Tiềm năng lớn nhưng chưa đồng đều
Các tổ chức quốc tế đánh giá AI có thể mang lại lợi ích kinh tế đáng kể, nhưng những con số hiện thực vẫn còn khoảng cách xa so với kỳ vọng. Những ước tính chính:
- IMF ước tính việc ứng dụng AI hiệu quả có thể bổ sung tới 0,5 điểm phần trăm vào tăng trưởng toàn cầu hằng năm trong trung hạn.
- OECD ước tính AI có thể bổ sung 0,4 đến 1,2 điểm phần trăm vào tăng trưởng năng suất hằng năm tại các nước thành viên.
- Khoảng 40% việc làm trên toàn cầu có thể chịu tác động của AI, theo IMF.
- Các nước nghèo, doanh nghiệp nhỏ và lao động trẻ có nguy cơ bị bỏ lại nếu thiếu điện, hạ tầng số và kỹ năng.
Khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế
Bà Era Dabla-Norris, Phó giám đốc Vụ Tài khóa của IMF, cho biết với các nền kinh tế đang phát triển, vấn đề cốt lõi không chỉ là phát triển AI mà là khả năng ứng dụng và lan tỏa công nghệ này. Bà cũng lưu ý rằng bằng chứng về năng suất tổng thể cho đến nay còn thấp hơn nhiều so với tiềm năng.
“Với nhiều nền kinh tế đang phát triển, câu hỏi then chốt là liệu họ có thể ứng dụng và lan tỏa AI hay không.” — Era Dabla-Norris
Ông Stefano Scarpetta, Kinh tế trưởng của OECD, cho biết việc sử dụng AI tại nơi làm việc vẫn chậm hơn so với người tiêu dùng, và mức độ ứng dụng trong các chức năng kinh doanh cốt lõi còn hạn chế.
“Có một khoảng cách lớn giữa mức độ tiếp xúc và việc sử dụng thực tế.” — Stefano Scarpetta
Làn sóng cắt giảm việc làm
Cảnh báo được đưa ra khi các thông tin về sa thải hàng loạt ngày càng dày đặc. Ngân hàng Barclays cho biết sẽ cắt giảm khoảng 5.000 việc làm trong năm nay khi sử dụng công nghệ, trong đó có AI, để giảm chi phí và cải thiện lợi nhuận. Nền tảng thương mại điện tử eBay được cho là sẽ sa thải 9% lực lượng lao động, còn hãng chip Qualcomm dự kiến cắt giảm việc làm trên toàn cầu. Các đợt cắt giảm cho thấy doanh nghiệp đang dùng tự động hóa để giảm chi phí, dù lợi ích năng suất rộng hơn từ AI vẫn khó đo lường.
Trong khi đó, làn sóng đầu tư vào chip và hạ tầng AI tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng và đẩy chứng khoán lên mức kỷ lục, nhưng cũng khiến giới đầu tư đặt câu hỏi liệu các doanh nghiệp có thu về đủ lợi nhuận từ những cam kết chi tiêu khổng lồ trong bối cảnh chi phí vay tăng hay không.
Lao động trẻ dễ bị tổn thương
Theo bà Dabla-Norris, lao động trẻ và người mới vào nghề có thể đặc biệt dễ bị tổn thương nếu AI đảm nhận những nhiệm vụ mà trước đây người lao động thường dựa vào để tích lũy kinh nghiệm. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách về đào tạo lại kỹ năng và thiết kế lại lộ trình nghề nghiệp, để thế hệ trẻ không bị mất đi những nấc thang đầu tiên trong sự nghiệp. Các nhà hoạch định chính sách cũng được kêu gọi đầu tư vào lưới điện, mạng băng thông rộng và giáo dục, để các nước đang phát triển xây dựng nền tảng cần thiết nhằm hưởng lợi từ công nghệ thay vì tụt lại xa hơn.
