Một yêu cầu vượt ra ngoài chương trình khí hậu truyền thống
Trước các nhà lãnh đạo tại COP31, Tổng thống Masoud Pezeshkian đề nghị thiết lập mối liên hệ thực chất giữa cam kết khí hậu và trách nhiệm của các bên khi chiến tranh xảy ra. Theo Reuters, ông yêu cầu ghi nhận, đánh giá tổn thất và xây dựng phương án bồi thường. Phát biểu không phải một quyết định đã được hội nghị thông qua; đây là kiến nghị chính trị và pháp lý do Iran đưa ra.
Thông điệp ấy đưa một vấn đề thường nằm trong hồ sơ an ninh sang bàn đàm phán khí hậu: khi kho dầu bốc cháy, nước biển nhiễm dầu hay đất đai bị ô nhiễm sau giao tranh, hậu quả không dừng ở thời điểm tiếng súng kết thúc. Những cộng đồng phụ thuộc vào đánh bắt, sản xuất nông nghiệp và nước sạch có thể phải gánh chi phí phục hồi nhiều năm.
Những con số cần được kiểm chứng độc lập
Theo các bản tin AFP và Anadolu, Tổng thống Iran ước tính các cuộc tấn công vào cơ sở nhiên liệu ở Asaluyeh và khu vực Tehran đã tạo ra khoảng 1,5 triệu tấn carbon dioxide, gồm 500.000 tấn và 1 triệu tấn tương ứng. Đây là số liệu do phía Iran công bố, chưa phải kết luận của một cơ quan kiểm định độc lập; phương pháp tính và phạm vi đánh giá cần được công khai trước khi sử dụng như căn cứ bồi thường.
Thiệt hại môi trường cũng không chỉ đo bằng lượng khí nhà kính. Dầu tràn có thể tác động đến rừng ngập mặn, sinh vật biển và nguồn sinh kế; cháy nhà máy có thể làm phát tán hạt bụi và chất độc; việc xử lý đất ô nhiễm có thể kéo dài nhiều thập kỷ. Việc lập hồ sơ cần ảnh vệ tinh, quan trắc thực địa, dữ liệu nền trước chiến tranh và cơ chế cho chuyên gia độc lập tiếp cận khu vực bị ảnh hưởng.














