“Vấn đề là kinh tế”
Tình hình hiện nay gợi nhớ khẩu hiệu tranh cử năm 1992 của ông Bill Clinton. Với phần lớn hộ gia đình chịu tác động của điều kiện kinh tế khó khăn hơn, phe Cộng hòa đã đối mặt với một cuộc bầu cử bất lợi.
*“Cử tri Mỹ đi bỏ phiếu với suy nghĩ về túi tiền của mình.” — Gregory Daco, Kinh tế trưởng EY-Parthenon*
Theo ông Daco, gần như tất cả cử tri, thuộc mọi độ tuổi, trình độ học vấn, sắc tộc và khuynh hướng chính trị, đều bỏ phiếu dựa trên các cân nhắc về kinh tế.
Lạm phát dai dẳng
Lạm phát từng đạt đỉnh 9% năm 2022 dưới thời Tổng thống Joe Biden, sau đó giảm khi Cục Dự trữ Liên bang tăng lãi suất, nhưng chưa bao giờ về mức mục tiêu 2%. Từ khi ông Trump trở lại năm 2025, lạm phát duy trì ở mức cao, ban đầu do chính sách thuế quan sâu rộng, sau đó do cuộc chiến với Iran bắt đầu tháng 2/2026 và việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz. Những con số đáng chú ý gồm:
- Lạm phát tiêu dùng đạt mức cao nhất trong ba năm vào tháng 5, tăng 4,2% so với cùng kỳ, và duy trì gần mức này kể từ đó.
- Tính tới thứ Tư, người tiêu dùng trả giá xăng cao hơn trung bình 38% so với ngày 28/2, khi chiến tranh bắt đầu.
*“Nó giống như một hòn sỏi nhỏ trong giày, ban đầu không gây đau, nhưng theo thời gian ngày càng khó chịu hơn, và tôi nghĩ đó là điều chúng ta đang thấy với lạm phát.” — Gregory Daco*
Quốc hội mới khó giải quyết tận gốc
Chiến thắng của phe Dân chủ tại cả hai viện, bắt đầu từ tháng 1, chưa chắc giúp giải quyết nguyên nhân khiến giá cả tăng cao. Theo ông Jonathan Schroer của ngân hàng UniCredit, các nhà lập pháp không có công cụ để tác động vào những động lực chính của lạm phát.
*“Quốc hội thiếu công cụ để xử lý hai nguyên nhân chính của lạm phát: cuộc chiến ở Iran và thuế quan.” — Jonathan Schroer, UniCredit*
Thị trường lao động “ít tuyển, ít sa thải”
Các nhà kinh tế mô tả thị trường lao động Mỹ là “ít tuyển dụng, ít sa thải”: ổn định nhưng ít cơ hội phát triển và dịch chuyển cho phần lớn người lao động. Tỷ lệ thất nghiệp và số việc làm mới ổn định, nhưng tuyển dụng tập trung ở một số ngành như y tế và xây dựng, trong khi tiền lương phần lớn không theo kịp lạm phát.
Theo ông Daco, phần lớn người muốn có việc đều có việc, nhưng họ có thể không hài lòng với điều kiện, mức lương và vị trí công việc. Mức độ hài lòng của người lao động hiện ở mức thấp kỷ lục, bất chấp các chỉ số việc làm ổn định.
Nền kinh tế hình chữ K
GDP của Mỹ tăng 3,4% trong quý III/2026 và chứng khoán tăng mạnh từ đầu năm. Tuy nhiên, lợi ích tăng trưởng không đến đồng đều với mọi người. Hồi tháng 5, khi các chỉ số Phố Wall lập đỉnh, các nhà kinh tế của Cục Dự trữ Liên bang đã cảnh báo về sự gia tăng đáng kể tình trạng mất an ninh lương thực. Các chuyên gia gọi đây là “nền kinh tế hình chữ K”, nơi hộ thu nhập cao thịnh vượng còn gia đình thu nhập thấp chật vật với chi phí sinh hoạt.
*“Nền kinh tế vận hành tốt, nhưng không phải ai cũng được hưởng lợi như nhau.” — Gregory Daco*
