm gia tăng áp lực kinh tế, xã hội tại Nga với thâm hụt ngân sách hơn 6000 tỷ ruble và lạm phát cao.
  • Putin duy trì chiến tranh không phải để giải quyết vấn đề mà để khẳng định uy quyền cá nhân và quốc gia.
  • Các đề xuất hòa bình của Ukraine tập trung vào ngừng bắn trong ngành năng lượng nhưng Kremlin vẫn kiên quyết duy trì chiến tranh.
  • Chấm dứt xung đột đòi hỏi một biến chuyển lớn trong chính trị Nga nhưng điều này hiện không khả thi.
  • Hội nghị G20 ở Miami sắp tới là cơ hội ngoại giao thực tế duy nhất cho một thỏa thuận có thể xảy ra.

Đăng ký bản tin QMVN