Lá phiếu đầu tiên chưa quyết định người chiến thắng
Ngày 4/10, hàng triệu cử tri Brazil tham gia bỏ phiếu trong một cuộc đua được theo dõi sát sao khắp Mỹ Latin. Theo số liệu kiểm phiếu sơ bộ được Reuters công bố khi gần 85% phiếu đã được tính, Flávio Bolsonaro đạt 48,47%, còn Lula có 43,49%. Đây là số liệu tại một thời điểm kiểm phiếu, không phải kết quả cuối cùng. Do không ứng viên nào vượt ngưỡng quá 50% số phiếu hợp lệ, cuộc đua tiến tới vòng hai ngày 25/10, theo các thông tin cập nhật của AP và Reuters.
Biến động khoảng cách giữa hai người cũng nhắc nhở giới quan sát về sự đa dạng của bản đồ cử tri. Những địa phương miền Nam nghiêng về phe Bolsonaro báo cáo kết quả nhanh hơn, trong khi phiếu từ vùng Đông Bắc, thành trì truyền thống của Lula, được kiểm chậm hơn. Vì thế, dẫn trước ở đầu buổi kiểm phiếu không đồng nghĩa thắng lợi trên phạm vi cả nước.
Một cuộc bỏ phiếu cũng là sự đánh giá đời sống
Flávio Bolsonaro, 45 tuổi, kế thừa mạng lưới chính trị bảo thủ gắn với cựu Tổng thống Jair Bolsonaro. Ông tìm cách biến sự thất vọng về chi phí sống, tội phạm và khả năng điều hành kinh tế thành lá phiếu chống chính phủ.
Reuters dẫn lời một số người ủng hộ nói họ lựa chọn ông không hoàn toàn vì tin tưởng chương trình của ông, mà vì mong thay đổi lực lượng đang cầm quyền.
Ở phía bên kia, Lula, 80 tuổi, đặt trọng tâm vào các chương trình hỗ trợ xã hội, việc làm và bảo vệ những gia đình dễ bị tổn thương. Tuy nhiên, thống kê cải thiện về thất nghiệp hoặc bất bình đẳng không tự động xóa được cảm giác bấp bênh khi người dân phải trả hóa đơn, trả nợ và lo an ninh nơi cư trú. Cuộc bỏ phiếu cho thấy thành tích kinh tế vĩ mô và trải nghiệm hằng ngày đôi khi kể hai câu chuyện khác nhau.
Tham nhũng và lòng tin vào các thiết chế
Một cuộc điều tra liên quan ngân hàng Banco Master và doanh nhân Daniel Vorcaro tiếp tục phủ bóng lên chiến dịch tranh cử. Những mối liên hệ bị cơ quan điều tra xem xét trải rộng trong giới chính trị và tư pháp. Reuters cho biết Flávio Bolsonaro bị điều tra về cáo buộc rửa tiền liên quan vụ việc; ông bác bỏ hành vi sai trái. Các nghi vấn xoay quanh thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes cũng gây tranh cãi; ông nói vụ việc liên quan mình mang động cơ chính trị.
Cần phân biệt rõ điều tra, cáo buộc và phán quyết có hiệu lực. Không thể coi một người có tội chỉ vì tên họ xuất hiện trong hồ sơ hoặc tranh luận tranh cử. Nhưng ngay cả trước kết luận tư pháp, những nghi vấn đan xen giữa quyền lực, tiền bạc và thể chế đã làm suy giảm không gian dành cho tranh luận chính sách cụ thể.
Chủ quyền, quan hệ với Mỹ và bài toán tài khóa
Cuộc bầu cử còn diễn ra trong bầu không khí tranh cãi về vai trò của bên ngoài. Phe Lula lo ngại áp lực từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump; phía Mỹ bác bỏ cáo buộc can thiệp. Người đứng đầu cơ quan bầu cử Brazil cho biết quá trình bỏ phiếu diễn ra bình thường và không xác định được nguy cơ quốc tế cụ thể trong thời điểm ông phát biểu. Những lời tố cáo cần được kiểm chứng độc lập, không nên mặc nhiên xem là sự can thiệp đã được chứng minh.
Bên dưới xung đột ý thức hệ là thách thức kinh tế ít hào nhoáng hơn nhưng khó tránh: nợ công được Reuters nêu ở mức hơn 82% GDP và tăng trưởng được chính phủ dự báo 2,0% năm 2026, 2,3% năm 2027. Người thắng vòng hai sẽ phải cân đối giữa yêu cầu kỷ luật ngân sách, tạo việc làm và nhu cầu hỗ trợ người nghèo. Quốc hội mới, được bầu cùng ngày, cũng có thể quyết định khả năng thực hiện cam kết của tổng thống.
















