Tác động khí thải từ các sự kiện quy mô lớn
Các sự kiện thể thao quốc tế như FIFA World Cup và các tour diễn âm nhạc lớn không chỉ mang lại giá trị văn hóa và kinh tế đáng kể mà còn gây ra lượng khí thải nhà kính khổng lồ. Nguyên nhân chính xuất phát từ việc di chuyển quốc tế của người hâm mộ, xây dựng cơ sở hạ tầng và tiêu thụ hàng loạt.
Tuần trước, nhóm nghiên cứu từ Đại học Cambridge công bố một khuôn khổ đánh giá “tính khả thi khí hậu” của các sự kiện lớn trong bài báo trên tạp chí Communications Sustainability. Họ phân tích World Cup 2026 vừa kết thúc và tour châu Âu năm 2024 của ban nhạc Coldplay, so sánh lợi ích tiêu dùng với chi phí phát thải khí nhà kính.
Khí thải của World Cup 2026 chủ yếu từ hoạt động di chuyển của người hâm mộ
Giáo sư Shaun Larcom của Cambridge giải thích rằng hiệu quả chiến lược khí hậu cho các sự kiện khủng như World Cup cần vượt ra ngoài việc giảm khí thải hoạt động tại các sân vận động, bởi con số này chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng lượng phát thải.
Theo ước tính của nhóm, việc mở rộng giải đấu lên 48 đội bóng trong năm 2026 đã làm tăng lượng khí thải lên khoảng 590.000 tấn so với giải 32 đội trước đó, đạt tổng cộng gần 4,23 triệu tấn CO2 tương đương. Trong số này, 82% xuất phát từ việc di chuyển của người hâm mộ, với lượng khí thải từ di chuyển quốc tế ước đạt 3,07 triệu tấn.
Mức phát thải khí từ World Cup 2026 tương đương tổng lượng phát thải hàng năm của Iceland. Nếu tính toán chi phí khí hậu chuyển trực tiếp vào giá vé, người xem sẽ phải trả thêm trung bình 114 USD cho mỗi vé trận đấu.
Coldplay và những nỗ lực giảm khí thải từ chuyến lưu diễn
So sánh với World Cup, tour châu Âu của Coldplay gồm 10 thành phố, 32 buổi biểu diễn với tổng cộng 1,9 triệu vé được bán có mức phí khí hậu ước tính là 11 USD mỗi vé nếu không có biện pháp giảm thiểu. Mặc dù quy mô và khoảng cách di chuyển của người hâm mộ khác biệt, nghiên cứu không nhằm mục đích so sánh trực tiếp mà để chỉ ra các yếu tố quan trọng trong việc giảm phát thải.
Coldplay đã áp dụng nhiều giải pháp nhằm giảm khí thải trong khâu tổ chức chương trình như sử dụng hệ thống pin di động, nguồn điện mặt trời và sàn nhảy tạo năng lượng từ chuyển động. Tuy nhiên, 98% hiệu quả giảm phát thải lại đến từ việc người hâm mộ thay đổi phương thức di chuyển.
Ban nhạc cung cấp ứng dụng riêng cho phép người hâm mộ so sánh các lựa chọn đi lại ít phát thải, đồng thời tặng ưu đãi khi mua sản phẩm cho những người lựa chọn cách di chuyển thân thiện với môi trường. Nhờ vậy, lượng khí thải từ di chuyển của người hâm mộ đã giảm 48%, giúp giảm tổng lượng khí thải trong tour diễn xuống 46% so với mức trung bình các tour khác.
Khuôn khổ kinh tế nhằm cân bằng lợi ích và chi phí khí hậu
Nhóm nghiên cứu đề xuất hai bước tiếp cận kinh tế để đánh giá và hạn chế thiệt hại khí hậu do các sự kiện lớn gây ra. Bước đầu tiên là so sánh lợi ích kinh tế của ban tổ chức và giá trị mà khán giả nhận được (dựa trên cầu vé) với chi phí lượng khí thải tạo ra. Nếu chi phí khí thải vượt lợi ích, ban tổ chức nên cân nhắc giảm quy mô, thiết kế lại hoặc hủy bỏ sự kiện.
