Steve Benner và quan điểm táo bạo về sự sống trên Sao Hỏa

Steve Benner là nhà sáng lập của ngành sinh học tổng hợp, người đầu tiên tổng hợp gen nhân tạo và cũng là một doanh nhân thành đạt trong lĩnh vực công nghệ sinh học. Với nền tảng độc lập về tài chính, Benner đã thoải mái bày tỏ quan điểm của mình, không bị ràng buộc bởi quan điểm chính thống từ NASA. Trong cuốn sách mới "Meet the Neighbors: Life on Mars and How to Find It", ông tổng hợp các bằng chứng nghiên cứu cùng kiến thức chuyên sâu của cộng đồng sinh học vũ trụ để khẳng định sự sống trên Sao Hỏa gần như chắc chắn đã tồn tại.

Ông còn đi xa hơn khi đề xuất rằng sự sống sinh ra trên Sao Hỏa trước Trái Đất và rất có thể là nguồn gốc của sự sống trên hành tinh chúng ta, thách thức quan điểm truyền thống của ngành khoa học.

Những hiểu lầm về sứ mệnh tìm kiếm sự sống của NASA

NASA thường tuyên bố các sứ mệnh Sao Hỏa là nhằm tìm kiếm sự sống để thu hút sự quan tâm của công chúng Mỹ, song thực tế không có cuộc thăm dò nào kể từ sứ mệnh Viking năm 1976 được trang bị thiết bị phát hiện sự sống. Từ đó đến nay, NASA chỉ triển khai nhiều tàu thăm dò với nhiệm vụ chính là khảo sát môi trường vật lý và hóa học của Sao Hỏa. Điều này khiến việc tìm kiếm sự sống thực sự trên Sao Hỏa chưa được xử lý triệt để.

Dữ liệu từ nhiệm vụ Viking và sự tranh cãi chưa có hồi kết

Nhiệm vụ Viking đã thả hai tàu đổ bộ xuống hai vị trí khác nhau trên Sao Hỏa và thực hiện ba thí nghiệm để tìm sự sống tự dưỡng, thông qua việc xác định các vi sinh vật quang hợp hoặc hô hấp. Tất cả thí nghiệm đều cho kết quả tích cực, gợi ý sự có mặt của sự sống.

Advertisement300 × 250

Tuy nhiên, một máy phân tích hóa học đất (GCMS) của Viking lại không phát hiện tinh thể hữu cơ nào trong mẫu đất, dẫn đến kết luận từ trưởng nhóm nghiên cứu Gerald Soffen rằng: "Không có chất hữu cơ, không có sự sống".

Điểm bất thường là theo Gil Levin, người phụ trách thí nghiệm Labeled Release, thiết bị của ông thực sự phát hiện được sự sống, nhưng quan điểm này không được cộng đồng khoa học chấp nhận và ông bị xem là người lập dị cho đến khi qua đời năm 2021.

Phát hiện mới từ Phoenix và Curiosity phá vỡ quan điểm cũ

Steve Benner phát hiện ra điểm yếu trong phân tích của Viking khi xem xét lại dữ liệu gốc. GCMS không đủ nhạy để phát hiện những hợp chất hữu cơ trong môi trường khô hạn tại sa mạc Atacama, nơi vẫn tồn tại vi sinh vật. Thêm vào đó, GCMS từng phát hiện khí methyl chloride trong mẫu đất Sao Hỏa - một hợp chất không phải là chất làm lạnh như nhóm Viking từng nghĩ. Năm 2007, nhóm Phoenix Lander phát hiện các hợp chất perchlorate trong đất Sao Hỏa, là chất oxy hóa mạnh có thể phá hủy các hợp chất hữu cơ ở nhiệt độ cao trong GCMS, giải thích vì sao thiết bị này không ghi nhận thiên nhiên hữu cơ.

Năm 2020, tàu Curiosity phát hiện các hợp chất hữu cơ trong đá bùn ở Sao Hỏa, củng cố thêm bằng chứng về sự sống tồn tại trên hành tinh này. Điều này khiến kết quả từ các thí nghiệm tìm sự sống trên Viking cần được nhìn nhận lại hoàn toàn.

Khả năng Sao Hỏa là nơi khởi nguồn của sự sống trên Trái Đất

Benner chỉ ra sự tương đồng giữa Trái Đất và Sao Hỏa thuở sơ khai: cả hai đều là hành tinh đá với đại dương, hoạt động núi lửa và khí quyển chứa nitơ cùng carbon dioxide. Tuy nhiên, Sao Hỏa nguội nhanh hơn, tạo điều kiện có nước lỏng trước Trái Đất. Bề mặt khô hơn cũng giúp các hợp chất phân tử phức tạp được cô đọng trong các hồ nhỏ, tạo tiền đề cho sự phát triển của sự sống, trong khi đại dương bao phủ toàn cầu của Trái Đất khiến các phân tử cần thiết bị loãng đi.

Các vụ va chạm thiên thạch liên tục đã giúp vận chuyển các mảnh đá từ Sao Hỏa sang Trái Đất, mỗi năm khoảng 500 kilogram đá Sao Hỏa rơi xuống Trái Đất. Trong giai đoạn đầu của hệ Mặt Trời, hoạt động này diễn ra mạnh mẽ hơn rất nhiều, khả năng lớn là sự sống từ Sao Hỏa đã được chuyển giao đến Trái Đất. Hơn nữa, điều kiện khí quyển Trái Đất ngày nay, đặc biệt là sự phát triển của oxy do quang hợp, khiến các dạng sống kỵ khí ban đầu phải sống sâu dưới lòng đất, không thể sống sót nếu trở lại bề mặt.

Tầm quan trọng của việc tìm kiếm sự sống trên Sao Hỏa

Phát hiện sự sống trên Sao Hỏa không chỉ là việc tìm ra các sinh vật bên ngoài Trái Đất mà còn mở ra khả năng phát hiện các dạng sống nguyên thủy hơn, nguyên sơ hơn so với bất cứ thứ gì còn sót lại trên Trái Đất. Đây là cơ hội để hiểu sâu hơn về nguồn gốc và các định luật tự nhiên chi phối sự sống, đồng thời bổ sung kiến thức cho các nghiên cứu về tiến hóa sinh học.

Benner nhấn mạnh, thay vì lo sợ sự sống ngoài hành tinh mang bệnh dịch hoặc mối nguy hiểm, con người nên xem việc tìm kiếm sự sống trên Sao Hỏa là hành trình khoa học nhằm khám phá sự thật về vũ trụ và sự tồn tại.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Steve Benner xác định sự sống có thể đã tồn tại trên Sao Hỏa trước Trái Đất và là nguồn gốc sự sống trên Trái Đất.
  • NASA chưa triển khai thiết bị trực tiếp tìm kiếm sự sống trên Sao Hỏa kể từ sứ mệnh Viking 1976.
  • GCMS của Viking không phát hiện hợp chất hữu cơ do quá trình thí nghiệm đã phá hủy chúng, được giải thích nhờ phát hiện perchlorates của Phoenix.
  • Tàu Curiosity đã tìm thấy các hợp chất hữu cơ trên Sao Hỏa vào năm 2020, củng cố bằng chứng sự sống trên hành tinh này.
  • Quá trình vận chuyển đá từ Sao Hỏa đến Trái Đất có thể đã đưa sự sống nguyên thủy từ hành tinh đỏ sang hành tinh xanh.

Đăng ký bản tin QMVN