Một cột mốc có thể bị lùi lại

Theo The Times, Thủ tướng Andy Burnham đang tính đến việc dời thời điểm công bố cách thức và thời hạn để Anh đạt mức chi tiêu quốc phòng 3% GDP. Đầu năm nay, ông Healey cho biết lộ trình ban đầu sẽ được trình bày trong đợt rà soát chi tiêu tiếp theo, vốn được dự kiến vào mùa xuân 2027. Nay, một nguồn tin nói với tờ báo rằng giả định làm việc là đợt rà soát sẽ diễn ra vào tháng 10/2027.

Ông Burnham đã cam kết đáp ứng mục tiêu năm 2035 của NATO, nhưng chính phủ của ông chưa đưa ra các bước cụ thể để đi tới đó. Sự chậm trễ, nếu xảy ra, đồng nghĩa với việc mọi thay đổi thực chất trong ngân sách quốc phòng khó có hiệu lực trước năm 2028, trong khi cuộc tổng tuyển cử tiếp theo phải diễn ra muộn nhất vào năm 2029.

Bộ Tài chính bác bỏ tin đồn

Phản hồi qua email, người phát ngôn Bộ Tài chính Anh khẳng định nói về sự trì hoãn là sai, bởi ngày tiến hành rà soát chi tiêu vẫn chưa được ấn định.

Đây hoàn toàn là tin đồn và suy đoán.

- Người phát ngôn Bộ Tài chính Anh

Trước đó, Bộ Tài chính nhiều lần nhấn mạnh rằng đợt rà soát chi tiêu mới là nơi phù hợp để đặt mốc thời gian cho mục tiêu 3% và vạch ra con đường tới 3,5% vào năm 2035. Phát biểu trước Hạ viện, ông Burnham cũng nói ông bổ nhiệm ông Healey chính vì cam kết của ông này đối với quốc phòng.

Nghịch lý mang tên John Healey

Ngày 11/6/2026, ông Healey trở thành bộ trưởng quốc phòng đầu tiên của Anh từ chức vì một bất đồng chính sách thực chất. Ông cho rằng Kế hoạch Đầu tư Quốc phòng (DIP) là không đủ và khẳng định Anh phải đặt mốc 3% GDP vào năm 2030. Quyết định ấy góp phần đẩy chính phủ của ông Starmer đến hồi kết.

Advertisement300 × 250

Chỉ một tháng sau, ông trở lại với vai trò Bộ trưởng Tài chính trong nội các Burnham, khơi dậy kỳ vọng rằng quốc phòng sẽ được ưu tiên. Nhưng cuối tháng 8, Bộ Tài chính xác nhận ngân sách đầu tiên của ông sẽ không cam kết mục tiêu 3% vào năm 2030. Giới bình luận ở London gọi đây là phép thử khắc nghiệt: ngồi ở Bộ Tài chính, người ta nhìn quốc phòng bằng con mắt khác.

Bài toán ngân sách nan giải

Những con số cho thấy vì sao quyết định này khó khăn:

  • Theo Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách (OBR), đạt mục tiêu trung gian 3% sẽ tốn thêm 17,3 tỷ bảng Anh.
  • Riêng để đáp ứng Kế hoạch Đầu tư Quốc phòng hiện có, ông Healey phải lấp khoảng trống 4,7 tỷ bảng.
  • Kế hoạch hiện hành chỉ đưa chi tiêu quốc phòng lên khoảng 2,7% GDP.

Ông Healey sẽ trình bày ngân sách đầu tiên vào ngày 28/10, với ưu tiên được cho là tài trợ đầy đủ kế hoạch đầu tư hiện có. Trong bối cảnh nợ công cao và áp lực chi cho y tế, nhà ở, phúc lợi, mỗi bảng Anh dành cho quân đội đều phải đánh đổi bằng một lựa chọn khác.

Áp lực từ bên ngoài không chờ đợi

Thách thức an ninh với Anh đang hiện hữu. Ngày 4/10, Mỹ đã rút các máy bay ném bom khỏi một căn cứ không quân ở Anh sau khi căn cứ này trở thành mục tiêu của một âm mưu bị nghi do Iran đứng sau. Các bộ trưởng Anh đã nhiều lần trì hoãn quyết định về ngân sách quốc phòng bổ sung trong hai năm qua.

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Lord Hutton nhắc rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin không đưa ra quyết định dựa trên chu kỳ rà soát chi tiêu của London. Các đồng minh châu Âu và Washington cũng ít kiên nhẫn hơn trước mọi dấu hiệu chần chừ. Với ông Burnham, câu hỏi không chỉ là bao giờ chi thêm, mà là uy tín của Anh trong NATO có chờ được đến lúc đó hay không.

Đăng ký bản tin QMVN