Áp dụng khung này vào World Cup 2026 và tour Coldplay 2024 cho thấy lợi ích kinh tế của cả hai sự kiện vượt trên chi phí khí thải. Tuy nhiên, với World Cup, nếu tính chi phí xã hội của carbon ở mức cao hơn, tính toán có thể sẽ thay đổi.
TS Jackson Goldman, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết: “Các sự kiện giải trí lớn đang tạo ra đủ lợi ích để bù đắp chi phí khí thải. Việc cần làm hiện nay là sự hợp tác của ban tổ chức và người hâm mộ trong việc chịu trách nhiệm về khí thải.”
Giải pháp chia sẻ trách nhiệm và giảm thiểu khí thải
Bước thứ hai trong khuôn khổ là đưa chi phí thiệt hại khí hậu vào tổng chi phí của sự kiện. Ban tổ chức nên chịu trách nhiệm với khí thải trực tiếp từ sân vận động và hệ thống tổ chức, trong khi chi phí khí thải gián tiếp như di chuyển của người xem cần được chia sẻ giữa ban tổ chức và khán giả.
Giải pháp thực tế bao gồm cung cấp ưu đãi cho khán giả lựa chọn phương tiện giao thông giảm phát thải, chọn các thành phố đăng cai giúp giảm quãng đường di chuyển. Ví dụ, khoảng 40% khách quốc tế đến World Cup 2026 đến từ châu Âu, nên tổ chức sự kiện tại châu Âu thay vì Bắc Mỹ có thể giảm đáng kể lượng khí thải do di chuyển.
Những biện pháp khác gồm khuyến khích đi chung xe, ưu đãi khi đi tàu hỏa hoặc tính thêm chi phí khí thải lên giá vé. Tuy nhiên, mức phí cố định có thể tạo gánh nặng lớn hơn đối với vé giá thấp, vì vậy vé hạng cao nên chịu phần phí carbon lớn hơn.
Ngoài ra, một mức phí truyền hình 4,50 USD mỗi người xem có thể bù đắp chi phí khí nhà kính ước tính 787 triệu USD của World Cup 2026.
Tác động của biến đổi khí hậu với các sự kiện lớn trong tương lai
Giáo sư Larcom nhấn mạnh, sự gia tăng nhiệt độ kỷ lục do biến đổi khí hậu sẽ hạn chế khả năng tổ chức các sự kiện lớn trong tương lai. Nếu các sự kiện đình đám không chịu trách nhiệm về khí thải của mình, sẽ khó có hy vọng để các lĩnh vực khác làm được điều đó.
Với những phân tích sâu sắc này, nhóm nghiên cứu từ Đại học Cambridge kêu gọi sự hợp tác giữa ban tổ chức và người tham dự để cùng nhau giảm thiểu và chia sẻ trách nhiệm phát thải khí nhà kính của các sự kiện hàng đầu thế giới.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Lượng khí thải từ World Cup 2026 đạt gần 4,23 triệu tấn CO2 tương đương, trong đó 82% đến từ di chuyển của người hâm mộ.
- Nếu tính chi phí khí thải trực tiếp cho người xem, mỗi vé World Cup 2026 sẽ tăng trung bình 114 USD.
- Tour diễn Coldplay 2024 giảm tới 46% lượng khí thải nhờ ưu tiên phương tiện di chuyển thân thiện môi trường và công nghệ xanh.
- Nghiên cứu đề xuất ban tổ chức và người tham dự cùng chia sẻ chi phí khí thải gián tiếp như di chuyển.
- Một mức phí truyền hình 4,50 USD mỗi người xem có thể bù đắp chi phí khí thải ước tính 787 triệu USD của World Cup 2026.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.











