Cuộc gọi xuất hiện trước lời cảnh báo của người dân
Khoảng 0 giờ 45 phút ngày 27/9, theo những thông tin được The New York Times và BBC thuật lại, một cuộc gọi tới số 999 đã khiến lực lượng chức năng chú ý đến nhóm người đi trên ba xe tải trắng gần RAF Fairford. Điều đáng nói là người gọi được cho là một trong năm người sau đó bị bắt. Động cơ của cuộc gọi hiện chưa rõ: dấu hiệu người trong cuộc đổi ý, lời kêu cứu hay một phần của kế hoạch đánh lạc hướng đều mới là giả thuyết.
Sau đó, một phụ nữ sống ở vùng nông thôn gần căn cứ phát hiện các xe cản lối đi, đồng thời kể đã thấy những người bịt mặt chạy qua. Bà gọi cảnh sát vào khoảng 1 giờ 36 phút. Hai cuộc gọi diễn ra cách nhau gần 50 phút, khiến trình tự cảnh báo ban đầu trở thành chi tiết quan trọng đối với việc tái dựng diễn biến thực tế.
Chiến dịch khẩn cấp, nhưng không tìm thấy bom
Cảnh sát có vũ trang nhanh chóng đến hiện trường; đơn vị xử lý vật liệu nổ sử dụng thiết bị chuyên dụng kiểm tra các phương tiện, trong khi hàng chục gia đình tại Whelford phải rời nhà. Hàng rào an ninh được thiết lập trên diện rộng. Hình ảnh đường làng bị phong tỏa giữa đêm gây lo ngại rằng một cuộc tấn công vào mục tiêu quân sự có thể đã cận kề.
Tuy nhiên, thông báo sau đó của cảnh sát cho biết không phát hiện thiết bị nổ trong xe; nhà chức trách xác nhận có một lượng xăng. Năm công dân Anh, tuổi ngoài 20, được cho tại ngoại với các điều kiện nghiêm ngặt. Một người mang hai quốc tịch Anh–Iran, 25 tuổi, cũng bị bắt tại London trong cuộc điều tra liên quan rồi được tại ngoại. Không ai trong số họ vì thế có thể bị coi là đã được xác định có tội.
Nghi vấn về vai trò của Iran và giới hạn của tình báo
Thủ tướng Anh Andy Burnham nói có những dấu hiệu rõ rệt về một vai trò nào đó của Iran. Theo các nguồn an ninh được The New York Times dẫn, giới chức phương Tây từng nhận cảnh báo về nguy cơ nhắm vào những căn cứ Mỹ sử dụng tại châu Âu.
Dẫu vậy, phạm vi kế hoạch và mối liên hệ giữa các nghi phạm với những người tổ chức, nếu có, vẫn chưa được cơ quan điều tra công khai chứng minh.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi bác bỏ cáo buộc. Sự đối lập giữa thông tin tình báo và chứng cứ có thể trình bày công khai đặt ra một bài toán khó: nhà nước phải hành động nhanh trước nguy cơ, nhưng công chúng cũng có quyền đòi hỏi sự phân biệt rạch ròi giữa cảnh báo, nghi vấn và kết luận tư pháp.
Tại sao một căn cứ ở vùng quê lại gây chấn động?
RAF Fairford thuộc Gloucestershire là điểm triển khai quan trọng của máy bay ném bom Mỹ. Trong bối cảnh chiến tranh giữa Mỹ, Israel và Iran, việc các phi cơ xuất phát hoặc hoạt động từ lãnh thổ Anh khiến căn cứ trở thành điểm nhạy cảm trong đối đầu khu vực. Iran từng cảnh báo rằng các cơ sở được sử dụng để tấn công lãnh thổ nước này có thể bị xem là mục tiêu hợp pháp; phía Anh duy trì quan điểm về tính chất hoạt động mà họ cho phép.
Ngày 4/10, Reuters và AP xác nhận các máy bay ném bom Mỹ tại Fairford được đưa trở về Mỹ trong bối cảnh quan ngại an ninh. Đây là biện pháp phòng ngừa và điều chuyển lực lượng, không phải bằng chứng khẳng định một âm mưu đã được chứng minh. Với cư dân địa phương, hệ quả dễ nhận thấy hơn là những ngày phải rời nhà và nỗi bất an về an toàn ngay bên cạnh nơi họ sinh sống.
Câu hỏi còn lại sau khi đường phong tỏa mở lại
Cảnh sát đang làm rõ ai giao việc cho nhóm người, liệu họ biết mục tiêu cuối cùng hay chỉ được thuê cho một nhiệm vụ tưởng như đơn giản, và cuộc gọi đầu tiên nhằm mục đích gì. Các giả thuyết về đánh lạc hướng, hoạt động qua trung gian hay một kế hoạch không thành vẫn cần kiểm chứng độc lập. Không có chứng cứ công khai đủ để lựa chọn một kịch bản làm sự thật.
Chính khoảng trống ấy là điều khiến vụ việc đáng chú ý: trong thời đại xung đột có thể lan từ mặt trận đến cộng đồng dân cư cách xa hàng nghìn kilômét, một phản ứng an ninh hiệu quả phải song hành với công bố thông tin thận trọng, minh bạch và bảo đảm quyền của những người đang bị điều tra.

















