Ngân sách kỷ lục giữa áp lực nợ công
Dự luật ngân sách được Hạ viện thông qua với 112 phiếu thuận và chỉ một phiếu chống, sau khi Thượng viện đã bật đèn xanh hôm thứ Hai. Theo bản phân bổ được thông qua, các khoản chi lớn nhất gồm:
- 144 nghìn tỷ peso (khoảng 45,6 tỷ USD) cho trả nợ.
- 93 nghìn tỷ peso cho giáo dục và 81,6 nghìn tỷ peso cho y tế.
- 74,9 nghìn tỷ peso cho quốc phòng, khoản chi được tăng thêm trong lần phân bổ này.
Quy mô ngân sách phình to đúng lúc nền kinh tế lớn thứ tư Mỹ Latinh đang vật lộn sắp xếp lại tài chính công. Nợ công được dự báo tiếp tục tăng trong năm nay và năm sau, khiến Colombia càng xa mục tiêu lấy lại xếp hạng tín nhiệm đầu tư đã mất từ năm 2021.
Lời hứa “giải cứu” tài khóa
Chính phủ của Tổng thống Abelardo De La Espriella, người nhậm chức hồi tháng 8, cam kết sẽ cắt giảm phần chi tiêu còn lại của năm nay. Họ cũng dự định trình Quốc hội một “Luật Giải cứu” nhằm cắt chi năm 2027 và đưa thâm hụt từ mức 9,4% xuống còn 7,2% GDP.
Sau khi Thượng viện thông qua dự luật, Bộ trưởng Tài chính Miguel Gómez cảm ơn các nghị sĩ vì đã trao cho chính phủ một lá phiếu tín nhiệm và bày tỏ quyết tâm đưa đất nước thoát khỏi tình thế kinh tế vô cùng phức tạp hiện nay.
Nhát cắt vào các thiết chế hòa bình
Ngân sách mới cắt giảm kinh phí của JEP – tòa án được lập theo hiệp định hòa bình năm 2016 với nhóm du kích Lực lượng Vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) để xét xử các thủ lĩnh phiến quân và cựu quân nhân phạm tội ác chiến tranh. Trước đó, JEP đề nghị khoảng 947,6 tỷ peso cho năm 2027 nhưng dự thảo chỉ dành 821,8 tỷ peso; các ủy ban kinh tế của Quốc hội sau đó tiếp tục cắt thêm khoảng 170 tỷ peso để chuyển sang hệ thống tư pháp thông thường.
Đề xuất cắt giảm do Thượng nghị sĩ Enrique Gómez, đồng minh thân cận của tổng thống và là anh trai của Bộ trưởng Tài chính, khởi xướng. Ông cho rằng JEP quá tốn kém và chậm đưa ra bản án. Chủ tịch JEP Alejandro Ramelli gọi đây là đòn tấn công nghiêm trọng nhất nhằm vào tòa án và đã gửi cảnh báo tới Liên Hợp Quốc cùng Tòa án Hình sự Quốc tế.
Điều đó khiến JEP không thể vận hành.
Chính phủ: trách nhiệm tài khóa, không phải trả đũa
Ông De La Espriella, một luật sư từng đại diện cho những người có liên hệ với các nhóm bán quân sự cánh hữu, từng hứa trong chiến dịch tranh cử sẽ giải thể JEP. Sau đó, ông tuyên bố sẽ tôn trọng tòa án nhưng đặt nó dưới sự giám sát chặt chẽ, và khẳng định chính phủ không có chính sách trả đũa.
Đó không phải là bóp nghẹt hay trả thù: đó là trách nhiệm tài khóa.
Phía JEP đáp lại bằng số liệu: khi các vụ án được chuyển đến tòa, tỷ lệ không bị trừng phạt vượt quá 90%. Tòa cũng đã làm sáng tỏ việc FARC tuyển mộ hơn 18.000 trẻ em và lực lượng an ninh sát hại hơn 7.800 thường dân để thổi phồng thành tích chiến đấu.
Những người mất tích vẫn chờ được tìm thấy
Ngân sách mới cũng giảm kinh phí hoạt động của UBPD, đơn vị được lập theo hiệp định hòa bình để tìm kiếm ít nhất 137.000 người biến mất trong cuộc xung đột vũ trang vẫn chưa chấm dứt. Hai cơ quan này cùng các nhà hoạt động cho rằng việc cắt giảm sẽ hạn chế điều tra, xét xử các vụ vi phạm nhân quyền, cũng như công tác khai quật và nhận dạng hài cốt.
Với hàng chục nghìn gia đình vẫn mòn mỏi chờ tin người thân, những con số trong bảng ngân sách không chỉ là phép tính kế toán. Đó là thước đo cam kết của một quốc gia đối với lời hứa hòa giải mà họ đã ký kết cách đây đúng một thập kỷ.
