Alckmin như một thông điệp gửi tới cử tri trung dung
Ý tưởng đưa Geraldo Alckmin vào Bộ Tài chính không chỉ là câu chuyện nhân sự. Nó là tín hiệu chiến lược sau cú sốc vòng một, khi Flávio Bolsonaro vượt dự báo và về nhất. Lula từng xem xét Alckmin cho vị trí này năm 2022 trước khi chọn Fernando Haddad. Bốn năm sau, bối cảnh đã khác: cuộc đua căng hơn, thị trường nhạy cảm hơn với nợ công, và các đồng minh cánh hữu của Bolsonaro giành thêm lợi thế trong Quốc hội.
Alckmin có một hồ sơ phù hợp với thông điệp “ổn định”. Ông từng là thống đốc São Paulo trong hai nhiệm kỳ, từng đối đầu Lula ở cuộc bầu cử năm 2006, sau đó trở thành đối tác liên danh của Lula năm 2022. Với giới doanh nghiệp, Alckmin thường được xem là tiếng nói ôn hòa hơn trong chính phủ hiện nay. Đối với cử tri trung dung không muốn lựa chọn Bolsonaro nhưng lo ngại xu hướng chi tiêu mạnh của chính phủ, việc nâng vai trò của Alckmin có thể giúp Lula mở rộng vùng hấp dẫn chính trị.
Tại sao thị trường đang trở thành một phần của chiến dịch
Kết quả vòng một lập tức được phản ánh trên thị trường. Theo Reuters, chỉ số Bovespa tăng 7,7% trong phiên 5/10, mức tăng một ngày mạnh nhất kể từ tháng 3/2020, trong khi đồng real cũng tăng đáng kể.
Phản ứng này không hẳn là sự ủng hộ cá nhân dành cho Bolsonaro, mà phản ánh kỳ vọng rằng một chính quyền do ông lãnh đạo có thể thúc đẩy thắt chặt tài khóa, cải cách và tư nhân hóa nhanh hơn, đặc biệt sau khi cánh hữu cải thiện vị thế trong Quốc hội.
Đó là áp lực trực tiếp lên chiến dịch Lula. Kinh tế Brazil vẫn có những điểm sáng: tăng trưởng tốt hơn dự báo, thất nghiệp ở mức thấp kỷ lục và tiền lương thực tăng. Tuy nhiên, nợ công đã tăng hơn 10 điểm phần trăm GDP kể từ khi Lula trở lại cầm quyền, lên 82,9% GDP. Trong mắt nhà đầu tư, câu hỏi không chỉ là nền kinh tế có tăng trưởng hay không, mà liệu chính phủ có thể cân bằng chi tiêu xã hội với quỹ đạo nợ bền vững hay không.
Một cấu trúc quyền lực kinh tế mới nếu Lula thắng
“Không ai ở đất nước này có đủ tư cách để lên lớp tôi hay Alckmin về chính sách tài khóa và trách nhiệm tài khóa.” — Luiz Inácio Lula da Silva
Phát biểu của Lula sau vòng một cho thấy ông muốn biến Alckmin thành một phần trung tâm của thông điệp kinh tế. Nếu Alckmin vừa giữ chức phó tổng thống vừa đảm nhiệm Bộ Tài chính, quyền lực điều phối chính sách kinh tế có thể tập trung hơn. Một cấu trúc như vậy sẽ cho phép ông trực tiếp dẫn dắt quan hệ với khu vực tư nhân, Quốc hội và các đối tác nước ngoài, trong khi Lula giữ vai trò định hướng chính trị tổng thể.
Tuy vậy, mô hình này cũng đặt ra câu hỏi về mức độ tự chủ của bộ trưởng tài chính và cách phối hợp với các bộ kinh tế khác. Brazil từng chứng kiến những giai đoạn mà xung đột giữa mục tiêu tăng trưởng, phúc lợi và kỷ luật ngân sách làm suy yếu thông điệp chính sách. Vì thế, nếu kế hoạch thành hiện thực, thách thức không chỉ là chọn một nhân vật có uy tín mà còn là xác lập rõ ai ra quyết định, ai chịu trách nhiệm và đâu là các mục tiêu tài khóa có thể đo lường.
Canh bạc chính trị: mở rộng liên minh mà không đánh mất cử tri cốt lõi
Về chính trị, lựa chọn Alckmin có thể giúp Lula tiến gần hơn tới khối cử tri trung dung, nhưng cũng có thể gây khó chịu cho một bộ phận cánh tả vốn muốn chính phủ tiếp tục ưu tiên mạnh các chương trình xã hội. Đây là bài toán quen thuộc của các liên minh rộng: càng mở rộng sang trung tâm, lãnh đạo càng phải giải thích rõ điều gì sẽ thay đổi và điều gì không.
Vòng hai vì vậy không chỉ là cuộc đọ sức Lula - Bolsonaro. Nó còn là cuộc tranh luận về mô hình điều hành kinh tế sau bầu cử. Bolsonaro đang có lợi thế tâm lý từ vòng một và sự ủng hộ của các nhân vật cánh hữu. Lula, ngược lại, dường như muốn chứng minh rằng ông có thể điều chỉnh mà không từ bỏ chương trình xã hội. Nếu Alckmin thực sự trở thành bộ trưởng tài chính trong một nhiệm kỳ mới, quyết định đó sẽ là một trong những biểu tượng rõ nhất cho sự dịch chuyển chiến lược này.
















