Những cột khí siêu phát thải nhìn từ vũ trụ và nỗi ám ảnh của cư dân ngoại ô
Dữ liệu giám sát từ vệ tinh phân tích bởi nhóm nghiên cứu thuộc Đại học California, Los Angeles (UCLA) và cổng thông tin Carbon Mapper đã xác định bãi rác Silivri gần Istanbul là điểm nóng rò rỉ khí mê-tan tồi tệ nhất tại Thổ Nhĩ Kỳ. Với lượng rò rỉ trung bình 7,4 tấn khí mỗi giờ, cột khí vô hình này bốc thẳng vào khí quyển với quy mô lớn đến mức có thể quan sát rõ ràng từ ngoài không gian.
Tại ngôi làng Yolçatı cách đó không xa, người dân địa phương phải chịu đựng mùi xú uế nghẹt thở suốt nhiều đêm mỗi tuần, buộc phải đóng chặt mọi cửa sổ ngay cả giữa những đêm hè oi bức.
Dù vậy, phần lớn người dân không dám công khai gửi đơn khiếu nại lên chính quyền quản lý đô thị vì tâm lý e sợ sự trừng phạt chính trị tại một khu vực gần nhà tù an ninh nghiêm ngặt.
Các chuyên gia môi trường xác định khí mê-tan là tác nhân gây ra một phần tư hiện tượng ấm lên toàn cầu hiện nay, và việc ngăn chặn loại khí nhà kính có thời gian lưu tồn ngắn này được ví như chiếc phanh khẩn cấp để làm chậm biến đổi khí hậu trước mắt.
“The smell is not subtle. It suffocates you,” — Kemalettin Özenç
Các kỹ sư vận hành bãi rác thừa nhận việc để khí rò rỉ là một sự lãng phí nhiên liệu, song phân bua rằng các bãi chôn lấp hiện tại đã cải thiện vượt bậc so với các thảm họa nổ khí rác chết người trong quá khứ.
Vệ tinh phát hiện bãi rác Silivri xả trung bình 7,4 tấn khí mê-tan mỗi giờ, tương đương lượng phát thải của 1,5 triệu xe SUV.
Người dân vùng phụ cận Istanbul sống trong tình trạng ô nhiễm không khí nặng nề nhưng e ngại khiếu nại chính quyền.
Nghịch lý ngoại giao khí hậu và sự chia rẽ chính trị nội bộ
Phát hiện chấn động xuất hiện đúng vào thời điểm hết sức nhạy cảm khi Thổ Nhĩ Kỳ chuẩn bị chủ trì hội nghị COP31 vào tháng 11 năm 2026 và đưa mục tiêu giảm khí thải mê-tan lên vị trí ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự. Đệ nhất phu nhân Emine Erdoğan từng tích cực thúc đẩy chiến dịch Không rác thải trên trường quốc tế, nhưng Thổ Nhĩ Kỳ cho đến nay vẫn chưa ký Cam kết Mê-tan Toàn cầu cùng hơn 150 quốc gia.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng các giải pháp công nghệ đã hoàn toàn sẵn sàng, từ việc nâng cấp hệ thống thu gom và đốt khí phát điện cho đến bài học xử lý gần 100% rác hữu cơ thực phẩm như tại Hàn Quốc. Tuy nhiên, việc giám sát khí thải tại Thổ Nhĩ Kỳ vẫn tồn tại nhiều kẽ hở luật pháp khi quy định hiện hành chỉ tập trung vào khí carbon dioxide mà loại trừ các cơ sở sinh khối.
Vấn đề môi trường càng trở nên bế tắc do mâu thuẫn chính trị sâu sắc giữa chính phủ trung ương ở Ankara và các cơ quan đô thị tại Istanbul do phe đối lập nắm quyền, biến khâu quản lý rác thải thành tâm điểm của các cuộc đấu đá và đổ lỗi chính trị.
“Many of these sites have mind-bogglingly large methane emission rates, even in a global context,” — Cara Horowitz
Nếu không có hành động kiểm toán minh bạch và cải cách quy trình vận hành bãi rác, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ đối mặt với sự nghi ngờ sâu sắc về tính trung thực trong vai trò dẫn dắt ngoại giao khí hậu toàn cầu.
Ankara đặt mục tiêu giảm mê-tan tại hội nghị COP31 nhưng bản thân chưa gia nhập cam kết cắt giảm quốc tế.
Mâu thuẫn đảng phái giữa chính quyền trung ương và đô thị cản trở việc đầu tư nâng cấp kỹ thuật cho các bãi rác.















