Nhiệt độ tăng khiến nòng nọc thay đổi chế độ ăn

Sự biến đổi khí hậu đang làm thay đổi cuộc sống của các loài động vật theo cách mà chúng ta ít để ý đến. Một trong những thay đổi đó xảy ra ở các loài ếch, nhái và kỳ giông, khi môi trường nước ngọt của chúng ấm lên, dẫn đến sự biến đổi trong chế độ ăn uống. Nghiên cứu quốc tế mới đây tập trung vào nòng nọc ếch gai Iberian (Bufo spinosus) tại dãy núi Sintra, Bồ Đào Nha, cho thấy khi nước ấm hơn, nòng nọc không chỉ phát triển nhanh hơn mà còn chủ động điều chỉnh loại thức ăn.

Các nhà khoa học từ Đại học Lisbon, Đại học Queen Mary London, Đại học NOVA và Đại học Uppsala đã thu thập nòng nọc và tiến hành nuôi dưỡng chúng trong các điều kiện nhiệt độ và dinh dưỡng khác nhau. Kết quả cho thấy ở nhiệt độ thấp, nòng nọc ăn nhiều thức ăn có nguồn gốc động vật, giàu protein và năng lượng. Khi nhiệt độ tăng, chúng ăn nhiều hơn và chuyển sang thức ăn thực vật nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu năng lượng cao hơn.

Tăng trưởng nhanh nhưng sức khỏe giảm sút

Nghiên cứu chỉ ra sự khác biệt rõ rệt về tốc độ phát triển theo nhiệt độ. Nòng nọc ở 20°C hoàn thành giai đoạn ấu trùng trong khoảng 30 ngày, trong khi ở nhiệt độ 12°C, chúng mất đến 177 ngày. Việc phát triển nhanh giúp giảm thời gian ở trạng thái ấu trùng dễ tổn thương nhưng đi kèm với chi phí cao.

Cụ thể, nòng nọc lớn lên trong môi trường ấm sẽ nhỏ hơn và có thể trạng kém hơn so với những con phát triển ở nhiệt độ thấp. Điều này làm tăng nguy cơ tử vong, giảm khả năng sinh sản và sức đề kháng khi đối mặt với điều kiện khắc nghiệt sau đó.

Ngoài ra, nhiệt độ cao còn ảnh hưởng đến thành phần nguyên tố trong cơ thể, như tỷ lệ cacbon, nitơ và phốt pho, cho thấy sự thay đổi không chỉ ở tốc độ phát triển mà còn ở cách thức sinh vật xử lý và lưu trữ chất dinh dưỡng.

Tác động lan rộng trong hệ sinh thái nước ngọt

Giáo sư Pavel Kratina, đồng tác giả nghiên cứu, nhấn mạnh rằng những thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến cá thể nòng nọc mà còn tác động lên toàn bộ chuỗi thức ăn. Khi loài biến nhiệt thay đổi chế độ ăn và thể chất, các loài săn mồi sẽ phải tìm kiếm con mồi nhiều hơn do giảm lượng năng lượng thu nhận từ từng cá thể.

Advertisement300 × 250

Việc nòng nọc chuyển sang ăn nhiều thức ăn thực vật cũng làm thay đổi áp lực ăn cỏ lên tảo và thực vật thủy sinh, tác động đến độ trong của nước và chu trình dinh dưỡng. Tương tự, các loài biến nhiệt khác như cá, côn trùng và giáp xác cũng có thể thay đổi chuỗi thức ăn và tăng cường hiệu ứng trong các vùng nước ngọt.

Giới hạn của chiến lược ăn uống thích nghi

Mặc dù nòng nọc có khả năng tăng lượng thức ăn và chuyển đổi khẩu phần ăn để ứng phó với nhiệt độ tăng vừa phải, nhưng nghiên cứu cho thấy có giới hạn sinh lý cho khả năng thích ứng này. Khi nhiệt độ tiếp tục tăng cao, quá trình phát triển diễn ra nhanh hơn mức có lợi, trong khi kích thước và sức khỏe của nòng nọc không được cải thiện dù ăn nhiều.

Đây là bằng chứng thực nghiệm đầu tiên chứng minh sự linh hoạt trong chế độ ăn của động vật có xương sống đối với biến đổi khí hậu có giới hạn nhất định. Khi vượt quá ngưỡng nhiệt, phản ứng sinh học tế bào và quá trình chuyển hóa năng lượng sẽ vượt quá khả năng điều chỉnh của hành vi ăn uống.

Ý nghĩa cho công tác bảo tồn

Những phát hiện trên đặc biệt quan trọng tại các vùng Địa Trung Hải, nơi dự báo nhiệt độ tăng đáng kể và tần suất hạn hán gia tăng trong những thập kỷ tới. Các giải pháp bảo tồn cần tập trung bảo vệ các khu vực mát mẻ trong hệ sinh thái thủy sinh như các vùng có bóng râm, các vũng nước sâu hoặc kênh suối nguồn để tạo nơi trú ẩn nhiệt cho các loài động vật.

Việc duy trì hoặc phục hồi tính đa dạng của môi trường sống cũng giúp các sinh vật có thể di chuyển giữa vùng nước mát và nóng, giảm bớt áp lực do nhiệt độ cao. Đồng thời, hạn chế ô nhiễm và phân mảnh môi trường là những biện pháp cần thiết để giảm thiểu tác động tiêu cực tích lũy do biến đổi khí hậu.

Những hoạt động bảo tồn không chỉ có lợi cho ếch, kỳ giông mà còn hỗ trợ toàn bộ quần xã sinh vật trong các hệ thống nước ngọt, bao gồm côn trùng, cá, và các loài chim phụ thuộc vào môi trường nước lành mạnh.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, sự tồn tại của các loài không chỉ dựa vào một chiến lược đơn lẻ mà cần sự kết hợp linh hoạt của các phản ứng sinh học cùng biện pháp bảo vệ từ phía con người. Việc nòng nọc điều chỉnh chế độ ăn dù là một chiến lược ẩn giấu cho thấy khả năng thích nghi song cũng là lời cảnh báo về giới hạn không thể vượt qua của sinh vật biến nhiệt trước áp lực từ môi trường ngày càng khắc nghiệt.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Nhiệt độ tăng khiến nòng nọc chuyển từ ăn thức ăn động vật sang thực vật để đáp ứng nhu cầu năng lượng cao hơn.
  • Tốc độ phát triển của nòng nọc tăng nhanh hơn gấp gần 6 lần ở nhiệt độ cao (20°C so với 12°C).
  • Nòng nọc phát triển trong môi trường ấm nhỏ hơn và có sức khỏe kém hơn, ảnh hưởng đến khả năng sống sót và sinh sản.
  • Sự thay đổi chế độ ăn và cơ thể của nòng nọc ảnh hưởng lan rộng đến chuỗi thức ăn và hệ sinh thái nước ngọt.
  • Khả năng điều chỉnh chế độ ăn của nòng nọc có giới hạn khi nhiệt độ vượt ngưỡng, không thể bù đắp hoàn toàn tác động tiêu cực của nhiệt độ cao.

Đăng ký bản tin QMVN