Thước đo đầu tiên sau Durnell
Phiên xử ở St. Louis là vụ án Roundup đầu tiên được đưa ra trước bồi thẩm đoàn kể từ phán quyết hồi tháng Sáu của Tòa án Tối cao Mỹ, vốn được coi là phép thử cho khả năng tồn tại của các vụ kiện Roundup. Hôm thứ Năm, bồi thẩm đoàn đã nhất trí đứng về phía Monsanto, công ty thuộc sở hữu của Bayer.
Phán quyết này sẽ gửi đi một tín hiệu mạnh mẽ rằng những nguyên đơn muốn theo đuổi các yêu cầu bồi thường tại tòa sau phán quyết Durnell sẽ đối mặt với thách thức đáng kể, cả trong việc chứng minh yêu cầu của mình là có cơ sở lẫn đưa ra bằng chứng cần thiết để chứng minh tại tòa.
Cuộc chiến lập luận pháp lý
Trước phán quyết của Tòa án Tối cao năm nay, phần lớn các vụ kiện cáo buộc nhãn Roundup không cảnh báo người tiêu dùng về nguy cơ ung thư. Hồi tháng Sáu, tòa đã chặn lập luận này khi xác định luật liên bang buộc các nhà sản xuất thuốc diệt cỏ phải dùng đúng nhãn đã được Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) phê duyệt, trong khi EPA kết luận nhãn Roundup không cần cảnh báo ung thư.
Bayer cho rằng các căn cứ khác như lỗi thiết kế và sơ suất cũng bị phán quyết loại trừ, còn luật sư nguyên đơn khẳng định chúng không bị ảnh hưởng. Vụ án ở St. Louis dựa đúng vào những căn cứ này: phía nguyên đơn lập luận Roundup có lỗi thiết kế, nguy hiểm một cách bất hợp lý và Bayer đã cẩu thả khi bán sản phẩm. Bồi thẩm đoàn đã nhất trí bác bỏ cả hai cáo buộc.
Những con người phía sau hồ sơ
Ba nguyên đơn Theresa Aretino, Cynthia Fernandez và Betty Larkin khởi kiện Monsanto tại St. Louis từ năm 2020, cho biết họ thường xuyên dùng Roundup và sau đó mắc ung thư hạch không Hodgkin. Họ không tham gia thỏa thuận dàn xếp do Bayer đề xuất. Bà Fernandez đã qua đời trước khi phiên xử bắt đầu. Luật sư của các nguyên đơn chưa phản hồi đề nghị bình luận.
Bayer bác bỏ cáo buộc và khẳng định hàng chục năm nghiên cứu cho thấy glyphosate, hoạt chất chính của Roundup, an toàn và không gây ung thư.
Con đường phía trước
Bayer hiện đối mặt khoảng 65.000 yêu cầu bồi thường tại các tòa án bang và liên bang ở Mỹ, đồng thời đang tìm cách giải quyết hàng chục nghìn vụ trong số đó qua thỏa thuận dàn xếp 7,25 tỷ USD, đang được một thẩm phán tòa án bang Missouri ở St. Louis xem xét. Các vụ kiện đã đè nặng lên tập đoàn kể từ khi mua lại Monsanto năm 2018, gây thiệt hại hàng tỷ USD và kéo giá cổ phiếu đi xuống.
Về khoa học, EPA trước đây kết luận glyphosate có lẽ không gây ung thư nhưng đang tiến hành đánh giá lại, trong khi năm 2015, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế xếp glyphosate vào nhóm “có thể gây ung thư” ở người – điều Bayer cho là quan điểm cá biệt dựa trên phương pháp sai sót. Chiến thắng mới giúp Bayer có thêm lợi thế trên bàn đàm phán, nhưng kết luận cuối cùng của giới khoa học và cơ quan quản lý vẫn sẽ là yếu tố định hình niềm tin của công chúng.
