Trump lên tiếng phản đối phán quyết quyền công dân theo sinh ra

Tổng thống Donald Trump gần đây tuyên bố sẽ nộp đơn yêu cầu Tòa án Tối cao Hoa Kỳ xem xét lại phán quyết trong vụ kiện Trump v. Barbara liên quan đến quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra tại Mỹ. Ông gọi phán quyết của tòa là “cực kỳ điên rồ” và “bất công nghiêm trọng sẽ phá hủy nước Mỹ”, mặc dù tòa chỉ khẳng định lại tiền lệ đã tồn tại suốt 128 năm. Trump cũng đưa ra những tuyên bố sai lệch về việc xuất hiện các biển quảng cáo dọc biên giới phía Nam và tại Mexico, quảng bá quyền công dân theo sinh ra với giá 4.000 đôla Mỹ.

Khả năng Tòa án Tối cao xem xét lại là rất thấp

Phán quyết của Tòa án Tối cao được đưa ra bởi đa số 5 thẩm phán cho rằng lệnh hành pháp của Trump là vi hiến, dựa trên chữ viết trong Tu chính án thứ 14, được phê chuẩn năm 1868, theo đó: "Tất cả mọi người sinh ra hoặc nhập tịch tại Hoa Kỳ và chịu quyền tài phán của nước này đều là công dân Mỹ". Chief Justice John Roberts giải thích rằng "quyền tài phán" nghĩa là quyền của Hoa Kỳ trong việc quản lý người ở trong lãnh thổ của mình. Vì vậy, nguyên tắc trong Tu chính án thứ 14 bảo đảm quyền công dân cho trẻ sinh ra tại Mỹ của những cha mẹ đang cư trú bất hợp pháp hoặc tạm thời.

Tòa chưa từng cấp đơn xin xem xét lại vụ án kiểu này kể từ năm 1965 và chưa bao giờ đảo ngược phán quyết từ năm 1956, nên khả năng xảy ra ít được đánh giá rất thấp.

Quan điểm chia rẽ trong Tòa án khiến Trump có thể thua lớn hơn

Trong số các thẩm phán, chỉ có hai người là Clarence Thomas và Samuel Alito hoàn toàn ủng hộ luận điểm phức tạp của Trump cho rằng quyền công dân theo sinh ra chỉ thuộc về con của các bậc cha mẹ có nơi cư trú hợp pháp (“domiciled”). Tuy nhiên, thuật ngữ "domicile" không hề được nhắc tới trong Tu chính án thứ 14.

Advertisement300 × 250

Hai thẩm phán Neil Gorsuch và Brett Kavanaugh giữ quan điểm phức tạp hơn, khiến khả năng họ thay đổi ý kiến nếu có đợt xét lại là có thể xảy ra. Trong đó, Gorsuch có khả năng rút lại sự ủng hộ ban đầu với Trump, bởi ông ta chỉ áp dụng khái niệm domicile với người giữ thị thực tạm thời, trừ các trường hợp du lịch sinh con – chiếm phần nhỏ so với trẻ em sinh ra từ người nhập cư bất hợp pháp lâu dài.

Gorsuch cũng cho rằng theo nguyên tắc "home vĩnh viễn", trẻ sinh ra từ các gia đình nhập cư bất hợp pháp vốn đã chọn Mỹ là nơi cư trú lâu dài vẫn có thể được hưởng quyền công dân theo Tu chính án thứ 14. Điều này mở cánh cửa cho nhóm ủng hộ quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra tranh luận mạnh mẽ nếu có đợt xét lại.

Ý kiến của Brett Kavanaugh thay đổi so với các vụ án khác

Kavanaugh đưa ra phán quyết “đồng tình một phần và phản đối một phần”, đồng ý với Thomas và Alito về tính vi hiến của lệnh hành pháp của Trump nhưng không đồng tình với luận điểm về domicile. Ông phân tích rằng các điều kiện mới như tình trạng nhập cư bất hợp pháp quy mô lớn và phát triển của ngành hàng không chưa được các nhà lập hiến tính đến, có thể cho phép ngoại lệ mới trong Tu chính án thứ 14.

Điều này đánh dấu một bước đi khác biệt so với các vụ án gần đây về kiểm soát súng, nơi tòa thường không công nhận sự thay đổi điều kiện xã hội hay lịch sử có thể ảnh hưởng đến tu chính án tương ứng. Theo Kavanaugh, Trump đã đề xuất những loại ngoại lệ chưa được xem xét từ trước đối với quyền công dân theo tu chính án cho trẻ sinh ra từ người nước ngoài ở Mỹ bất hợp pháp hay tạm thời.

Khó khăn cho Trump nếu nộp đơn xin xét lại

Mặc dù Trump nổi tiếng trong việc tìm kiếm các luật sư chấp nhận tranh đấu những vụ kiện oái oăm hoặc bất thường, việc nộp đơn xin xét lại phán quyết có thể sẽ không có kết quả. Nếu Tòa án cấp phép xem xét lại, khả năng Trump sẽ không giữ được đa số 5-4 và có thể thua đau hơn với tỷ lệ 7-2.

Steven Lubet, Giáo sư danh dự tại Trường Luật Pritzker thuộc Đại học Northwestern, nhận định đây là một cuộc canh bạc rủi ro với khả năng thành công rất ít.

Việc bảo vệ quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra đã được giữ vững trong hơn một thế kỷ, dựa trên hiến pháp và các phán quyết chuẩn mực, khiến cho bất kỳ nỗ lực thay đổi nào sẽ gặp phải sự phản đối mạnh mẽ từ phía Tòa án và xã hội.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Tổng thống Trump tuyên bố muốn Tòa án Tối cao xem xét lại phán quyết về quyền công dân theo sinh ra tại Mỹ nhưng hầu như không có cơ hội thành công.
  • Phán quyết hiện tại dựa trên Tu chính án thứ 14 đã giữ vững gần 130 năm và được đa số thẩm phán bảo vệ chắc chắn.
  • Hai thẩm phán ủng hộ quan điểm của Trump về chấm dứt quyền công dân cho con em của người không có nơi cư trú hợp pháp, nhưng không chiếm đa số.
  • Quan điểm của các thẩm phán như Gorsuch và Kavanaugh có thể thay đổi nếu có xét lại, từ đó gây bất lợi cho Trump.
  • Việc nộp đơn xin xem xét lại là canh bạc rủi ro cao và có thể dẫn tới thua đậm hơn cho Trump tại Tòa án Tối cao.

Đăng ký bản tin QMVN