Một vụ sa thải bắt đầu từ chuyến bay “positioning”
Charly Mateo làm tiếp viên cho British Airways từ tháng 9/2018 đến tháng 7/2024 và trước vụ việc có hồ sơ kỷ luật sạch cùng những ghi nhận về phục vụ tốt. Tháng 3/2024, khi anh không làm nhiệm vụ trên chuyến bay mà đang di chuyển để nhận công tác tại địa điểm khác, một nữ tiếp viên báo rằng anh đã làm phiền cô trong lúc nghỉ sau rèm riêng tư.
Theo hồ sơ được tribunal xem xét, người khiếu nại nói cô cảm thấy rất không thoải mái và cho rằng sự riêng tư của mình bị xâm phạm. Những cáo buộc sau đó gồm việc Mateo đề cập đến “mile high club”, cố ý chạm vào chân hoặc đầu gối của cô và kể các câu chuyện mang tính tình dục về hai phụ nữ. Mateo bị đình chỉ vào tháng 4/2024 và bị sa thải ba tháng sau đó.
Tribunal không nói cáo buộc là vô nghĩa
Điểm dễ bị hiểu sai trong vụ án là phán quyết không đồng nghĩa tribunal xác định Mateo hoàn toàn không có hành vi không phù hợp. Employment Judge Anna Macey kết luận anh đã làm phiền đồng nghiệp trong giờ nghỉ để trò chuyện không liên quan tới công việc và mô tả hành vi đó là “strange behaviour” xâm phạm không gian riêng tư của cô.
British Airways cũng được tribunal thừa nhận là có niềm tin thực sự rằng Mateo đã thực hiện những hành vi bị cáo buộc. Chính vì những cáo buộc về quấy rối tình dục được coi là nghiêm trọng, thẩm phán sau này bác yêu cầu phục chức của Mateo, cho rằng hãng có cơ sở thực tế để nói quan hệ tin cậy đã bị phá vỡ và việc tái tuyển dụng không còn khả thi.
Sai sót nằm ở chất lượng điều tra trước khi sa thải
Điểm quyết định nằm ở quy trình. Judge Macey cho rằng British Airways đã phỏng vấn Mateo trước khi có được lời kể đầy đủ từ người khiếu nại, đồng thời không đặt đủ câu hỏi chi tiết về cáo buộc anh chạm đầu gối cô.
Theo tribunal, những thiếu sót đó khiến cuộc điều tra không đạt mức hợp lý cần thiết trước một quyết định sa thải.
“Tôi kết luận việc sa thải là bất công về nội dung do không tiến hành một cuộc điều tra hợp lý.” Employment Judge Anna Macey
Nguyên tắc này phù hợp với hướng dẫn của Acas: trước khi kỷ luật hoặc sa thải vì hành vi sai trái, người sử dụng lao động phải thu thập lượng thông tin hợp lý, xem xét chứng cứ ủng hộ lẫn chống lại người bị cáo buộc và cho họ cơ hội trả lời. Với hành vi có thể cấu thành gross misconduct, yêu cầu về một quy trình công bằng vẫn không biến mất.
Bồi thường gần £30.000 nhưng không được trở lại công việc
Tribunal tuyên British Airways phải trả tổng cộng £29.195,69. Số tiền gồm £1.924,96 basic award cho unfair dismissal, £25.024,48 compensatory award và £2.246,25 cho wrongful dismissal. Mateo đã đề nghị được phục chức hoặc tái tuyển dụng vào công việc tương đương, nhưng tribunal từ chối.
Phán quyết cho thấy hai vấn đề có thể cùng tồn tại: một cuộc sa thải có thể bị coi là bất công vì quy trình điều tra không đủ chặt chẽ, trong khi người sử dụng lao động vẫn có thể có niềm tin thực sự và hợp lý rằng hành vi nghiêm trọng đã xảy ra. Luật lao động vì thế không đơn giản chỉ hỏi “ai đúng, ai sai”, mà còn hỏi quyết định cuối cùng được hình thành bằng một quy trình có công bằng hay không.
Bảo vệ người khiếu nại và bảo đảm công bằng không phải hai mục tiêu đối nghịch
Từ tháng 10/2024, luật Anh yêu cầu người sử dụng lao động thực hiện các bước hợp lý để phòng ngừa quấy rối tình dục đối với nhân viên. Nghĩa vụ này phản ánh mong muốn tạo môi trường làm việc an toàn hơn và buộc doanh nghiệp chủ động xử lý rủi ro thay vì chờ sự cố xảy ra.
Tuy nhiên, xử lý nghiêm cáo buộc không có nghĩa được phép bỏ qua chuẩn mực điều tra. Một quy trình tốt phải bảo vệ người khiếu nại khỏi bị tổn thương thêm, đồng thời kiểm tra nhất quán lời khai, thời điểm, nhân chứng và chứng cứ liên quan. Chính sự cân bằng ấy mới giúp quyết định kỷ luật đứng vững trước tribunal và bảo vệ niềm tin của cả tập thể.

















