Vụ bắt giữ tại Sakhalin
Video của FSB cho thấy các nhân viên đeo mặt nạ ập vào phòng khách sạn, ghì nghi phạm xuống sàn và còng tay, rồi đưa về Moscow, nơi anh bị tạm giam hai tháng tại nhà tù Lefortovo. FSB cáo buộc nhà báo Imai Yuki thu thập thông tin về cư dân quần đảo Nam Kuril được đưa đi chiến đấu ở Ukraine.
Theo ông Brown, đây là hoạt động báo chí chính đáng, nhất là khi Nhật Bản tuyên bố chủ quyền với quần đảo tranh chấp này, mà Nhật gọi là Lãnh thổ phương Bắc. Tác giả lưu ý Nhật Bản thậm chí không có cơ quan tình báo đối ngoại, FSB không đưa ra bằng chứng thuyết phục, và một trong những tài liệu bị coi là “đáng ngờ” lại là hóa đơn taxi Nhật Bản.
“Ngoại giao con tin”
Tác giả nhắc lại tiền lệ năm 2023, khi nhà báo Mỹ Evan Gershkovich của Wall Street Journal bị bắt với cáo buộc gián điệp tương tự, bị kết án 16 năm tù và chỉ được trả tự do sau 491 ngày nhờ một cuộc trao đổi tù nhân đa quốc gia. Theo ông, chiến thuật này thậm chí không còn là bí mật.
Cần lấp đầy kho trao đổi bằng những kẻ ngốc châu Âu và Mỹ để kéo người của chúng ta về.
Phát biểu trên của Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev được đưa ra hôm 9/10, sau khi nhà tuyên truyền Mikhail Zvinchuk bị bắt ở Montenegro.
Tuy nhiên, với Nhật Bản, không có nhân vật rõ ràng nào mà Điện Kremlin muốn đổi về, khiến tác giả cho rằng vụ việc còn nhiều toan tính hơn.
Loạt động thái cứng rắn với Tokyo
Theo ông Brown, vụ bắt giữ diễn ra giữa chuỗi động thái leo thang của Nga đối với Nhật Bản, dù Tokyo dưới thời Thủ tướng Sanae Takaichi đầu năm nay từng thăm dò khả năng nối lại quan hệ:
- Ngày 13/8, Tổng thống Vladimir Putin lần đầu thăm đảo Iturup, đảo lớn nhất Nam Kuril, động thái bà Takaichi gọi là “hoàn toàn không thể chấp nhận”
- Ngày 4/9, một tượng đài kỷ niệm chiến thắng của Liên Xô trước Nhật năm 1945 được khánh thành tại Khabarovsk, mô tả người lính Liên Xô đập vỡ biểu tượng hoa cúc của Hoàng gia Nhật
- Nga tập trận ném bom trên Iturup từ 13 đến 17/10, cùng ngày có tin một đoàn đại biểu tỉnh Hắc Long Giang của Trung Quốc thăm đảo này
Tác giả cho rằng các động thái này là phản ứng trước việc Nhật Bản đóng góp 2,2 tỷ yên cho cơ chế PURL của NATO để mua thiết bị quân sự không sát thương của Mỹ cho Ukraine, cùng việc Mỹ triển khai hệ thống tên lửa tầm trung Typhon tới Nhật Bản hồi giữa tháng 6, điều mà Moscow coi là mối đe dọa với vùng Viễn Đông Nga.
Thế khó của Nhật Bản
Ngày 20/10, nhà ngoại giao cấp cao Nhật Bản Kimitake Nakamura tới Moscow đề nghị trả tự do cho nhà báo. Theo bài viết, ông được thông báo rằng quan hệ song phương xấu đi là hệ quả trực tiếp của lập trường “không thân thiện” của Nhật, và việc bình thường hóa đòi hỏi Tokyo từ bỏ “các hoạt động chống Nga” và quan tâm hơn tới lo ngại an ninh của Nga.
Theo ông Brown, điều này đặt Tokyo vào thế khó: chính phủ muốn làm mọi cách để giải cứu nhà báo, nhưng nhượng bộ về hợp tác với NATO hay triển khai tên lửa sẽ khiến chính sách an ninh bị biến thành con tin và khuyến khích những chiến thuật tương tự. Tác giả kêu gọi Nhật Bản đáp trả bằng trừng phạt mới và tăng hỗ trợ Ukraine, dù đây là quan điểm cá nhân và có thể có những cách tiếp cận khác nhằm ưu tiên đưa nhà báo về nước.
