Andrew Mountbatten-Windsor kiện cảnh sát: cuộc chiến pháp lý mới quanh hồ sơ Epstein và những lệnh khám xét gây tranh cãi

Văn phòng tư pháp Anh cho biết phiên điều trần được ấn định vào thứ Năm và sẽ diễn ra kín. Andrew Mountbatten-Windsor đề nghị tòa xem xét tính hợp pháp của những lệnh khám xét đã mở đường cho cảnh sát tiếp cận các nơi ở gắn với ông trước và sau vụ bắt giữ hồi tháng 2. Theo Reuters và AP, trọng tâm của đơn không phải là yêu cầu tòa xác định sự thật của toàn bộ cáo buộc, mà là kiểm tra xem thủ tục xin lệnh, phạm vi khám xét và căn cứ mà cảnh sát trình bày có đáp ứng tiêu chuẩn pháp lý hay không.

Cảnh sát Thames Valley chỉ xác nhận rằng lực lượng này đang tham gia thủ tục pháp lý liên quan đến việc cấp các lệnh khám xét. Việc phiên điều trần diễn ra kín có thể phản ánh nhu cầu bảo vệ tài liệu điều tra, quyền riêng tư hoặc thông tin chưa được kiểm chứng. Tuy nhiên, chính tính chất kín cũng khiến công chúng khó biết ngay những lập luận mà hai bên đang đưa ra, đồng thời làm tăng áp lực phải giải thích rõ ràng hơn khi tòa có thể công bố phán quyết hoặc tài liệu thích hợp.

Về nguyên tắc, một lệnh khám xét bị tuyên trái luật có thể ảnh hưởng đến cách chứng cứ thu được từ cuộc khám xét được sử dụng, nhưng không tự động xóa bỏ toàn bộ cuộc điều tra. Tòa án có thể phải phân biệt giữa tính hợp pháp của từng bước thủ tục và giá trị độc lập của các chứng cứ khác. Đây là lý do vụ kiện có ý nghĩa vượt xa một tranh chấp danh dự: nó chạm tới ranh giới quyền lực điều tra của cảnh sát và quyền được bảo vệ khỏi những biện pháp cưỡng chế không có căn cứ.

Andrew bị bắt hồi tháng 2 với nghi vấn misconduct in public office, một khái niệm pháp lý của Anh có thể áp dụng với hành vi lạm dụng hoặc vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ công. Các nguồn tin dẫn hồ sơ Jeffrey Epstein cho rằng cảnh sát quan tâm tới khả năng tài liệu chính phủ đã được chia sẻ trong giai đoạn Andrew làm đặc phái viên thương mại từ năm 2001 đến 2011.

Ông được thả trong tình trạng tiếp tục bị điều tra và cho đến nay chưa có thông tin cho thấy ông đã bị kết án về những nghi vấn này.

Trong nhiều tháng, cuộc điều tra được mô tả là đặc biệt phức tạp vì cảnh sát phải xác định cả tư cách pháp lý của vai trò đặc phái viên lẫn nguồn gốc, tính xác thực và chuỗi lưu giữ của các tài liệu xuất hiện trong bộ hồ sơ Epstein. Một số báo Anh cho biết lực lượng điều tra còn tìm kiếm sự hợp tác quốc tế để tiếp cận tài liệu gốc thay vì chỉ dựa vào bản sao hoặc tài liệu công khai. Những vấn đề như vậy có thể quyết định sức nặng của chứng cứ nếu vụ án tiến tới giai đoạn truy tố.

Đồng thời, sự chú ý của truyền thông đối với Andrew luôn đặc biệt lớn vì vị trí của ông trong Hoàng gia và lịch sử tranh cãi kéo dài quanh mối quan hệ với Epstein. Điều đó tạo ra hai rủi ro đối nghịch: cơ quan điều tra có thể bị cáo buộc nương tay với một nhân vật quyền lực, hoặc bị cho là hành động quá mạnh để đáp ứng sức ép dư luận. Một quy trình tư pháp minh bạch về nguyên tắc, nhưng thận trọng với chứng cứ chưa được kiểm chứng, vì vậy là điều thiết yếu.

Vua Charles III từng tuyên bố sau vụ bắt giữ rằng pháp luật phải được để cho “đi theo tiến trình của nó”. Thông điệp ngắn này có ý nghĩa chính trị - hiến định rõ rệt: Hoàng gia không đứng trên cơ chế điều tra và xét xử, nhưng cũng không nên thay thế tòa án bằng phán xét công khai. Với Andrew, việc sử dụng quyền yêu cầu tòa xem xét hành vi của cảnh sát cũng là một phần của cùng nguyên tắc đó: người bị điều tra vẫn có quyền thách thức biện pháp cưỡng chế mà họ cho là trái luật.

“Pháp luật phải được để cho đi theo tiến trình của nó.” Vua Charles III

Vụ việc vì thế không nên bị giản lược thành cuộc đối đầu giữa một cựu hoàng tử và cảnh sát. Câu hỏi rộng hơn là một nền pháp quyền xử lý thế nào khi đối tượng điều tra là người từng ở rất gần trung tâm quyền lực. Công chúng có lý do đòi hỏi trách nhiệm giải trình, nhưng niềm tin chỉ bền vững khi cả cảnh sát lẫn người bị điều tra đều bị ràng buộc bởi cùng một bộ quy tắc: lệnh khám xét phải có căn cứ, chứng cứ phải được kiểm tra, và kết luận về tội lỗi chỉ được đưa ra sau quy trình tư pháp đúng chuẩn.