Cuộc điện đàm giữa lời chúc và nỗi lo
Theo Văn phòng Truyền thông của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ, hai nhà lãnh đạo đã trao đổi về quan hệ song phương cùng các vấn đề khu vực và toàn cầu. Ông Erdogan chúc mừng sinh nhật ông Putin, đồng thời chúc mừng đảng của nhà lãnh đạo Nga đạt kết quả tốt trong cuộc bầu cử quốc hội gần nhất.
Nhưng trọng tâm thật sự nằm ở mặt biển. Ông Erdogan nhấn mạnh an toàn hàng hải trên Biển Đen là vấn đề hệ trọng, và khẳng định Thổ Nhĩ Kỳ sẵn sàng đóng góp cho mọi nỗ lực nhằm đưa Nga và Ukraine tới bàn đàm phán trực tiếp. Cuộc gọi diễn ra cùng ngày ông Erdogan phát biểu khai mạc năm lập pháp mới trước các nghị sĩ Đảng AK tại Ankara, cho thấy hồ sơ Biển Đen đang chiếm vị trí ưu tiên trong chương trình nghị sự của ông.
Một tuần dữ dội trên tuyến hàng hải huyết mạch
Tình hình an ninh cho tàu thuyền trên Biển Đen đã xấu đi rõ rệt trong những tuần qua. Chỉ trong vòng bốn ngày, hàng loạt tàu dân sự đã bị tấn công:
- Ngày 3/10: lực lượng Nga tấn công một tàu chở hàng treo cờ Liberia tại một cảng gần Odesa, khiến một kỹ sư máy thiệt mạng, ba thuyền viên bị thương và 13 người khác phải sơ tán.
- Ngày 5/10: tàu chở ngô Royad Mammadov thuộc sở hữu Thổ Nhĩ Kỳ bốc cháy ngoài khơi Romania sau khi trúng hai drone Nga; Bộ Nội vụ Romania cho biết hai người thiệt mạng, trong đó có thuyền trưởng, và ít nhất 11 người bị thương.
- Ngày 6/10: một drone Nga đánh trúng tàu treo cờ Quần đảo Marshall chở dầu hạt cải, làm một tiếp viên thiệt mạng và bảy người bị thương, theo Thống đốc tỉnh Odesa Oleh Kiper.
- Cùng ngày 6/10: hai tàu Alfa Watan (cờ Togo) và Able (cờ Palau) bị drone chưa rõ nguồn gốc tấn công, cách bờ biển Bulgaria khoảng 112 km.
"Đây là thêm một cuộc tấn công có chủ đích của Nga nhằm vào hoạt động hàng hải dân sự." — Cơ quan Quản lý Cảng biển Ukraine
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết con tàu bị tấn công ngày 5/10 có thủy thủ đoàn là công dân Azerbaijan và Ấn Độ. Chi tiết ấy cho thấy cuộc chiến đã vượt khỏi phạm vi hai nước tham chiến: những người lao động đến từ khắp nơi trên thế giới đang trả giá bằng sinh mạng cho từng chuyến hàng ngũ cốc.
Lằn ranh mới gần bờ NATO
Theo đài truyền hình Nova của Bulgaria, vụ việc ngoài khơi nước này được cho là cuộc tấn công bằng drone đầu tiên nhằm vào tàu thương mại bên trong vùng đặc quyền kinh tế của Bulgaria. Bulgaria và Romania đều là thành viên NATO và Liên minh châu Âu (EU), nên mỗi vụ nổ gần bờ biển của họ đều mang hàm ý vượt xa một sự cố hàng hải đơn lẻ.
Việc nguồn gốc drone trong vùng biển Bulgaria vẫn chưa được xác định càng làm tăng thêm sự bất định. Với các hãng tàu và công ty bảo hiểm, rủi ro không còn bó hẹp quanh cảng Odesa mà đã lan sang những tuyến đường vốn được xem là an toàn hơn, đe dọa đẩy chi phí vận tải và giá lương thực lên cao.
Ankara và tiếng nói của cộng đồng quốc tế
Ngày 23/9, bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại của EU Kaja Kallas cho biết 51 quốc gia đã ra tuyên bố chung ủng hộ Ukraine, lên án Nga và kêu gọi bảo đảm quyền đi lại trên Biển Đen khi Hội đồng Bảo an họp.
"Chúng tôi đoàn kết với Ukraine khi nước này tiếp tục đối mặt với cuộc chiến tranh xâm lược của Nga." — Kaja Kallas
Thổ Nhĩ Kỳ chọn một con đường khác: giữ kênh đối thoại với cả Moscow lẫn Kiev. Là thành viên NATO kiểm soát eo biển Bosphorus và Dardanelles theo Công ước Montreux, đồng thời là nơi từng tổ chức các vòng đàm phán trực tiếp Nga - Ukraine tại Istanbul năm 2025, Ankara hiểu rằng sự ổn định của Biển Đen gắn liền với lợi ích kinh tế và an ninh của chính mình. Lời đề nghị của ông Erdogan vì thế vừa là thiện chí hòa bình, vừa là phép thử cho tầm ảnh hưởng của Thổ Nhĩ Kỳ.














