Một cuối tuần đầy lửa và mảnh kính vỡ
Từ Paris đến các tỉnh, những đoàn tuần hành ban đầu ôn hòa đã nhanh chóng bị các nhóm bạo lực lấn át. Họ đụng độ với cảnh sát, đập phá cửa hiệu và châm lửa đốt các công trình công cộng. Hình ảnh tòa thị chính Limoges chìm trong lửa trở thành biểu tượng của một cuối tuần mà nhiều người Pháp mô tả là ngột ngạt và đáng sợ.
- Khoảng 2.400 người bị bắt giữ; điều tra viên đang rà soát video và hình ảnh trên mạng để truy tìm kẻ hôi của.
- Một số địa phương áp đặt lệnh giới nghiêm một phần, chính phủ hứa tăng quân số cảnh sát cho cuối tuần tới.
- Nhà nước tài trợ cơ chế cho nghỉ việc tạm thời để doanh nghiệp tránh sa thải, kèm quỹ hỗ trợ dòng tiền trước mắt.
Dù vậy, chính phủ chưa công bố chi tiết quy mô gói hỗ trợ cũng như cách phân bổ tiền, và các hãng bảo hiểm được kỳ vọng sẽ chi trả một phần thiệt hại. Thị trưởng các thành phố lớn nhất nước Pháp cho rằng lẽ ra những hậu quả này đã có thể được hạn chế nếu nhà chức trách chuẩn bị tốt hơn.
Từ lớp học thiếu giáo viên đến cơn giận toàn quốc
Điều đáng chú ý là ngọn lửa bắt đầu từ trường học. Tháng trước, học sinh tại các trường trung học ở vùng ngoại ô phía bắc Paris – nơi tập trung tầng lớp lao động – xuống đường phản đối tình trạng thiếu giáo viên và cơ sở vật chất xuống cấp.
Đến đầu tháng 10, phong trào đã làm gián đoạn hoạt động của hơn 700 trường trung học trên cả nước.
Chính phủ đến nay chưa cam kết tăng mạnh ngân sách cho giáo dục, mà chỉ hứa điều động khoảng 3.000 giáo viên đủ chuẩn nhưng chưa nhận việc để lấp chỗ trống. Từ những đòi hỏi rất cụ thể về lớp học, nỗi bất bình đã hòa vào cơn giận rộng lớn hơn về giá cả và dịch vụ công – trước khi bị bạo lực cuối tuần qua làm lu mờ.
Kinh tế mong manh, chính trường chênh vênh
Bất ổn giáng thêm một đòn vào niềm tin kinh doanh vốn đã yếu ớt vì khủng hoảng tài khóa và giá năng lượng cao do cuộc chiến Iran. Cổ phiếu Pháp và đồng euro chịu sức ép, trong khi chênh lệch lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm so với Đức tăng lên 146 điểm cơ bản, mức cao nhất trong hai tuần. Chính phủ thiểu số đang chật vật thông qua các khoản cắt giảm chi tiêu trong ngân sách năm 2027 và có thể bị phe đối lập lật đổ nếu không tìm được thỏa hiệp.
*“Bà Le Pen không cần tốn đồng nào để vận động nữa – trước mặt bà là một xa lộ sáu làn.” — Jean-Baptiste Moreau*
Ông Moreau, cựu nghị sĩ phe Tổng thống Emmanuel Macron, phản ánh nỗi lo của phe trung dung: bất ổn có lợi cho bà Marine Le Pen, ứng viên cực hữu đang dẫn đầu các cuộc thăm dò với lập trường cứng rắn về trật tự. Ở phía cánh tả, ông Jean-Luc Mélenchon bị chỉ trích vì ủng hộ yêu sách của người biểu tình mà không lên án rõ ràng bạo lực. Còn cựu thủ tướng Édouard Philippe kêu gọi ông Macron – người đã lên đường sang Trung Đông hôm thứ Hai – đưa ra quyết định cụ thể để vãn hồi trật tự.
Nguy cơ lan rộng và những ngày phía trước
Nếu Pháp không kiềm chế được bất ổn, làn sóng có thể vượt biên giới. Tại Italy, cảnh sát và người biểu tình đã đụng độ hôm Chủ nhật trong các cuộc tuần hành về dịch vụ công yếu kém và giá cả leo thang. Albania chứng kiến sinh viên xuống đường phản đối tham nhũng và thiếu việc làm, còn Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đối mặt với biểu tình về nhà ở.
Một số nhóm đã kêu gọi biểu tình mới vào thứ Bảy, ngày 24 tháng 10, trong khi các công đoàn lên kế hoạch đình công ngày 5 tháng 11 để phản đối cắt giảm ngân sách và đòi tăng lương. Chưa có báo cáo nào về người nước ngoài bị thương, nhưng nhiều chính phủ châu Âu đã khuyến cáo công dân tới Pháp tránh xa đám đông và hết sức thận trọng.
