Một cuộc bầu cử định hình tương lai rừng Amazon
Brazil sở hữu phần lớn diện tích rừng nhiệt đới Amazon, nơi lưu giữ lượng carbon khổng lồ và điều hòa khí hậu của cả lục địa. Theo bà Eliane Brum, người nhiều năm viết về Amazon, ai nắm quyền ở Brasília sẽ quyết định cánh rừng được bảo vệ hay tiếp tục bị khai thác.
Bà cảnh báo rằng dù ai thắng, Quốc hội nhiều khả năng vẫn do các nhóm lợi ích kinh tế chi phối – những lực lượng mà bà cho là ủng hộ khai thác thiên nhiên theo lối tận diệt, làm suy yếu quyền lợi xã hội và nới lỏng bảo vệ môi trường. Trong nhiệm kỳ hiện tại, ông Lula đã nhiều lần thất bại hoặc phải nhượng bộ vì không có đa số.
Những kịch bản ảm đạm
Trong bài bình luận đăng trước ngày bầu cử, bà Brum phác họa bốn khả năng:
- Ông Lula tái đắc cử nhưng Quốc hội vẫn do cánh hữu chi phối – kịch bản bà gọi là “ít tệ nhất”.
- Flávio Bolsonaro thắng cử và giành đa số tại Quốc hội – kịch bản bà coi là thảm họa.
- Ông Lula tái đắc cử cùng một Quốc hội thiên tả – về lý thuyết có thể xảy ra nhưng khó thành hiện thực.
- Flávio Bolsonaro thắng cử nhưng Quốc hội thiên tả – cũng rất khó xảy ra.
*“Điều tốt nhất có thể xảy ra là điều ít tệ nhất.” — Eliane Brum*
Kết quả vòng một cho thấy kịch bản thứ hai đang có cơ sở: phe Bolsonaro dẫn trước trong cuộc đua tổng thống, mở rộng đa số tại Hạ viện và gia tăng hiện diện tại Thượng viện.
Tòa án Tối cao trong khủng hoảng
Gần bốn năm qua, Tòa án Tối cao Brazil đã ngăn chặn nhiều quyết định bị coi là vi hiến của Quốc hội. Tuy nhiên, theo bà Brum, cơ quan này đang rơi vào cuộc khủng hoảng lớn nhất lịch sử khi một số thẩm phán bị nghi dính líu đến vụ gian lận tài chính lớn nhất từ trước đến nay của Brazil.
Một tòa án suy yếu, chia rẽ và mất uy tín sẽ khó đóng vai trò người bảo vệ Hiến pháp như trước. Điều này càng quan trọng khi tổng thống nhiệm kỳ tới sẽ bổ nhiệm ít nhất bốn trong số 11 thẩm phán, có thể thay đổi cán cân của tòa trong nhiều năm.
Tiếng nói từ phía bên kia
Không phải ai cũng nhìn kết quả bầu cử bằng con mắt bi quan. Với hàng chục triệu cử tri, lá phiếu cho Flávio Bolsonaro là phản ứng trước sự mệt mỏi với Đảng Lao động, nỗi bực bội vì tham nhũng và mong muốn thay đổi. Thị trường chứng khoán São Paulo tăng 8% sau vòng một, phản ánh kỳ vọng của giới đầu tư.
*“Brazil muốn thay đổi.” — Flávio Bolsonaro*
Những người ủng hộ ông nhấn mạnh rằng ông có phong cách đối thoại hơn cha mình và hứa đưa Brazil xích lại gần Mỹ. Ngược lại, phe tiến bộ lo ngại sự gần gũi với chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ khiến Brazil đánh mất vai trò đối trọng ngoại giao trong khu vực.
21 ngày quyết định
Trong ba tuần trước vòng hai, phe tiến bộ phải nỗ lực rất lớn để giành chiến thắng, trong bối cảnh cực hữu đang tiến lên ở nhiều nơi trên thế giới và biến đổi khí hậu khiến thiên tai cực đoan ngày càng dữ dội. Như bà Brum nhận định, điều đang được đặt cược không chỉ là một kết quả bầu cử, mà là sức sống của nền dân chủ Brazil.
















